Opinie

Vijf ongekozen mannen kunnen zomaar de stekker uit het Witte Huis trekken

Karel Smouter

Dat de slaap van de Rede monsters voortbrengt weten we al sinds Goya’s laat-18e eeuwse ets met die titel. Zo bezien werd de Rede maar net op tijd wakker in de Verenigde Staten, waar twaalf dagen voor het einde van zijn presidentschap een op het oog gecoördineerde actie van de Grote Tech Vijf de machtigste man ter wereld van zijn favoriete machtsmiddel beroofde.

Twitter en Facebook deden de presidentiële accounts in de ban, Google weerde het alternatief – Parler - uit de appstore en Apple besloot vervolgens hetzelfde te doen. Nummer vijf Amazon heeft intussen het hostingcontract van ‘het dorpsplein van de wereld’, zoals website Parler zichzelf noemt, verscheurd, zodat de site deze maandag offline ging.

De monsters die hun eerdere dutje had voortgebracht waren intussen reeds tot de gangen van het Capitool opgerukt. En wie weet waar nóg twee weken online ophitserij door hun bekendste gebruiker hen gebracht zou hebben.

Dat het deze bedrijven vrij staat om te bepalen wie ze wel en niet van hun diensten gebruik laten maken staat natuurlijk als een paal boven water. Toch is het moeilijk geheel voorbij de timing van deze plotse daadkracht te kijken. Uren nadat duidelijk werd dat het de Democraten zijn die de komende jaren over hun regelgeving beslissen, kwamen de bedrijven ineens in actie.

Nu kun je daar bewijs in zien dat democratie uiteindelijk ook de machtigste bedrijven bestuurt. Maar wat als de senaatsstemming in Georgia nét anders was uitgevallen? Het laat zien hoe fragiel de tegenmacht is, tegenover deze bedrijven. En hoe buitensporig de invloed van één land op de informatievoorziening van de halve wereldbevolking. De klassieke vraag, zo oud als het internet zelf: wie is de gekozen burgemeester die over het dorpsplein van de wereld waakt? En waar is de gekozen gemeenteraad?

De realiteit is nu dat vijf ongekozen mannen zomaar het Witte Huis kunnen inlopen om de stekker uit de President zijn communicatiekanalen te trekken. Jeff Bezos (Amazon) met zijn benen op de Resolution Desk, Jack Dorsey (Twitter) die lachend het spreekgestoelte uit de persruimte wegsleept en Mark Zuckerberg (Facebook) die er lachend bij staat. Ze konden in dit geval niet anders, maar wie studie maakt van hun moderatiebeleid ziet dat het in feite grilligheid en opportunisme troef is, de naam ‘beleid’ nauwelijks waard.

Op de slaap van de Rede zou best wel eens de Droom van de Rede kunnen volgen. Een geautomatiseerd moderatiesysteem, bijvoorbeeld, dat met Kunstmatige Intelligentie gebruikers in het gareel houdt. Verder zouden ook gerechtvaardigde opstanden, zoals de Groene Revolutie in Iran in 2009, straks wel eens kunnen worden gesmoord. In Turkije wil de regering gebruikers al ‘beschermen’ tegen ‘desinformatie’. Wat ik maar wil zeggen: het zou niet aan deze vijf ceo’s of aan de grillen van afzonderlijke landen, maar aan ons als internetgebruiker moeten zijn om de kleine en grote monsters uit ons tijdperk getemd te houden.

Karel Smouter is sinds 1 januari chef Media. In deze column zoekt hij wekelijks naar mediawijsheid.