Opinie

Iedereen gelukkig in de Golf? Hm, dat staat nog te bezien

Officieel zijn het Antiterreurkwartet en Qatar verzoend. Maar er is niets opgelost, ziet , en het wachten is op een nieuwe clash.

Dwars

Ik kom nog even terug op die prachtige verzoening van het zogeheten Antiterreurkwartet met Qatar. Dat wil zeggen de terroristenjagers – Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten, Bahrein en Egypte – en de terrorist. In juni 2017, toen het kwartet, ook wel bekend als ATK, in de aanval ging, stond Qatar in Emiraatse regeringswoorden alleen voor „verwoesting, opruiing, extremisme en terrorisme”. Maar na bijna vier jaar blokkade worden nu alle broederlijke relaties hersteld. Ik citeer de Saoedische minister van Buitenlandse Zaken: „Ik ben blij te kunnen melden dat iedereen tevreden en gelukkig is en ja, dat alles wat nog open stond, of het nu gaat om herstel van diplomatieke relaties, vluchten, dat alles weer normaal wordt”. „Er is politieke wil en goed vertrouwen”, zei hij ook.

Iedereen tevreden en gelukkig. Wat een mooi begin van het nieuwe jaar! En dat in het Midden-Oosten! Heel opmerkelijk, zonder dat de terrorist van zijn geloof is afgevallen. Qatar moest van het ATK aan dertien voorwaarden voldoen wilde het weer in genade worden aangenomen. Breken met Iran, Turkije, de Moslimbroederschap en andere terroristen, geen inmenging meer in andermans zaken en sluiting van media als Al-Jazeera, dat soort dingen. Het hoofd van de terrorist op het hakblok.

Voorzover ik het kan bekijken aan de hand van de mededelingen over de verzoening tijdens de top van de Arabische Golfstaten in Saoedi-Arabië heeft de Qaterese emir nauwelijks toegegeven. Hij schrapt een aantal rechtszaken tegen de blokkade, maar Moslimbroederideoloog Qaradawi preekt nog steeds vanuit Qatar, er zitten duizenden Turkse militairen gelegerd in twee Turkse legerbases en de banden met Iran zijn juist nauwer aangehaald sinds de blokkade. En u kijkt gewoon naar Al-Jazeera.

De verzoening is eerder een overgave, en dat heeft heel veel te maken met de netelige positie waarin de Saoedische kroonprins zich bevindt. Hij heeft grote economische problemen (lage olieprijs plus corona) en ziet een Amerikaanse president aankomen die met zoveel woorden heeft gedreigd zijn land in een paria te veranderen wegens de oorlog in Jemen en zijn mensenrechtenbeleid. Dit is een uitgelezen moment om de eenheid in het Golfgebied te herstellen tegen Iran en daarmee goede sier te maken in Washington.

Maar waarom doen de Emiraten mee? De Emiraatse sterke man, Mohammed bin Zayed, MbZ, is allergisch voor de Moslimbroederschap, veel meer dan de Saoedische kroonprins. Hij moet niks hebben van Broeder-hoeder Turkije, en, in iets mindere mate, van Iran. Daarom ziet hij dit Qatar niet zitten. Recent zei zijn spreekbuis in Washington, ambassadeur Yousef al-Otaibi, nog dat de „breuk met Qatar [..] niet op iemands prioriteitenlijst staat”.

Maar hoho wacht eens, meedoen met de verzoening? De Emiraatse onderminister van Buitenlandse Zaken, Anwar Gargash, bevestigde later dat de lucht-, scheeps- en handelsbetrekkingen inderdaad worden hersteld – dat zijn praktische zaken, zei hij – maar de diplomatieke banden voorlopig niet: „we hebben problemen met het opbouwen van vertrouwen”. Dat klinkt toch iets anders dan wat de Saoedische minister zei.

Analisten in het gebied denken dat MbZ, die de verzoeningstop niet bijwoonde, zich niet openlijk wilde distantiëren van Saoedi-Arabië. Maar verzoening? Iedereen gelukkig? Geen sprake van. Een eeuwige pessimist als ik wacht op de volgende clash.

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.