De vraag is niet of, maar wanneer Londense ziekenhuizen bezwijken

Pandemie De niet-aflatende stroom nieuwe coronapatiënten zorgt voor een aanstaand tekort van minimaal 1.500 ziekenhuisbedden. „Dit is het gevaarlijkste moment in de pandemie tot nu toe.”

Ambulancebroeders bij een ziekenhuis in Londen.
Ambulancebroeders bij een ziekenhuis in Londen. Hannah McKay / Reuters

De Britse hoofdstad is momenteel het epicentrum van de coronapandemie in Europa. Een schets van een crisis in vier cijfers.

813 nieuwe ziekenhuisopnames

Premier Boris Johnson moedigde in november iedere Brit aan om zo gewoon mogelijk Kerst te vieren, met maximaal twee andere huishoudens in een bubbel. Hoewel de hoofdstad vlák voor de feestdagen alsnog in een strenger regime belandde, blijkt nu uit de opnamecijfers van de Londense ziekenhuizen hoe gevaarlijk die oproep van de premier is geweest.

Voor de feestdagen werden er dagelijks 680 nieuwe Covid-patiënten opgenomen. De extra besmettelijke variant zorgde toen al voor druk op de zorg en daar kwamen de gevolgen van familiebijeenkomsten nog eens bovenop.

Een dikke week na de Kerst steeg het aantal dagelijkse opnames in Londen, tot 977 (6 januari). Afgelopen vrijdag werd de laatste stand van zaken gegeven door de Engelse nationale gezondheidsdienst (NHS): 813 nieuwe Covid-patiënten kregen een bed in een Londens ziekenhuis.

Op 10 januari lagen er in totaal 7.494 Londenaren met het virus in een ziekenhuis, een toename van ruim 50 procent in minder dan twee weken tijd.

Lees ook Van ‘Saving Christmas’ naar een harde lockdown. Hoe kon het zo misgaan bij de Britten?

1.500 bedden tekort

Zorgbestuurders kijken vooruit en vrezen voor een rampzalige overbelasting. „Dit is gevaarlijkste moment in de pandemie tot nu toe”, zei Chris Whitty, de hoogste medische adviseur van de regering tegen de BBC. „Ga alleen naar buiten als het echt moet.”

Uit een Powerpointpresentatie die NHS-bestuurder Vin Diwakar hield en die in handen viel van vakblad Health Service Journal blijkt hoe nijpend de situatie is. Zelfs in het gunstigste scenario, waarin het virus niet op zijn hardst woekert en waarin autoriteiten in staat zijn noodhospitalen op te tuigen, is het niet de vraag of, maar wanneer de zorg bezwijkt, aldus Diwakar.

Tegen 19 januari zullen er in het meest optimistische scenario 9.500 Covid-patiënten in Londense ziekenhuizen liggen. Daar komen 7.460 overige zieken bij. Diwakar gaat uit van een totale vraag van 17.100 bedden, terwijl er met alle noodgrepen slechts 15.600 bedden beschikbaar zijn. Dat is dus een tekort van 1.500. In voorspellingen waar het virus harder om zich heen slaat, neemt het beddentekort toe tot tussen de 2.900 en 4.400 bedden.

Tussen 246 en 2219 besmette buurtgenoten

Corona is een virus dat ongelijkheid blootlegt. Dat blijkt weer eens uit de grote verschillen in besmettingscijfers in en rondom Londen. In South Park, een buurt in de armere borough Redbridge, testten de afgelopen week 2.219 op 100.000 bewoners positief. In de working class-buurten wonen gezinnen vaak met meerdere generaties in kleine huizen en hebben mensen beroepen waarvoor ze zich buiten moeten begeven.

De glazenwassers en beveiligers zitten dagelijks in de metro op weg naar de uitgestorven hoofdkantoren van banken en bedrijven in de binnenstad. Het kantoorpersoneel werkt vanuit huis of is met grotendeels betaald verlof.

Er is een grote overlap tussen de buurten met de hoogste besmettingscijfers en de buurten met armoedeproblemen en overgewicht. In rijkere stadsdelen zijn de gevolgen van de pandemie beperkt. In het welvarende centrumgebied Knightsbridge, Belgravia en Hyde Park testten vorige week slechts 246 op 100.000 bewoners positief.

2 miljoen gevaccineerden

De Engelse lockdown die Johnson afkondigde om zijn kerstzonde te repareren, wordt zeker nageleefd in Londen. Maar er zijn wel meer auto’s en voetgangers op straat dan in maart en april van vorig jaar, tijdens de eerste periode van maatschappelijke beperkingen. Meer ouders vinden opeens dat ze een cruciaal beroep hebben en sturen hun kinderen toch naar school. Er heerst corona-moeheid, maar ook de hoop dat een uitweg nabij is. In ruim een maand tijd hebben Britse verpleegkundigen ruim twee miljoen vaccins uitgedeeld. En deze week moet het prikprogramma nog meer vaart krijgen. Rijen tachtigplussers wachten bij huisartsen en vaccinatiecentra om ingeënt te worden. Per dag moeten tweehonderdduizend Britten geprikt worden.

Lees ook: VK geeft meer mensen eerste coronaprik, stelt tweede uit

Epidemioloog Neil Ferguson van Imperial College zei afgelopen weekend dat de vaccins in combinatie met de snelheid waarmee het virus zich nu verspreidt ervoor zorgen dat Londen over niet al te lange tijd enige bescherming geniet van groepsimmuniteit. „Ik denk dat het tempo van besmettingen zal afnemen”, zei Ferguson in The Times. Hij schat dat 25 tot 30 procent van Londenaren al besmet is geweest.

Regeringsadviseur Whitty verwacht dat op den duur Londen ook weer opkrabbelt. Maar voor het zo ver is zal de situatie grimmig zijn. „Het personeel van de NHS doet zijn best. Wij zijn hen zeer veel dank verschuldigd, maar er zijn grenzen aan wat mogelijk is”, schreef hij zondag in een opiniestuk. Er zullen doden vallen die onder normale omstandigheden te vermijden waren, concludeert hij somber.