Recensie

Recensie Muziek

Blokhuis voert popgeschiedenis terug naar de roaring twenties in Berlijn

Popgeschiedenis Van Bowie tot Donna Summer, in het aantrekkelijke boek ‘Berlijn – Muzikale revoluties' weeft Leo Blokhuis een historisch web waarin hij uiteenlopende toonkunstenaars met elkaar verbindt.

De coke kwam hem zijn neus uit. Dus ontvluchtte David Bowie in 1977 de sterrenwereld van Los Angeles en ging in Berlijn wonen, samen met Iggy Pop. In anonimiteit probeerden de rockzangers daar een min of meer normaal leven te leiden. Het werd een gelukkige en vruchtbare tijd waarin ze samen hun beste en meest invloedrijke platen maakten: The Idiot, Low, Lust For Life, en “Heroes”.

Leo Blokhuis, als ‘popprofessor’ bekend van Top 2000 a gogo, neemt Bowie als uitgangspunt voor Berlijn – Muzikale revoluties. In dit rijk geïllustreerd en door hemzelf mooi vormgegeven boek weeft hij een historisch muziekweb waarin hij zeer uiteenlopende toonkunstenaars aan elkaar verbindt. Zo ga je bij hem van Schönberg naar Donna Summer, met ook nog uitstapjes naar de expressionistische schilders en de terroristische Rote Armee Fraktion. Zo plaatst hij de beschreven musici in een culturele en politieke bedding.

Blokhuis begint in de jaren na de Eerste Wereldoorlog, de Goldene Zwanziger, als Berlijn een creatieve bloei doormaakt. „Het was een volledig negatieve wereld met schuim erop – een glinsterend moeras”, schrijft dadaist George Grosz. Je hebt de cabaretcultuur, met Dietrich, Brecht, Weill, Eisler die een Europese, politiek geladen variant op Amerikaanse jazz brachten. Daarnaast heb je de astronauten van de experimentele muziek, van Varèse en Hindemith naar Stockhausen en Pierre Schaeffer - uitvinder van het samplen.

De rode draad die Blokhuis vooral uitspint is die van de elektronische muziek. Eind jaren zestig komt een stel experimentele popgroepen op, die voortbouwen op het werk van de Duitse pioniers: Can, Tangerine Dream, Neu! Het wordt Krautrock genoemd, al spreken ze zelf liever van kosmische Musik. Ze werden gevolgd door Kraftwerk en discopionier Giorgio Morodor, bekend van Donna Summer. Samen legden de Duitsers de bodem voor ambient en later techno. Maar ze zorgen er ook voor dat meer traditioneel ingestelde rockers het artistieke experiment integreerden in hun werk, van Bowie tot U2 en Radiohead.

Al die ontwikkelingen vonden niet alleen in Berlijn plaats – Blokhuis neemt het wat ruimer. Wat hij vooral wil laten zien is dat er een duidelijke Europese component zit in de popmuziek die verder zo door Amerikanen en Britten wordt gedomineerd.