OM: geen strafrechtelijk onderzoek naar fiscus in Toeslagenaffaire

Toeslagen Eind mei hadden de staatsecretarissen van Financiën aangifte gedaan tegen de Belastingdienst wegens vermoeden van knevelarij en beroepsmatige discriminatie.
Een demonstratie van gedupeerden van de Toeslagenaffaire in Den Haag.
Een demonstratie van gedupeerden van de Toeslagenaffaire in Den Haag. Foto Sem van der Wal/ANP

Het Openbaar Ministerie gaat de Belastingdienst en zijn ambtenaren niet strafrechtelijk onderzoeken in verband met de Toeslagenaffaire. Justitie meldt donderdag dat het „na een zorgvuldige beoordeling van feiten en omstandigheden” niet tot een strafrechtelijke verdenking komt. Volgens het OM hoort verantwoording „over verwijtbare handelingen die de Staat zijn toe te rekenen” thuis in „het politieke domein en niet het strafrecht”.

Eind mei hadden staatssecretarissen Alexandra van Huffelen (D66) en Hans Vijlbrief (D66) van Financiën aangifte gedaan tegen de Belastingdienst wegens vermoeden van zogenoemde knevelarij en beroepsmatige discriminatie. Het OM concludeert na een uitgebreid oriënterend feitenonderzoek dat daar juridisch gezien geen sprake van was, omdat de terugvorderingen van kindertoeslagen binnen de regels pasten – die de Raad van State jarenlang in stand heeft gehouden.

In het toeslagensysteem heeft de Belastingdienst in haar jacht op fraude geselecteerd op nationaliteit, het OM beschrijft dat als een „zoekslag”. „Na zo’n eerste zoekslag volgde een individuele beoordeling om vast te stellen of iemand wel of geen recht had op kindertoeslag.” Bij die tweede beoordeling speelde nationaliteit geen rol meer en werd er ook niet beroepsmatig gediscrimineerd door de ambtenaren, aldus justitie.

Lees ook: Aangifte tegen Belastingdienst slaat in als een bom

Ongekend onrecht

De Toeslagenaffaire draait om duizenden ouders die door de Belastingdienst vanaf 2012 ten onrechte zijn beschuldigd van fraude met kinderopvangtoeslag. In totaal raakten tienduizenden ouders hun toeslag kwijt of moesten ze uitbetaalde bedragen terugbetalen.

Vorige maand bracht een parlementaire onderzoekscommissie onder leiding van CDA-Kamerlid Chris van Dam een vernietigend oordeel uit over de rol van het kabinet, de Tweede Kamer, de Belastingdienst en de Raad van State in de affaire. Volgens de commissie is de gedupeerden een „ongekend onrecht” aangedaan. In reactie daarop kondigde het kabinet aan dat alle slachtoffers – ongeacht de financiële schade die ze hebben geleden – binnen vier maanden een compensatie van 30.000 euro kunnen verwachten.

Het Openbaar Ministerie zegt dat het besluit om de fiscus niet strafrechtelijk te onderzoeken een „teleurstelling voor de ouders kan zijn”. Via een zogeheten artikel 12-procedure kunnen slachtoffers die zelf aangifte hebben gedaan de rechter vragen alsnog tot vervolging over te gaan. SP-leider Lillian Marijnissen sprak haar steun uit aan de ouders die naar de rechter willen stappen.

Schandaal

SP-Kamerlid Renkse Leijten noemt het „heel pijnlijk” dat het OM geen strafrechtelijk onderzoek instelt. „Wij richten ons nu op de politieke verantwoordelijkheid”, zegt Leijten tegen persbureau ANP. „Dat de rechten van mensen kunnen worden ondermijnd door wetten, uitvoering en beperking van de toegang tot het recht, is het grote schandaal en daarvoor is dit kabinet volledig verantwoordelijk.”

In reactie op het nieuws van het OM noemt PVV-leider Geert Wilders Nederland een „corrupt land”. „Het OM doet geen strafrechtelijk onderzoek naar collega-ambtenaren van de Belastingdienst, maar zorgt er wel voor dat de leider van de oppositie in de Tweede Kamer tien jaar lang voor de rechter staat”, schrijft Wilders op Twitter, refererend aan zijn eigen proces.