Reportage

Toen kinderen ziek werden, was de verdenking: de Britse coronavariant

Besmettingen Bergschenhoek Op basisschool De Willibrord in Bergschenhoek kregen ook jonge kinderen milde klachten. Het bleek de Britse variant van het coronavirus.

De verlaten Willibrordschool in Bergschenhoek. „Als hier het hele gebouw leeg is, heb ik hele goede wifi”, zegt de enige aanwezige juf die er digitaal thuisonderwijs geeft.
De verlaten Willibrordschool in Bergschenhoek. „Als hier het hele gebouw leeg is, heb ik hele goede wifi”, zegt de enige aanwezige juf die er digitaal thuisonderwijs geeft. Foto’s Sem van der Wal/ANP

Helemaal alleen geeft een juf donderdag digitaal thuisonderwijs vanuit de Willibrord, de gesloten basisschool in Bergschenhoek waar de Britse coronavariant is uitgebroken. „Dat is heel fijn”, zegt ze aan de telefoon, „want bij mij thuis is de wifi een beetje overbezet: mijn man moet werken en mijn zoon zit online in Teams. Als hier het hele gebouw leeg is, heb ik heel goede wifi.”

Enkele dagen voor de landelijke lockdown op 16 december zijn beide locaties van de katholieke basisschool gesloten, in overleg met de GGD en de Zuid-Hollandse gemeente Lansingerland. Nu is de Willibrord in het nieuws als de eerste school met een grote uitbraak van de nieuwe, besmettelijkere Britse coronavariant.

Ruim 750 kinderen, leraren en ouders lieten zich na een oproep testen via een priority lane op Rotterdam Airport. Ongeveer 10 procent bleek besmet met corona en 30 mensen van die groep had de Britse variant, meldde de GGD woensdag. „Dat aantal zal nog oplopen”, vermoedt arts infectieziektebestrijding Ewout Fanoy, die betrokken is bij het onderzoek.

Eén docente is plotseling overleden. „Zij was positief getest, maar we weten niet wat de doodsoorzaak is”, vertelt bestuursvoorzitter Saskia Schenning van de overkoepelende Laurentius Stichting.

Inmiddels is de Britse variant ook elders in Lansingerland aangetroffen, zegt Fanoy. Besmette docenten die in omliggende gemeenten wonen, zitten in thuisisolatie, zegt hij.

Lees ook: ‘Britse variant kan zich snel uitbreiden in Nederland’

Natte pingpongtafel

De Willibrord ligt in een nieuwbouwwijk waar de inwoners vuilniszakken met gescheiden afval netjes op een kapstokje aan lantaarnpalen hangen. Op het schoolplein aan de Stampioendreef staat een natte pingpongtafel, een glijbaan, een klimrek en hoor je alleen de ventilatie blazen.

De Willibrord zit in één complex met twee andere basisscholen: de christelijke De Acker en de openbare Groenehoek. Op die aangrenzende schoolpleinen wordt nog wél druk gevoetbald en geklauterd door leerlingen: kinderen van ouders met cruciale beroepen. Ruim vijftien leerlingen van de Willibrord krijgen op de andere locatie zulke ‘noodopvang’.

Op De Acker blijken nu ook docenten besmet met de Britse coronavariant. De GGD heeft het onderzoek daarom uitgebreid naar de drie scholen plus de aangrenzende naschoolse opvangplekken.

In de gedeelde bibliotheek aan de achterkant van het complex heeft de GGD een testlocatie geopend. Bij oranje pylonen, op anderhalve meter afstand, staan ouders met kinderen rustig te wachten. Na de test lopen de kleinsten weer naar buiten met traanoogjes, knuffels en dapperheidsdiploma’s. Een mevrouw met mondkapje en rubberen handschoenen hoest zich een weg naar buiten.

„Het zou mij verbazen als we corona hebben”, zegt vader Bas de Groot. „Maar we doen mee, want voor onderzoek heb je een grote populatie nodig”, legt zijn vrouw Petra uit. Hun dochter Emma en (groep 7) en zoon Alex (groep 5) vinden het wel spannend - het is hun eerste coroanatest. In de appgroep van de klas gaat het over niets anders, vertelt Emma.

„Misschien krijg je straks lekker warme chocolademelk. Of een snoepie”, zegt haar moeder. Emma: „Of allebei?”

Internationale contacten

In oktober leek er nog niets aan de hand op de Willibrord. Tien docenten deden een coronatest, alleen de vakleerkracht muziek bleek positief, meldde de school in de Willibrord Nieuwsbrief.

Lees ook het artikel Koopmans: ‘Britse variant kan zich snel uitbreiden in Nederland’

Maar eind november was er ineens een uitbraak en kwam de school in beeld bij de GGD, vertelt arts Fanoy. Kinderen kregen griepachtige verschijnselen en moesten hoesten: milde klachten. „De uitbraak was opvallend gezien de jonge leeftijd, van de kinderen. Meestal zien we dat op middelbare scholen en universiteiten.”

„Voor zover ik weet is het begonnen in groep 4”, vertelt overblijfjuf Marjolein Palsgraaf van de Willibrord. „Dus kleine kindertjes van zeven. De docent werd ziek, de invaldocent ook.” Ook in andere klassen waren zieken. Terwijl de school zich goed hield aan alle regels, vertelt ze. „Klassen gingen één voor één naar binnen. Ook kleine kinderen moesten eerst handen wassen.”

De GGD zocht vervolgens contact met de eerste regionale patiënt met de Britse coronavariant. Die persoon bleek toevallig de partner te zijn van een docent aan de Willibrord-school. Het virus, één variant, heeft zich waarschijnlijk op school en thuis verspreid. Een duidelijke link met Groot-Brittannië is bij het bronnenonderzoek niet gevonden. „Niemand die we hebben gebeld had recent contact met iemand in Engeland of was er net geweest.”

„Toen het in Engeland kwam, wisten we allemaal: dat komt vroeg of laat hier”, zegt burgemeester Pieter van de Stadt van de gemeente Lansingerland. „We zijn een mooie tuinbouwgemeente met veel export, dus we hebben veel internationale contacten. Maar of dat een aanwijzing is? Het kan ook een toerist zijn geweest.”

Lees ook: een verdachte virusvariant met opvallend veel mutaties

Emma (groep 7) en Alex (groep 5) vinden hun eerste coronatest wel spannend

Paniek is er niet in Lansingerland, zegt de burgemeester: „Dit is de regio Rijnmond. We zitten hier doorgaans met twee poten stevig in de klei.” Overblijfjuf Palsgraaf. „Er wordt wel over gepraat, maar mensen zijn er vrij nuchter onder.”

Het schoolbestuur kreeg in de tweede week van de Kerstvakantie te horen dat het om de Britse variant ging, vertelt voorzitter Schenning. „Op dat moment waren de meeste besmette mensen al in het laatste stukje van uitzieken. De ‘brandhaard’ was dus al enigszins verdwenen. Toch was het een zorgelijke mededeling dat het de Engelse variant was.”

Het is niet gek dat het virus zich kon verspreiden op de drie scholen . „Er zijn ouders met kinderen op twee verschillende scholen hier”, weet overblijfjuf Corina Vlasblom van de Groenehoek. Kinderen van de scholen spelen ook met elkaar in de naschoolse opvang.

Foto Sem van der Wal/ANP

‘Wisselende doelgroepen’

Als onderzoeker noemt GGD-arts Fanoy het verloop van de epidemie „een enorme uitdaging”. In de Randstad was corona een paar maanden terug vooral een groot probleem in achterstandswijken, nu verschuiven uitbraken meer naar randgemeenten, zoals Lansingerland. „Het zijn wisselende doelgroepen, moving targets”, zegt hij.

Nog een verandering: corona leek eerder aan kinderen voorbij te gaan, maar dat idee moeten we bijstellen, volgens Fanoy. „Tot nu toe werd gedacht: er zijn geen aanwijzingen dat kinderen een belangrijke rol spelen in de epidemie. Dat was tot een maand terug ook zo, als je naar de cijfers en uitbraken keek. Dit kwam deels omdat kinderen minder getest werden, minder ziek waren en daardoor ook minder hoestten. Maar dit beeld begint te schuiven als je kijkt naar het aantal kinderen met, gelukkig, milde klachten op de Willibrordschool. Als dit klopt, moet je gaan nadenken over aanpassingen in het beleid voor scholen, zodat uitbraken voorkomen worden. Je wilt niet dat het virus via de kinderen bij leraren, of kwetsbaren zoals grootouders terechtkomt.”