Laatste nieuws Covid-19

Nieuw advies: zwangere vrouwen met gezondheidsproblemen inenten tegen corona

In dit blog lees je het laatste nieuws over het coronavirus in binnen- en buitenland. Wil je via de mail op de hoogte blijven? Schrijf je in voor onze nieuwsbrieven.

‘Defensie gaat hulp aan zorg snel afschalen’

Defensie kan de hulp aan de zorg niet lang meer op grote schaal volhouden en ziet het ook niet als taak om gaten op te vullen. Dat heeft directeur Operaties van Defensie Boudewijn Boots laten weten aan het Reformatorisch Dagblad. „We zullen moeten afschalen. Niet naar nul, daarvoor is de crisis te groot, maar wel fors minder”, zegt hij tegen de krant.

De hoge militair is niet te spreken over de manier waarop de overheid de coronacrisis aanpakt. Volgens Boots ontbreekt centrale aansturing en is er daardoor geen slagvaardigheid: „Ziekenhuizen zijn nu allemaal losse winkeltjes.” Hij stelt dat ministeries en de zorgsector veel zouden kunnen leren van „escalatiesystemen” bij Defensie, waardoor bij een crisis in een klap honderden manschappen kunnen worden ingezet.

Boots geeft volgens het Reformatorisch Dagblad leiding aan de inzet van honderd militaire artsen en verpleegkundigen in ziekenhuizen en verpleeghuizen en aan duizend andere militairen die paraat staan om bijstand te verlenen.

Militair van de 13e Lichte Brigade uit Oirschot bij de opening van de XL-teststraat in Eindhoven. Foto Rob Engelaar/ANP

Nieuw advies: zwangere vrouwen met gezondheidsproblemen inenten tegen corona

Zwangere vrouwen met bepaalde onderliggende gezondheidsproblemen of met ernstig overgewicht wordt aangeraden zich toch in te enten tegen het coronavirus. Dat stelt een adviesgroep van experts op het gebied van zwangerschap en Covid-19 onder leiding van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG), waar ook het RIVM zitting in heeft. Dat is afwijkend van het RIVM-advies dat tot nu toe gold om, voor de zekerheid, te wachten met vaccineren tot na de bevalling, tenzij in overleg met de huisarts anders werd besloten.

In het advies van de NVOG staat dat „wereldwijd de overtuiging groeit dat zwangere vrouwen met Covid-19 een groter risico hebben op het ontwikkelen van ernstige en kritieke Covid-19 dan niet zwangere vrouwen.” Daarom wegen „de voordelen van een vaccinatie van zwangere vrouwen met onderliggende ernstige ziekten op tegen de mogelijke nadelen”, schrijft de werkgroep. Het gaat daarbij onder andere om chronische luchtweg- of longproblemen, diabetes, nierziekten en hartpatiënten.

Gezonde zwangere vrouwen hoeven wat de adviesgroep betreft niet routinematig gevaccineerd te worden en kunnen wachten tot na de bevalling, ondanks dat er „geen redenen bestaan om aan te nemen dat de vaccins tegen Covid-19 schadelijk zouden zijn bij gebruik in de zwangerschap.” Wel kunnen ze er in overleg met „een bekwame zorgverlener” voor kiezen zich toch al te laten vaccineren.

Zwangere vrouwen waren niet opgenomen in de testgroepen van Moderna en Pfizer en daarom is er geen absolute zekerheid over eventuele gevolgen van het vaccin voor moeder en kind. Maar van vrijwel alle bestaande reguliere vaccins, zoals het griepvaccin en het kinkhoestvaccin, is wel vastgesteld dat ze veilig zijn toe te passen tijdens de zwangerschap.

Internationals Matthijs de Ligt en Tim Krul testen positief op corona

Oranje-verdediger Matthijs de Ligt heeft positief getest op het coronavirus. Hij is direct in quarantaine gegaan en mist daardoor in elk geval de komende twee wedstrijden van zijn club Juventus tegen Sassuolo en Genoa. Mogelijk komt ook zijn meespelen in de Italiaanse topper van volgende week zondag uit tegen Internazionale in gevaar. Het Nederlands elftal heeft voorlopig geen wedstrijden op het programma staan. Tijdens de afgelopen wedstrijd tegen AC Milan van woensdag waren er al twee coronagevallen in de selectie van Juventus, maar de 21-jarige De Ligt speelde toen nog wel gewoon mee.

Eerder op deze vrijdag werd bekend dat ook Oranje-doelman Tim Krul positief getest heeft op Covid-19. Hij komt uit voor Norwich City in Engeland.

Voetballers behoren tot de meest geteste beroepsgroepen. Ze krijgen twee dagen voor elke wedstrijd een wattenstokje in hun neus. Sinds de hervatting van de voetbalcompetities raakten al tal van bekende en minder bekende spelers besmet met corona. Daaronder Cristiano Ronaldo - de beroemde ploeggenoot van Matthijs de Ligt bij Juventus - en PSG-spelers Neymar en Ángel di María. En in Nederland grote delen van de selecties van de topclubs Ajax, PSV en AZ.

Oranje-international Matthijs de Ligt in actie voor zijn club Juventus. Foto Marco Bertorello/AFP

Enkele ontwikkelingen in Noord-Europa: Denemarken, VK, België en Zweden

  • Denemarken gaat strenger controleren wie het land binnenkomt. Reizigers moeten een geloofwaardig doel hebben en een negatieve coronatest kunnen overleggen, meldt Reuters. Het werd niet direct duidelijk hoe de controles worden uitgevoerd. De maatregel gaat volgens minister Jeppe Kofod van Buitenlandse Zaken zaterdag in en duurt zeker tot 17 januari.
    De aangescherpte controles zijn bedoeld om verspreiding van de Britse en de Zuid-Afrikaanse mutatie van het coronavirus te voorkomen. De Britse variant is al wel aangetroffen in het sinds vorige maand weer in een strenge lockdown verkerende Denemarken, maar de Zuid-Afrikaanse nog niet.
  • Het Belgische Overlegcomité heeft tot één versoepeling van de coronamaatregelen besloten: de rijscholen mogen weer open. Dat zijn alle regeringen van België vrijdagmiddag overeengekomen in een vergadering. Het is de enige verandering; verder blijft het land op slot. Als het comité op 22 januari weer bijeenkomt, wordt wellicht overleg gevoerd over het heropenen van kappers, meldt de Belgische pers. In de tussentijd blijven alle regels van kracht: mondkapjes zijn verplicht in de winkels (die zijn per 1 december open), de horecaaken blijven dicht.
  • De gezonheidsautoriteiten in het Verenigd Koninkrijk noteerden vrijdag een recordaantal overlijdens als gevolg van Covid-19: in één etmaal stierven 1.325 mensen. Er werden 68.053 nieuwe besmettingen vastgesteld, melden de internationale persbureaus. Het vorige record stamde van 21 april, toen 1224 mensen in een dag overleden. In Londen geldt vanaf vrijdag een „grootschalige calamiteit” over de gezondheidssituatie in de hoofdstad. De ziekenhuizen dreigen de aanvoer van patiënten niet meer aan te kunnen, liet burgemeester Sadiq Khan weten.
  • Het Zweedse parlement heeft vrijdag nieuwe wetgeving goedgekeurd waarmee strengere maatregelen kunnen worden genomen om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Zo kunnen lokale of regionale autoriteiten besluiten om bijvoorbeeld winkelcentra of bedrijven te sluiten. Ook kan het aantal mensen dat bij elkaar mar komen in een openbare ruimte, worden beperkt, zo werd bekendgemaakt tijdens een persconferentie. De nieuwe wetgeving die dergelijke bevoegdheden instelt, wordt zondag van kracht. Een avondklok is nog steeds geen optie via de nieuwe wetgeving.

Regionale KHN: tientallen horecazaken tóch niet 17 januari open

De tientallen horecazaken die in strijd met de coronamaatregelen op 17 januari hun deuren wilden openen, blijven toch dicht. Reden is het hoge aantal coronabesmettingen in Nederland. Johan de Vos van de Koninklijke Horeca Nederland (KHN) in Breda zegt vrijdag tegen persbureau ANP dat de betreffende horecazaken weer gasten gaan toelaten zodra ook de winkels weer open mogen.

Ruim 65 regionale afdelingen van de KHN - samen 30 procent van alle leden - hadden aangekondigd deel te nemen aan de actie. Die werd overigens niet op landelijk niveau gesteund door de KHN. De afdelingen besloten zelf een heropeningsdatum in het leven te roepen, omdat het kabinet te weinig oog zou hebben voor de precaire situatie van de horeca en het gebrek aan perspectief. Toch zijn ook zij „niet blind voor de werkelijkheid”, aldus De Vos. Hij ziet de „penibele situatie op dit moment in de Nederlandse ziekenhuizen” en vindt het niet het juiste moment om de horecazaken open te gooien.

Wel stelt hij dat hoge besmettingscijfers „met geen mogelijkheid” zijn toe te schrijven aan de horeca. Daarom is het volgens hem „niet meer dan logisch” om de cafés en restaurants te openen zodra ook de winkels weer klanten mogen ontvangen, zoals de landelijke KHN bepleit. „De totale uitzichtloosheid is verpletterend. De financiële situatie is nijpend”, zegt De Vos over de sluiting. De landelijke brancheorganisatie wil dat er zo snel mogelijk een „steviger steunpakket” komt vanuit het kabinet.

Pfizer-vaccin lijkt ook te werken tegen varianten

Het coronavaccin van Pfizer en BioNTech, waarmee nu wereldwijd mensen worden ingeënt, lijkt ook te beschermen tegen besmettelijkere varianten van het coronavirus die zijn ontdekt in Groot-Brittannië en in Zuid-Afrika. Dat schrijven onderzoekers van de Amerikaanse University of Texas medical Branch in een paper, dat wel nog moet worden beoordeeld door vakgenoten. Lees meer in het artikel van Niki Korteweg:

Antistoffen na Pfizer-prik herkennen ook mutatie nieuwe virusvarianten

Banenrapport VS: eerste krimp sinds grote ‘coronaklap’ van voorjaar

De werkgelegenheid in de Verenigde Staten is in december onverwachts afgenomen. Economen hadden juist gerekend op een stijging van het aantal banen. Het Amerikaanse ministerie van Arbeid meldde vrijdag de eerste banenkrimp sinds de grote coronaklap van afgelopen voorjaar.

In Amerika gingen in december in totaal 140.000 arbeidsplaatsen verloren. Vooraf geraadpleegde economen hadden juist gerekend op een toename van ongeveer 50.000 extra banen, meldt persbureau Reuters.
De werkloosheid steeg in december licht, naar 6,8 procent. In november bedroeg de Amerikaanse werkloosheid 6,7 procent.

De laatste keer dat er per saldo arbeidsplaatsen verdwenen in de Verenigde Staten was in april. Toen verdwenen circa 20 miljoen banen, na de lockdowns tegen de coronapandemie. In de maanden daarna ontstonden weer miljoenen nieuwe banen. Maar sinds september vertraagt het herstel.

In december gingen er vooral veel banen verloren in winkels en in de vrijetijds- en horecasector. De banenkrimp volgt op de aangescherpte coronarestricties in de Verenigde Staten, nadat het aantal coronabesmettingen vorige maand sterk opliep.

Foto uit oktober: mensen staan in de Bronx, in New York, in de rij voor een voedselbank. Foto Spencer Platt/Getty Images/AFP

Zuid-Afrikaanse variant van coronavirus ook in Nederland aangetroffen

De Zuid-Afrikaanse mutatie van het coronavirus is ook in Nederland aangetroffen. Dat meldt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).

Een persoon uit de regio Midden- en West-Brabant heeft de virusmutatie opgelopen. Deze persoon werd al op 22 december getest, deze donderdag werd duidelijk dat het om de Zuid-Afrikaanse variant van het virus gaat. Of de Brabander onlangs in Zuid-Afrika is geweest is niet duidelijk. Deze variant is al eerder in acht andere landen aangetroffen, waaronder UK, Frankrijk, Zwitserland, Zweden en Finland.

Naast een Zuid-Afrikaanse is ook een Britse variant van het coronavirus in omloop. Deze mutatie is al bij tientallen mensen in Nederland geconstateerd. Beide versies van het virus lijken besmettelijker te zijn dan de variant waarmee de pandemie begon. Hoe de verschillende mutaties van het virus reageren op de huidige vaccins, wordt momenteel onderzocht.

Lees ook de reportage van correspondent Bram Vermeulen, van vlak voor de Kerst: Nieuwe virusvariant in Zuid-Afrika? Wie landde uit Kaapstad kon op Schiphol doorlopen

Het hoog volume laboratorium van Eurofins. In het testlaboratorium zullen per dag tienduizend coronatests worden geanalyseerd. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

In het buitenland: ruzie in New York over vaccinatiestrategie, Brisbane drie dagen op slot en lockdown Hongarije verlengd

  • De New Yorkse gouverneur Andrew Cuomo ligt overhoop met de burgemeester van die stad, Bill de Blasio, over de te volgen vaccinatiestrategie. Dat meldt onder meer persbureau Reuters. De Blasio wil van start met het vaccineren van ouderen en mensen in essentiële beroepen, Cuomo wil daarmee wachten totdat al het zorgpersoneel ingeënt is. Volgens De Blasio heeft New York duizenden vaccins over, vanwege zorgmedewerkers die weigeren zich te laten vaccineren. Deze vaccins kunnen volgens hem prima gebruikt worden om anderen mee in te enten. In de staat New York zijn meer dan 38.000 mensen overleden aan het coronavirus, met afstand het grootste aantal in de hele Verenigde Staten.
  • De Australische stad Brisbane en omgeving gaat drie dagen in lockdown. Een schoonmaker in een hotel bleek besmet te zijn met de Britse mutatie van het coronavirus, die extra besmettelijk is. De autoriteiten gaan nu grootschalig testen om te voorkomen dat die virusvariant zich verder verspreidt. In het gebied wonen ongeveer 2,3 miljoen mensen. Zij moeten de komende drie dagen zoveel mogelijk thuisblijven en alle niet-essentiële winkels gaan op slot.
  • De huidige coronamaatregelen in Hongarije worden verlengd tot 1 februari. Dat heeft premier Viktor Orban aan de staatsradio laten weten. Ook de avondklok vanaf acht uur ‘s avonds tot vijf uur ‘s ochtends blijft van kracht.

Tsjechië beraadt zich op maatregelen om crematoria te ontlasten

De Tsjechische autoriteiten onderzoeken op wat voor manier de capaciteit van crematoria kan worden verruimd gedurende de coronapandemie. Veel van de centra zouden momenteel op het punt staan te bezwijken onder de werkdruk door de vele sterfgevallen in het land. De maatregelen waar over wordt gesproken zijn onder meer een verbod op de crematie van lichamen uit het buitenland en het verruimen van de emissiegrenswaarden voor crematoria. De regering wil volgens Tsjechische media voorkomen dat de situatie onbeheersbaar wordt.

De crematoria in de regio Moravië-Silezië ondervinden de meeste problemen met het verwerken van de grote hoeveelheid doden. Het grootste crematorium van het land ligt in de stad Ostrava in die regio. Daar werden voor de coronapandemie gemiddeld zo’n 950 doden per maand gecremeerd, dat aantal ligt in de afgelopen maanden zo’n 60 procent hoger.

De afgelopen tijd werden al verschillende maatregelen getroffen om de crematoria te ontlasten. Zo zijn brandweerlieden en militairen ingezet om de vele doden naar crematoria te vervoeren. De nieuwssite Zpravy.aktualne meldt bovendien dat overledenen bij gebrek aan capaciteit worden verplaatst naar andere regio’s.

In Tsjechië werden op donderdag 17.668 nieuwe coronabesmettingen gemeld, het hoogste aantal sinds het begin van de pandemie. Het land telt ruim tienduizend doden als gevolg van Covid-19, een van de hoogste geregisterde aantallen in Europa.

Een medewerker tijdens zijn werk in een crematorium in Ostrava. Foto Petr David Josek/AP

RIVM meldt 8.169 nieuwe coronabesmettingen

Er zijn in de afgelopen 24 uur 8.169 meldingen van nieuwe coronabesmettingen binnengekomen bij het Rijksinstituut voor Milieu en Volksgezondheid (RIVM). Het aantal positieve testuitslagen tussen donderdag en vrijdag ligt daarmee hoger dan het zevendaags gemiddelde van 7.729 positieve testuitslagen per dag.

Wel ligt het weekgemiddelde deze week lager dan in de weken daarvoor. In de afgelopen zeven dagen zijn iets meer dan 54.000 mensen positief getest, de week daarvoor waren dat er 61.000 en nog een week eerder bijna 80.000.

Het Landelijk Centrum Patiënten Spreiding (LCPS) meldt vrijdagmiddag dat het aantal opgenomen coronapatiënten is gedaald met 120. Momenteel liggen 2.636 mensen die zijn besmet met Covid-19 in de ziekenhuizen. Daarvan zijn er 700 opgenomen op de IC-afdelingen (vier minder dan donderdag) en 1.936 op de kliniek - 116 minder dan gisteren. Er liggen nog steeds acht Nederlandse coronapatiënten op de IC in Duitsland.

Volgens het LCPS hebben de ziekenhuizen vrijdag 254 nieuwe coronapatiënten opgenomen; 37 daarvan belandden op de IC. Gemiddeld zijn er deze week minder nieuwe opnames, afgezet tegen de week ervoor.

AstraZeneca wil volgende week goedkeuring vaccin aanvragen bij EMA

Het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) komt mogelijk voor eind januari met een oordeel over het vaccin tegen Covid-19 van de Brits-Zweedse farmaceut AstraZeneca, dat in samenwerking met de Universiteit van Oxford is ontwikkeld. Volgens EMA-directeur Emer Cooke is AstraZenca van plan volgende week een aanvraag in te dienen voor goedkeuring van het vaccin. Daarna kan het EMA een exacter tijdpad schetsen van het goedkeuringsproces, zegt Cooke tegen persbureau AFP.

Twitter avatar EMA_News EU Medicines Agency After having received more data from the company, EMA is expecting Astra Zeneca to submit a conditional marketing application for its #COVID19vaccine next week. Possible conclusion - end of Jan, depending on data and evaluation progress. #EMAPublicMeeting2

Nederland heeft 11,7 miljoen doses besteld van het AstraZeneca-vaccin en minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) gaat er vanuit dat er nog in het eerste kwartaal 4,5 miljoen vaccins geleverd zullen worden. Het EMA is al sinds oktober mee aan het kijken naar de onderzoeksgegevens van AstraZeneca. Dankzij dat zogeheten rolling review kan sneller een besluit genomen worden over toelating tot de Europese markt.

Eerder gaf het EMA al groen licht voor de coronavaccins van Pfizer/BioNTech en Moderna. Nederland is deze week als laatste EU-land begonnen met het inenten met dat eerste vaccin. De eerste bescheiden lading Moderna-vaccins wordt volgende week geleverd, maar zal pas begin februari gebruikt worden.

Lees ook: Weet Hugo de Jonge dat miljoenen vaccins vertraagd zijn?

Burgemeester Londen kondigt noodtoestand af om volle ziekenhuizen

De Londense burgemeester Sadiq Khan heeft de noodtoestand afgekondigd in zijn stad. Khan zegt tegen Britse media dat Londen in „crisissituatie” verkeert vanwege het hoge aantal coronabesmettingen en de drukte in de ziekenhuizen. „Ik smeek de Londenaren om alsjeblieft thuis te blijven, tenzij het absoluut noodzakelijk is om weg te gaan. Blijf thuis om jezelf, familie, vrienden en andere Londenaren te beschermen.” De smeekbede komt overeen met de geldende lockdownregels.

Volgens de burgemeester liggen er momenteel 7.000 coronapatiënten in de ziekenhuizen in de hoofdstad - een stijging van 35 procent vergeleken met de piek tijdens de vorige golf. Het ambulancepersoneel kan de aanhoudende drukte in de ziekenhuizen nauwelijks het hoofd bieden. De Londense ambulancedienst krijgt op een ‘normale’ drukke dag zo’n 5.500 oproepen; deze week waren dat er zo’n 8.000 per dag, aldus Khan. De brandweer is inmiddels bijgesprongen om het ambulancepersoneel te ondersteunen. Brandweerlieden rijden nu in ambulances door de hoofdstad.

Het is uitzonderlijk dat de Londense burgemeester de noodtoestand afkondigt in zijn stad. Khan deed dat eerder toen de Grenfell Tower in 2017 in brand was gevlogen en Londenaren zoveel mogelijk binnen moesten blijven. Bij die brand vielen meer dan zeventig doden. Ook werd een noodsituatie afgekondigd bij de terreuraanslagen op de Westminister Bridge en London Bridge.

Burgemeester Khan smeekte de Londenaren binnen te blijven, voor hun eigen veiligheid. Foto Simon Dawson/Reuters

Matthijs van Nieuwkerk besmet met coronavirus

Televisiepresentator Matthijs van Nieuwkerk is besmet met het coronavirus. Daarom is de uitzending van zijn nieuwe televisieprogramma Matthijs Gaat Door van aanstaande zaterdag geschrapt.

Zijn werkgever, omroep BNNVARA, schrijft vrijdag dat Van Nieuwkerk „lichte coronaverschijnselen heeft” en dat hij in thuisquarantaine zit. Hij en de redactie werken momenteel vanuit huis. Waar de presentator besmet is geraakt, is niet bekend. Ook is niet duidelijk of andere redactieleden besmet zijn geraakt.

Omdat Matthijs van Nieuwkerk positief is getest op corona zal de uitzending van 'Matthijs Gaat Door' op 9 januari niet doorgaan. Lees meer: https://t.co/P8NVG8s02v

— BNNVARA (@BNNVARA) January 8, 2021

België gaat sneller vaccineren, in september moeten alle inwoners zijn ingeënt

België gaat sneller vaccineren dan gepland was. Dat heeft Frank Vandenbroucke, de minister van Volksgezondheid, vrijdag laten weten. De Belgen gingen ervan uit dat het vaccineren tot ver in het najaar zou duren, nu hopen ze in september klaar te zijn.

Eind januari wordt het Belgische zorgpersoneel ingeënt en vanaf maart 65-plussers en risicopatiënten. In juni is de rest van de bevolking aan de beurt. De Belgen hopen in september klaar te zijn met vaccineren. De versnelling is mogelijk omdat België eind januari een beperkte hoeveelheid van het Modernavaccin geleverd krijgt en omdat het Europese medicijnagentschap EMA toestemming heeft gegeven om uit de Pfizervaccins niet vijf maar zes doses te halen.

De vaccinatiecampagne in België is deze week begonnen in verzorgings- en verpleeghuizen. Er was veel kritiek op de relatief late start van de vaccinatie. Hierop vroeg de federale regering de taskforce vaccinatiestrategie om de plannen te versnellen. Vandenbroucke houdt nog wel een slag om de arm en laat weten dat de snelheid van het vaccineren afhangt van de beschikbaarheid van de vaccins. Ook de beschikbare informatie en inzichten, die eventueel nog kunnen wijzigen, kunnen de uitrol beïnvloeden, benadrukte hij nog.

Werknemers van Pfizer in het Belgische Puurs worden volgende week al gevaccineerd. Dat heeft een woordvoerder van het bedrijf bevestigd tegenover lokale media. Pfizer wil hiermee „veiligheid bieden” aan werknemers die zorgen voor de productie van het vaccin.

Ook Verenigd Koninkrijk keurt vaccin van Moderna goed

In het Verenigd Koninkrijk is vrijdag een derde vaccin tegen Covid-19 goedgekeurd, het middel van farmaceut Moderna. Dat maakte minister van Gezondheid Matt Hancock bekend, melden de internationale persbureaus. Het Europese geneesmiddelenagentschap EMA keurde het vaccin eerder deze week ook al goed voor de Europese markt.

Het Verenigd Koninkrijk heeft 17 miljoen doses van Moderna besteld, schrijft de Britse omroep BBC. De regering verwacht in de lente te kunnen gaan vaccineren met dit middel, omdat het dan pas geleverd wordt. „Dit is meer goed nieuws en een nieuw wapen in ons arsenaal om deze verschrikkelijke ziekte eronder te krijgen”, zei minister Hancock tegen de BBC.

In het VK hebben tot nu toe zo’n 1,5 miljoen mensen een eerste dosis gehad van het vaccin van Pfizer en BioNTech. Bijna een kwart van deze gevaccineerden is ouder dan 80 jaar. De drie goedgekeurde vaccins - de derde is van AstraZeneca - vereisen twee doses, gewoonlijk met een aantal weken tussen de eerste en de tweede prik.

Van het Oxford/AstraZeneca-vaccin heeft het VK 100 miljoen doses besteld, waarvan een half miljoen al geleverd zijn en momenteel worden verdeeld over de ziekenhuizen. In de komende weken wordt ook het vaccineren met dit middel opgestart

Een rij voor een vaccinatiecentrum in Hemel Hempstead. Foto Paul Childs/Reuters

Recordaantal nieuwe leden voor Natuurmonumenten

De Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten in Nederland kreeg er afgelopen jaar een recordaantal nieuwe leden bij. Ruim 39.000 volwassenen sloten zich aan en 31.000 kinderen werden lid van de jeugdtak OERRR. Dat meldt de organisatie donderdag op de eigen website. Dat is 25 procent meer dan in 2019.

„We kunnen niet zonder natuur”, schrijft algemeen directeur Marc van den Tweel. „Grote drukte in natuurgebieden stelt ons soms voor lastige dilemma’s, maar ik vind het hartverwarmend om te zien dat natuur zoveel betekenis geeft nu onze leefwereld tot de kern is teruggebracht. Dat mensen weer beleven hoe enorm veel plezier, ontspanning en gezondheid de natuur ons geeft, en dat we haar moeten koesteren en beschermen.”

In totaal heeft Natuurmonumenten nu 760.000 leden. Dat zijn er 30.000 meer dan een jaar geleden. Eind vorig jaar stelde de vereniging al vast dat natuurgebieden meer bezoekers kregen, en dat er meer wandelroutes werden gedownload. Op basis van Google Maps-data kon Natuurmonumenten vaststellen dat het verkeer naar „parken” steeg met 62 procent, terwijl het verkeer naar veel andere vrijetijdsbestemmingen afnam vanwege de coronamaatregelen.

Lees ook deze reportage: Ga wandelen, en zoek de grens eens op

Dagjesmensen in het natuurgebied De Sprengenberg. Foto Vincent Jannink

Reumamiddelen voorkomen sterfte ernstig zieke coronapatiënten

De antireumamiddelen tocilizumab en sarilumab kunnen sterfte onder ernstig zieke Covid-19-patiënten voorkomen door het afweersysteem te kalmeren. Als deze medicijnen worden gegeven kan de sterfte onder ernstig zieke coronapatiënten worden teruggebracht van een op de drie naar ongeveer een op de vier. Dat blijkt uit de zogeheten REMAP-CAP-studie die onder meer in Nederlandse ziekenhuizen werd uitgevoerd. De resultaten van het onderzoek verschenen donderdag op een preprintserver, waar conceptpublicaties van wetenschappelijke artikelen zijn in te zien.

Er waren al eerder aanwijzingen dat deze reuma-medicijnen de sterfte van Covid-19 konden reduceren, maar nu is dit ook voor het eerst in een groot gerandomiseerd onderzoek aangetoond. In de studie werd door loting bepaald dat ruim vierhonderd patiënten dit geneesmiddel kregen en vierhonderd andere patiënten de standaardzorg. Daardoor kon het effect van deze middelen voor het eerst objectief worden vastgesteld.

Werkloosheid in eurozone nam 0,1 procentpunt af in november

In november is de werkloosheid binnen de eurozone gedaald ten opzichte van een maand eerder. Het Europese statistiekbureau Eurostat meldt vrijdag dat de werkloosheid vorige maand 8,3 procent (13,6 miljoen Europeanen) betrof. Een maand eerder was dat 8,4 procent.

De werkloosheid blijft daarmee afnemen; die dalende trend werd halverwege vorig jaar ingezet. Wel was de werkloosheid een stuk hoger ten opzichte van november 2019. Toen zat 7,4 procent van de beroepsbevolking in de eurozone zonder werk.

Mensen in de rij voor een restaurant dat eten uitdeelt aan armen in Boedapest. Foto Gergely Besenyei/AFP

Bij vrouwen lag de werkloosheid twee maanden geleden 0,8 procent hoger dan bij mannen. De jeugdwerkloosheid besloeg in november 18,4 procent, dat aandeel steeg als enige en was 0,4 procentpunt toegenomen vergeleken met oktober.

Veel lidstaten troffen lockdown-maatregelen om de tweede golf van het coronavirus te bedwingen. Onder meer de winkels en horeca moesten sluiten. Desondanks bleef de werkloosheid afnemen, dat komt waarschijnlijk doordat overheden steunpakketten beschikbaar stelden om de salarissen te compenseren. Er werd dus minder gewerkt, maar dat heeft tot relatief weinig baanverlies geleid. Economen verwachten dat de werkloosheid gaat stijgen als die economische injectie is uitgewerkt.

Correctie (8 januari 2020): In een eerdere versie van deze update stond dat de werkloosheid was toegenomen ten opzichte van november vorig jaar. Dat klopt niet. De werkloosheid is toegenomen ten opzichte van november 2019. Hierboven is dat aangepast.

Zes in plaats van vijf doses uit één Pfizer-vaccinflesje

Het Europese medicijnagentschap EMA heeft toestemming gegeven om zes doses uit een flesje vaccin van BioNTech/Pfizer te halen. De flesjes waren eigenlijk bedoeld voor het toedienen van vijf vaccinaties, maar er blijkt vaak nog genoeg van het middel over te zijn om een zesde vaccinatie toe te dienen.

De Europese toezichthouder heeft hier nu ook formeel toestemming voor gegeven, wat betekent dat er 20 procent meer vaccindoses beschikbaar zijn dan eerder gedacht. Wel moet er een speciale injectienaald gebruikt worden, waarbij minder resten achterblijven in de spuit. Het gaat om een injectiespuit met een kleine ‘dode ruimte’ (low dead space), waardoor minder medicijn in het kopstuk blijft steken en dus de volledige inhoud van de flesjes benut kan worden.

Zorgmedewerkers bereiden vaccins voor in Napels. Foto Ciro de Luca/Reuters

Indonesische geestelijke raad bestempelt Sinovac-vaccin als halal

De belangrijkste islamitische instantie van Indonesië heeft het coronavaccin van de Chinese farmaceut Sinovac vrijdag als halal bestempeld. Hoewel de medicijnautoriteit van het land het middel nog moet goedkeuren, heeft het hoofd van de Indonesische Ulema Raad verklaard dat het vaccin „heilig en halal”, is. Daarmee neemt de raad een belangrijke drempel voor veel Indonesiërs om zich te laten vaccineren weg. Veruit het grootste gedeelte van het Zuid-Aziatische land, dat ruim 265 miljoen inwoners telt, is islamitisch.

De term halal wordt gebruikt voor voedsel en andere producten die voldoen aan de islamitische wetten, zoals omschreven in de Koran. Onder meer het nuttigen van varkensvlees en producten afkomstig van varkens is volgens de islamitische leer niet toegestaan. In het geval van coronavaccins was de vraag of er gelatine afkomstig van varkens gebruikt werd, zoals bijvoorbeeld bij het vaccin tegen bof, mazelen en rodehond het geval is. Persbureau AP meldt dat Pfizer en BioNTech, Moderna en AstraZeneca zelf eerder verklaarden dat hun vaccins halal zijn.

Lees ook dit interview over de Indonesische Patiënt Nul: ‘Op internet was ik opeens een lesbische naaktdanseres’

Ierland heeft nu hoogste besmettingsgraad van Europa

Het aantal coronagevallen in Ierland loopt zo hard op dat het land sinds vrijdag de hoogste besmettingsgraad in Europa heeft. Dat melden Ierse media. Het reproductiegetal ligt tussen de 2,4 en 3. Dat is het hoogste niveau sinds het begin van de pandemie.

Verschillende ziekenhuizen hebben noodplannen in werking gesteld om de toestroom van patiënten aan te kunnen. De Ierse overheid onderhandelt met private ziekenhuizen om bij te springen als de publieke ziekenhuizen het aantal patiënten niet meer aankunnen.

Er liggen in Ierland op dit moment 1.151 met Covid-19 besmette patiënten in het ziekenhuis. In totaal zijn tot nu toe 127.657 mensen besmet geraakt met het coronavirus, 2.307 van hen zijn eraan overleden.

Ierland is sinds 26 december 2020 in strenge lockdown, de derde sinds de uitbraak van het coronavirus. Ieren moeten zoveel mogelijk thuisblijven en thuiswerken en de horeca, scholen en niet-essentiële winkels zijn dicht. Visite is niet toegestaan. De maatregelen gelden voorlopig tot 6 februari en worden op 21 januari herzien.

Toegang tot het strand in Galway is afgesloten vanwege de coronapandemie. Foto Clodagh Kilcoyne/Reuters

Reizigers naar VK moeten negatieve coronatest kunnen tonen

Alle internationale reizigers die naar het Verenigd Koninkrijk willen, moeten een negatieve coronatest kunnen laten zien. De maatregel geldt voor iedereen, ongeacht het vervoersmiddel of nationaliteit. De testuitslag mag maximaal 72 uur oud zijn. Dat meldt omroep BBC vrijdag.

De nieuwe vereiste voor reizigers komt bovenop het voorschrift om bij aankomst tien dagen in zelfisolatie te gaan. De Britse minister van Transport Grant Shapps heeft gezegd dat de regering er „erg gebrand op is” de maatregel nu in te voeren, vanwege de nieuwe virusvariant die rondgaat in Zuid-Afrika. „We weten in de eerste plaats nog niet zeker of de vaccins hier wel tegen werken en we zijn er heel erg op gebrand het virus buiten de deur te houden.”

De nieuwe maatregel gaat komende week in voor Engeland en Noord-Ierland. Schotland volgt „zo snel mogelijk”. Wie in het VK beland zonder negatieve test te kunnen overleggen loopt het risico op een boete van 500 pond (555 euro). De enige uitzonderingen zijn kinderen jonger dan 11 jaar oud en vervoerders. Ook hoeven reizigers uit Ierland geen negatieve test te laten zien.

Vrijdag werden voor de tweede dag op rij meer dan duizend coronadoden geregistreerd in het VK. Afgelopen etmaal werden 52.618 nieuwe besmettingen geregistreerd. Het grootste deel van de slachtoffers viel in Engeland, op dit moment het zwaarst getroffen gebied in het VK. Premier Boris Johnson heeft donderdag beloofd dat vanaf 15 januari „honderdduizenden” vaccinaties per dag toegediend gaan worden in dat land. Om dat te verwezenlijken heeft de regering de hulp van het leger ingeschakeld.

Minister Shapps in Londen. Foto Tolga Akmen/AFP

Minister: minder criminaliteit in Curaçao door coronaregels

In 2020 zijn in Curaçao minder misdrijven geregistreerd dan in de jaren daarvoor, meldt minister Quincy Girigorie van Justitie aan persbureau ANP. Volgens Girigorie komt dat door de maatregelen die zijn getroffen in de strijd tegen het coronavirus. In Curaçao ging eind maart een avondklok in tussen 21 uur ‘s avonds en 6 uur ‘s ochtends. Na verschillende onderbrekingen werd de maatregel midden november opnieuw ingevoerd.

Op het eiland zijn vorig jaar dertien moorden geregistreerd; een jaar eerder waren dat er 21 en in 2017 27. Er waren vorig jaar 270 gewapende overvallen, een jaar eerder waren dat er nog ruim vierhonderd. Volgens justitiecijfers daalde ook het aantal inbraken met 20 procent. Er werd vooral minder gestolen uit auto’s.

Daartegenover staat een stijging van gevallen van zogenoemd relationeel geweld. Afgelopen jaar kwamen daar 190 meldingen van binnen, zeventig meer dan een jaar eerder. Minister Girigorie stelt dat die toename ook komt door de coronamaatregelen, waardoor mensen vaker thuis kwamen te zitten.

Iran verbiedt import van Amerikaanse en Britse coronavaccins

De hoogste leider van Iran, ayatollah Ali Khamenei, heeft de Iraanse regering vrijdag verboden coronavaccins van Britse of Amerikaanse makelij te importeren. In een live toespraak op televisie stelde hij „geen vertrouwen” te hebben in Britse en Amerikaanse farmaceuten, zo melden internationale persbureaus.

Een Iraanse vrijwilligster krijgt een vaccin tegen Covid-19 toegediend in de eerste testfase. Foto Aref Taherkenareh/EPA

„Als de Amerikanen een vaccin zouden kunnen produceren, zouden ze in hun eigen land niet zo’n fiasco omtrent het coronavirus hebben”, aldus Khamenei. Daarnaast wekte hij ook de suggestie dat de farmaceuten „vaccins testen op andere landen”. Vijandigheden tussen Iran en de VS gaan al decennia terug, maar het conflict laaide onder president Donald Trump in volle hevigheid op, onder meer omdat Trump het in 2015 gesloten nucleaire akkoord eenzijdig opzegde.

Iran is een van de zwaarst door het coronavirus getroffen landen in het Midden-Oosten en zou momenteel een eigen vaccin tegen Covid-19 ontwikkelen. Ook stelde Khamenei dat Iran inentingen „van andere betrouwbare plaatsen” zou kunnen krijgen, al gaf hij daarbij geen details over mogelijke vaccindeals die het land gemaakt heeft. China en Rusland, twee bondgenoten van de islamitische republiek, hebben vaccins ontwikkeld en dienen die momenteel al aan de eigen bevolking toe.

School in Zeist stuurt alle zesdeklassers naar huis wegens coronafeest

Alle leerlingen in vwo-6 van de scholengemeenschap De Breul in Zeist moeten voorlopig thuisblijven omdat vier leerlingen besmet blijken te zijn met het coronavirus. Dat melden RTV Utrecht en het AD. Afgelopen weekend zouden zo’n veertig vwo-leerlingen samen op een feestje zijn geweest, waaronder de vier besmette jongeren. De school was vrijdagochtend niet bereikbaar voor commentaar.

De school heeft zo’n 150 leerlingen in het vwo-examenjaar. Om een grote uitbraak te voorkomen moeten zij nu allemaal thuisblijven tot 17 januari. Wel kunnen ze online lessen volgen, schrijft het AD.

„We zijn teleurgesteld en boos. Wij doen ons stinkende best om alles goed te regelen”, zegt rector Ferry Brokens tegen RTV Utrecht. „Als je dan naar zo’n feest gaat, dan baal ik daarvan. We sturen een grote groep leerlingen naar huis maar uiteindelijk zijn er maar een paar naar het feest geweest. Die verprutsen het voor de rest.”

De school vraagt ouders bij hun kinderen te informeren of ze bij het feest aanwezig waren en zich te laten testen als dat zo is. „Als uw kind weet dat leerlingen van andere scholen ook bij het feest zijn geweest, geef het aan ons en deze leerlingen door”, schrijft de rector in een verklaring, zo schrijft het AD.

Von der Leyen: EU kan vaccinbestelling bij Pfizer/BioNTech verdubbelen

De EU kan 300 miljoen extra doses van het vaccin van Pfizer en BioNtech bestellen. In een persconferentie kondigde voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen vrijdag de extra optie aan. Het betekent een verdubbeling van het huidige contract, waarbij de EU al 300 miljoen doses van het vaccin bestelde. 75 miljoen doses van de extra bestelling komen in het tweede kwartaal van 2020 beschikbaar, de overige in de rest van dit jaar. Lidstaten moeten de aankoop van de extra vaccins nog wel goedkeuren.

Kritiek op het Europese aankoopbeleid van vaccins groeide de afgelopen weken rap, met name in Duitsland. Verschillende politici daar richtten hun pijlen op Brussel, dat te traag en te bureaucratisch te werk zou zijn gegaan. De Europese Commissie kaatste terug dat het juist zorgvuldig te werk was gegaan, door een brede portefeuille van verschillende vaccins te garanderen.

Ook Von der Leyen verdedigde het aankoopbeleid van Brussel vrijdagochtend. Ze benadrukte dat op het moment dat de Commissie vorige zomer met onderhandelen begon, er nog 160 kandidaatvaccins waren en de EU op meerdere, uiteindelijk geschikte, vaccins heeft ingezet. „Dat we dit gemeenschappelijk doen is de juiste weg. We hadden een brede portefeuille nodig, en we hebben de juiste vaccins gekozen.”

Duitsland kwam de afgelopen dagen onder vuur te liggen, vanwege een extra, eigen bestelling van 30 miljoen vaccins bij Pfizer/BioNtech. Afspraken daarover zou Berlijn al in de zomer van vorig jaar hebben gemaakt, maar de alleingang roept grote irritatie op bij andere lidstaten. In haar persconferentie benadrukte Von der Leyen vrijdagochtend dat de gezamenlijke EU-onderhandelingen lidstaten juridisch verplichten geen parallelle afspraken te maken. Voor Duitsland zal dit waarschijnlijk geen gevolgen hebben: de omstreden afspraken werden al eerder gemaakt.

Met de extra aankoopoptie liggen er nu in totaal 2,2 miljard vaccindoses in het vooruitzicht van de EU. 760 miljoen daarvan zijn vaccins die reeds zijn toegestaan door het Europees Medicijn Agentschap.

Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen in Brussel. Foto Francisco Seco/EPA

‘Veel locaties voor noodopvang voor kinderen zijn vol’

Veel noodopvanglocaties bij scholen en kinderopvangcentra, bedoeld voor kwetsbare kinderen of kinderen met één of meer ouders met een cruciaal beroep, zitten vol. Dat bevestigt de vereniging van schoolbesturen PO-Raad vrijdag naar aanleiding van berichtgeving door de NOS. Alle scholen zijn sinds vorige maand gesloten.

De raad heeft geen exacte cijfers van het aantal noodopvanglocaties dat de maximale capaciteit heeft bereikt, maar stelt signalen van schoolbestuurders te krijgen dat veel opvanglocaties vol zitten. „Het kan best zijn dat er nog individuele scholen zijn met ruimte, maar het algemene beeld is nu echt dat scholen en opvanglocaties redelijk vol zitten”, aldus een woordvoerder. Scholen raken vol omdat er meer kinderen naar de locaties gebracht worden dan gedurende de lockdown in het voorjaar, en omdat ze onvoldoende personeel hebben om de extra aanwas op te vangen. Leraren zijn „met online onderwijs bezig of worden zelf ziek”, aldus een woordvoerder.

De raad heeft geen verklaring voor de grote hoeveelheid kinderen die nu naar de opvang gestuurd wordt. De woordvoerder vermoedt dat er een verband is met het feit dat minder mensen thuis blijven dan in het voorjaar en de crisis al langer duurt. „Maar het is giswerk”, benadrukt hij. Daarnaast stelt de raad dat kwetsbare kinderen beter in beeld zijn dan gedurende de eerste lockdown en dat ouders met cruciale beroepen de opvanglocaties beter weten te vinden.

De PO-Raad adviseert noodopvanglocaties te vragen naar de beroepen van ouders die hun kinderen komen afleveren. „Kijk goed naar dat essentiële beroepenlijstje. Een school mag een kind weigeren als de ouder een niet-essentieel beroep blijkt te hebben.”

Kinderen in de noodopvang op basisschool Jeroen in Den Haag. Foto Bart Maat/ANP

GGD’s in Rotterdam en Houten beginnen vandaag ook met vaccineren

De GGD’s in Rotterdam en Houten beginnen vrijdag met het inenten van zorgmedewerkers van verpleeghuizen tegen Covid-19. Om 09.30 uur krijgt de eerste zorgmedewerker op de GGD-locatie Rotterdam The Hague Airport een inenting. In evenementencomplex Expo Houten wordt de eerste prik om 10.00 uur gezet.

Een vaccin tegen Covid-19 in het HMC. Foto Koen van Weel/ANP

De GGD’s in Houten en Rotterdam komen in navolging van de GGD in Veghel, die woensdag de vaccinatiecampagne tegen Covid-19 aftrapte. Maandag volgen de GGD’s in Amsterdam, Den Haag en Assen. Later die week zullen ook de overige GGD-locaties die zorgmedewerkers vaccineren aan de slag gaan.

Ziekenhuizen zijn woensdag ook begonnen met het vaccineren van hun eigen medewerkers. Daarbij krijgen werknemers die direct te maken hebben met zorg voor coronapatiënten voorrang, zoals verpleegkundigen en artsen op de intensive care of Covid-afdelingen.

Lees ook: Vaccins komen later dan gepland

In tweede golf stierven 40 procent meer langdurigezorgbehoevenden

Vorige week zijn in totaal 3.800 mensen overleden. De sterfte nam vooral toe onder patiënten met langdurige zorg, zoals bewoners van verpleeghuizen en gehandicaptenzorginstellingen. Tussen 21 en 27 december stierven er 40 procent meer langdurigezorgbehoevenden dan in andere jaren. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vrijdag op basis van voorlopige sterftecijfers.

Volgens het CBS ligt het sterftecijfer sinds de vierde week van september hoger dan verwacht. Dat komt vermoedelijk door de coronapandemie, waarin meer doden vallen dan andere jaren. Het hoge sterftecijfer komt vooral voor bij tachtig- en 65-plussers. Onder mensen jonger dan 65 is het sterftecijfer in de laatste week van het jaar afgenomen. In de hele tweede golf nam het sterftecijfer onder mensen onder de 65 jaar met 5 procent toe, afgezet tegen gemiddelden uit andere jaren.

Vanaf de tweede golf in september tot de laatste week van het jaar stierven 6,7 duizend meer mensen dan verwacht. In totaal stierven 27,1 duizend tachtigplussers. De oversterfte komt vooral voor in Noord-Brabant en Zuid-Holland: in beide provincies zien de onderzoekers een oversterfte van 20 procent. In Zeeland en Groningen is vooralsnog beperkte sprake van oversterfte.

De oversterfte is waarschijnlijk veroorzaakt door de coronapandemie. Foto Kees van de Veen

Welkom in een nieuw blog

In dit blog verzamelt NRC nieuws over de belangrijkste ontwikkelingen omtrent de wereldwijde coronapandemie. Het nieuws van afgelopen donderdag, 7 januari:

  • De ‘Britse variant’ van het coronavirus houdt de gemoederen bezig. De Europa-directeur van de Wereldgezondheidsorganisatie vroeg Europese landen donderdag met klem meer stappen te nemen om de verspreiding daarvan te beperken. En in het Verenigd Koninkrijk neemt de paniek toe. In Londen wordt voorgesorteerd op een noodtoestand, met een tekort van 1.900 bedden. In Nederland is ook duidelijk dat de mutatie zich snel kan verspreiden, zei Marion Koopmans.
  • Het RIVM meldde donderdag 9.737 nieuwe positieve coronatests; bijna 2.600 meer dan op woensdag. Volgens LCPS-voorzitter Ernst Kuipers liggen er momenteel ongeveer evenveel coronapatiënten in de ziekenhuizen als negen dagen geleden: 2.764 mensen in totaal. „We zitten nu dus op een plateau en lijken zelfs licht over de top te zijn”, aldus Kuipers.
  • Wel liet de Nationale Zorgautoriteit weten dat de reguliere zorg in de meeste ziekenhuizen opnieuw iets is afgeschaald in de afgelopen week.
  • Het Landelijk Netwerk Acute Zorg liet weten dat de eerste inentingsronde voor het personeel van de acute zorg waarschijnlijk volgende week is afgerond.
  • Lees hier het volledige blog van 7 januari terug