Bitcoin: buffer tegen inflatie of crypto-zeepbel?

Recordhoogte bitcoin Bitcoin breekt de laatste weken record op record. Ook institutionele beleggers hebben de cryptomunt ontdekt. De koers brak donderdagavond even door de 40.000 dollar. Maar een diepe val is niet uitgesloten.

Foto Getty Images

Half december: 20.000 dollar. Rond de jaarwisseling: 30.000 dollar. Cryptomunt bitcoin heeft in een paar weken record na record gebroken. Donderdag noteerde de munt zelfs even boven de 40.000 dollar (bijna 32.600 euro), om daarna weer iets in te zakken. In een jaar tijd is de bekendste cryptomunt van de wereld hiermee meer dan verdriedubbeld in waarde.

Wat is er aan de hand? Twee verklaringen – en twee vraagtekens bij de recente hausse.

Weinig aanbod

De prijs van bitcoin wordt momenteel sterk bepaald door een groot verschil in vraag en aanbod.

Om te verklaren waarom er weinig aanbod is, moeten we terug naar de techniek achter de cryptomunt: blockchain. Die bestaat uit blokken met daarin alle bitcointransacties die ooit hebben plaatsgevonden.

Om een nieuw blok aan de blockchain toe te voegen, laten zogenoemde ‘bitcoinmijners’ zware computers cryptografische puzzels oplossen. Als ‘beloning’ voor het oplossen van deze puzzel ontvangen deze miners nieuwe bitcoins. Ongeveer een keer per tien minuten wordt een nieuw blok aan de blockchain toegevoegd en worden nieuwe bitcoins in omloop gebracht.

De nog altijd anonieme ontwerper(s) van bitcoin hebben beperkingen opgelegd aan het op deze manier ‘mijnen’ van de digitale munt. Zo zullen er nooit meer dan 21 miljoen kunnen worden gemaakt en zal het mijnen steeds minder hard gaan.

Aan het begin van bitcoin, afgelopen 3 januari precies twaalf jaar geleden, kregen gebruikers die met hun computer een blok mijnden, als beloning vijftig bitcoins. Sindsdien is dat aantal ongeveer elke vier jaar gehalveerd. Sinds dit voorjaar is de beloning voor mining nog 6,25 bitcoin. Deze halving zorgt ervoor dat het nieuwe aanbod krimpt, waardoor de munten per stuk steeds meer waard zouden moeten worden.

Lees ook: Alles wat je wilt weten over bitcoin maar nooit durfde te vragen

Veel vraag

Terwijl het aanbod van nieuwe bitcoins is gekrompen, is de vraag naar bitcoins juist hard toegenomen. Juist vanwege de belofte van ‘waardevermeerding’ van de cryptomunt. Dat komt voor een groot deel door het instappen van professionele investeerders in de bitcoinmarkt.

De beweegredenen voor institutionele beleggers om in bitcoin te investeren lopen nogal uiteen. Deels doen zij het uit angst voor inflatie, veroorzaakt door de wijd openstaande geldkraan van centrale banken. Deze partijen zien bitcoin als een hedge: een manier om hun geld te beschermen tegen geldontwaarding oftewel inflatie. En deels doen partijen het omdat men op zoek is naar rendement, door de aanhoudend lage rentes.

Een van de eerste grote bedrijven die de stap naar bitcoin waagde, is MicroStrategy, een groot Amerikaans adviesbedrijf. Dat kocht in de loop van 2020 in totaal voor 1 miljard dollar aan bitcoins.

Topman Michael Saylor zegt bij elke aankoop erin te geloven dat bitcoin, „als ’s werelds meest gebruikte cryptomunt, een betrouwbare manier is om waarde op te slaan”. In ieder geval een betere manier, zo benadrukt het bedrijf, dan contante dollars aanhouden.

Na MicroStrategy volgden dit najaar meer partijen met kleinere, maar nog steeds substantiële bedragen: de Amerikaanse levensverzekeraar MassMutual kocht voor 100 miljoen dollar bitcoin, vermogensbeheerder Guggenheim Partners voor 500 miljoen dollar en Ruffer Investment voor 745 miljoen.

De instap van betaalbedrijf PayPal speelt ook een rol in de vraagrally. De Amerikaanse klanten van het online betaalbedrijf kunnen sinds dit najaar in hun virtuele portefeuille niet alleen reguliere munten bewaren, maar deze ook omwisselen voor bitcoin. Het nieuws dat het Amerikaanse bedrijf dit ging doen, zorgde in oktober al voor een koerssprong.

Sinds PayPal in november de dienst echt openstelde, beïnvloedt het bedrijf de koers fundamenteel. Om de dienst te kunnen aanbieden, moet PayPal namelijk zelf bitcoins inkopen.

Om aan die vraag te kunnen voldoen, moet het bedrijf volgens marktkenners waarschijnlijk steeds een groot deel, tot wel honderd procent, van alle nieuw gemijnde bitcoins opkopen.

Naast de institutionele beleggers weten ook de particuliere beleggers de bitcoin te vinden. Zeker nu de munt zoveel in het nieuws is met waarderecords.

De Financial Times vermoedt dat de piek van 30.000 dollar tijdens het weekend van Oud en Nieuw werd veroorzaakt door Amerikanen die net hun steuncheque van 600 dollar van de Amerikaanse overheid hadden ontvangen.

Het bewijs? De Britse zakenkrant ontdekte duizenden tweets met de tekst ‘stimmy [stimuluscheque] going right to bitcoin’.

Zeepbel?

De hamvraag is tot welke hoogte de koers van de bitcoin zal reiken. In de FT voorspelde een topman van een Brits cryptoplatform dat de waarde dit jaar nog zou kunnen uitkomen op 100.000 dollar. Maar anderen voorzien juist een harde correctie. Er is niemand die het echt weet.

De huidige koersstijging doet veel marktvorsers terugdenken aan de cryptomuntencrash van drie jaar geleden. Toen ontstond een grote hausse van met name consumenten op niet alleen bitcoin, maar ook veel andere cryptomunten. „Als je toen ergens een enigszins interessante cryptonaam op plakte, kon je veel geld binnenhalen”, aldus Patrick van der Meijde, crypto-ondernemer en voorman van de Verenigde Bitcoinbedrijven Nederland.

In 2017 haalde bitcoin een koers van bijna 20.000 dollar, een record dat pas vorige maand werd verbroken. Maar in 2018 stortte de koers finaal in. In één maand verloor bitcoin 65 procent van zijn waarde. In september 2018 stond de koers op min 80 procent ten opzichte van de piek.

De rally die in 2020 werd ingezet ontlokte econoom Nouriel Roubini een reeks tweets waarin hij, verwijzend naar de val van 2018, bitcoin een „heftig gemanipuleerde” bubbel noemt. „Investeren in bitcoin is hetzelfde als je portfolio inzetten in een gemanipuleerd, illegaal casino”, tweette de econoom, die ook wel Dr. Doom wordt genoemd vanwege zijn pessimistische voorspellingen.

Koers bitcoin na de zomer bijna verviervoudigd

Crypto-ondernemer Van der Meijde verwacht nog veel volatiliteit en sluit niet uit dat op korte termijn de koers weer flink inzakt. „Als bijvoorbeeld de onzekerheid van de coronacrisis voorbij is, zullen wellicht een aantal partijen hun bitcoinportefuille weer willen verkleinen. Voor de langere termijn verwacht ik dat de stijgende trend van afgelopen twaalf jaar zal doorzetten, met sterke stijgingen en tijdelijke sterke dalingen.”

Strengere regels?

Een tweede ‘donkere wolk’ boven bitcoin komt vanuit de hoek van toezichthouders en wetgevers. Die kijken met argusogen naar cryptomunten zoals bitcoin. Vanwege het grensoverschrijdende karakter en door het gebrek aan toezicht is het vermoeden dat de munt geschikt is voor criminelen om hun vermogen te verplaatsen en wit te wassen. Hoeveel bitcointransacties nu crimineel zijn, weet niemand: de schattingen variëren van 1 procent tot 44 procent.

De afgelopen jaren is door overheden werk gemaakt van regulering. Zo moeten cryptobedrijven die munten bewaren of omwisselen voor Nederlandse klanten, sinds vorig jaar voldoen aan strenge regels om witwassen tegen te gaan en personen en bedrijven op sanctielijsten te weren. Nog maar vijftien bedrijven hebben de registratie van De Nederlandsche Bank die hieraan gekoppeld is binnen. Handelsplatform eToro kondigde vorige week aan om deze reden te moeten stoppen met bitcoindienstverlening aan Nederlanders.

De VS kondigden recent aan met soortgelijke regels te willen komen, waarbij cryptobedrijven veel meer informatie moeten verzamelen over hun klanten. „Wat de overheden in feite doen, is de cryptobedrijven een pak en een stropdas aandoen: het worden gewoon banken,” zegt complianceadviseur en criticaster van de strengere regels Simon Lelieveldt. „Particulieren met cryptomunten in hun wallets wordt het ten onrechte zo onmogelijk gemaakt. Als cryptomunten zo worden gecriminaliseerd, kan dat negatieve consequenties hebben voor de waarde.”