Waarom schoot de beveiliging van het Capitool zo tekort?

Beveiliging van het Capitool Demonstranten konden woensdag vrij gemakkelijk het Capitool binnendringen. De schaars aanwezige politie bood weinig weerstand. Dat leidt tot veel vragen.

Een politieagent in het Amerikaanse Senaatsgebouw, 6 januari 2021.
Een politieagent in het Amerikaanse Senaatsgebouw, 6 januari 2021. Foto Alex Edelman/AFP

Chaotische beelden van boze Trump-aanhangers die huishielden in het Capitool, hebben behalve tot schok in de Verenigde Staten en daarbuiten ook geleid tot grote verbazing. Hoe kon de menigte zo makkelijk binnendringen in het boegbeeld van de Amerikaanse democratie, waarvan werd aangenomen dat het als een vesting wordt beveiligd?

Lees ook: Om Trump op de valreep af te zetten is politieke moed nodig

De opzienbarende bestorming van het complex was volgens experts een verbijsterend falen van ordehandhaving en beveiliging. Ondanks aanwijzingen dat een demonstratie van Trump-aanhangers naar aanleiding van zijn ongefundeerde beschuldigingen van verkiezingsfraude zou kunnen leiden tot geweld, schoot de beveiliging van het Congres, waar de verkiezingszege van aankomend president Joe Biden werd bekrachtigd, ruimschoots tekort.

Daarbij valt het contrast op met de antiracismedemonstraties in het kader van Black Lives Matter van het afgelopen jaar. Tegen die protesten werd in de Amerikaanse hoofdstad en elders overweldigend machtsvertoon ingezet, met onder meer gewapende leden van de Nationale Garde. Die was woensdag nauwelijks op de been – en ook andere federale wetshandhavers werden veelal pas opgeroepen toen de indringers al binnen waren.

De zeer beperkte inzet van federale agenten heeft volgens ingewijden te maken met een verwachting dat de opkomst bij het evenement relatief laag zou zijn, en dat het hooguit zou leiden tot wat kleine opstootjes. Ook vreesde men dat veel machtsvertoon spanningen zou aanwakkeren. Die aanpak heeft volgens de The Wall Street Journal averechts gewerkt.

Lees ook ook deze analyse van onze VS-correspondent Bas Blokker: Wat erft Biden?

De autoriteiten van Washington D.C. wilden bovenal herhaling voorkomen van geweld in de hoofdstad vorige zomer, toen vreedzame antiracismedemonstranten met harde hand werden verdreven van Lafayette Square nabij het Witte Huis, voor een fotomoment van Trump. Daarop kwam veel kritiek. Zij vroegen federale wetshandhavers daarom om woensdag op de achtergrond te blijven.

Voortekenen van mogelijk geweld

De ontoereikende aanpak staat op gespannen voet met voortekenen van mogelijk geweld bij de manifestatie, onder meer op sociale media. Trump voorspelde in december dat het evenement „wild” zou worden. De opkomst bleek hoger dan verwacht; duizenden Trump-aanhangers kwamen op de betoging af. Bovendien lijken de autoriteiten geen rekening te hebben gehouden met de mars naar het Capitool. De deelnemers aan de ‘Save America Rally’ verzamelden zich woensdagochtend op de National Mall en werden later nabij het Witte Huis toegesproken door Trump. Hij riep hen op om naar het Capitool te gaan.

Daar bleek een kleine groep agenten niet opgewassen tegen de overmacht van de relschoppers. Het Capitool heeft zijn eigen politiemacht van ongeveer 2.000 agenten, de U.S. Capitol Police, die verantwoordelijk is voor de beveiliging van het complex. Sinds de aanslagen van 11 september 2001 is de beveiliging drastisch verscherpt, onder meer met barrières tegen voertuigen en een ondergrondse hal waar bezoekers door de beveiliging moeten. Bezoekers gaan doorgaans niet via de buitentrappen naar binnen.

Met gemak overmeesterd

Er was een veiligheidsperimeter opgezet op enige afstand van het gebouw zelf, bestaande uit dranghekken en agenten in reguliere uniformen – niet het zwaardere vertoon van oproerpolitie. Volgens bronnen van The Washington Post waren zij uitgerust om een protest in goede banen te leiden, maar niet om een aanval af te slaan. Op beelden is te zien dat agenten meer op wacht staan dan ingrijpen. Een video op sociale media toont een groep agenten die de weg vrijmaakt voor betogers om richting het gebouw te stromen, de trappen op - wat volgens veiligheidsregels niet mag.

Toen de menigte eenmaal bij de gevel stond, werden agenten met gemak overmeesterd. Sommige Trump-aanhangers leken bovendien beter bewapend dan de politie, onder meer met irriterende spray. Ruiten werden ingeslagen, indringers klommen naar binnen en openden deuren voor anderen. Op beelden is te zien hoe één agent met een wapenstok binnen het gebouw achteruit wordt gedreven door een groep indringers, een trap op.

Zie ook deze fotoserie: In het Capitool: opruimen na de oproer

Pas toen de indringers binnen waren, werd om versterking gevraagd – maar toen was het kwaad al grotendeels geschied. Nadat een vrouw werd neergeschoten, werd de politie van Washington ingeroepen om mensen van de trappen van het gebouw te verwijderen. Het ministerie van Defensie kondigde aan 1.100 leden van de Nationale Garde op te roepen. Larry Hogan, de gouverneur van de nabijgelegen staat Maryland, verklaarde donderdag echter dat zijn aanbod om direct troepen van de Nationale Garde uit Maryland te sturen, niet werd goedgekeurd door het Pentagon.

Donderdagnacht werd bekend dat een agent van de Capitol Police die tijdens de bestorming gewond raakte, is overleden. Daarmee is het dodental gestegen tot vijf. De korpschef, Steven Sund, heeft eerder op de dag zijn ontslag ingediend.

Weinig arrestaties

Critici merken op dat de politie zich veel minder vijandig opstelde tegenover de agressieve Trump-aanhangers bij het Capitool dan tegen eerdere antiracismedemonstranten. Sommige agenten poseerden voor selfies met indringers. Een vrouw werd door een agent op de trappen van het Capitool bij de hand genomen - een scherp contrast met beelden van zwaar bewapende militairen bij BLM-betogingen, bijvoorbeeld vorig jaar op de trappen van het Lincoln Memorial, bij een vreedzame demonstratie. Volgens onderzoekers zijn agenten over het algemeen geneigd harder op te treden tegen betogingen van links dan van rechts.

Donderdagavond waren er 82 mensen gearresteerd. Veel betogers konden echter vertrekken alsof ze een toeristisch bezoek aan het Capitool hadden gebracht. Wel heeft de FBI aangekondigd indringers te zullen opsporen op basis van camerabeelden en beelden op sociale media.

Biden veroordeelde „het duidelijke falen om justitie op gelijke manier uit te voeren” donderdag tijdens een toespraak. „Niemand kan mij vertellen dat als het een groep van Black Lives Matter was geweest die gisteren protesteerde, dat zij niet heel anders zouden zijn behandeld dan de meute boeven die het Capitool bestormde. We weten allemaal dat dat waar is, en het is volkomen onaanvaardbaar. De Amerikaanse bevolking heeft het duidelijk gezien, en ik hoop dat het ze gevoelig heeft gemaakt voor wat we moeten doen.”