Aanhang Trump jaagt op politici in Capitool: „Waar zijn ze verdomme”

Geweldsuitbarsting Nadat president Trump tot betogers zei ‘we moeten vechten’ bestormden aanhangers het Capitool. Daarbij vielen vier doden. Na urenlange chaos hervatte het Congres de zitting om de verkiezingsoverwinning van Joe Biden te bevestigen.
Foto Will Oliver/EPA

De Amerikaanse president Trump heeft woensdag beproefd hoever zijn aanhangers bereid zijn te gaan om hem te aan de macht te houden. Om één uur ’s middags riep hij de vele tienduizenden demonstranten die zich bij het Witte Huis hadden verzameld, op voor hem „te vechten” en op te trekken naar het Capitool. Nog geen uur later bestormde de menigte het parlementsgebouw, nauwelijks weerstaan door een schamele politiemacht. Kantoren van parlementariërs werden binnen vernield en geplunderd.

„Waar zijn ze godverdomme”, riepen de indringers, zoekend naar de Congresleden die in veiligheid waren gebracht. Vier mensen werden woensdag bij de ongeregeldheden gedood, drie raakten zwaargewond. Een demonstrant werd door de politie doodgeschoten toen ze door een vernielde deur wilde stappen om de vergaderzaal te bereiken waar het Congres die dag moest beslissen over de uitslag van de presidentsverkiezingen – de reden van hun woede.

Lees ook: Volg voor de laatste ontwikkelingen ons liveblog

President Trump had juist de gelegenheid van deze gezamenlijke vergadering van Senaat en Huis van Afgevaardigden aangegrepen om zijn aanhangers naar Washington te roepen. Zo hoopte hij deze parlementaire formaliteit om te buigen in een platform waarop zijn tot nog toe vruchteloze pogingen om, eerst via de rechter en via politici op staatsniveau, de macht te behouden, alsnog zou slagen.

Hij wist in het Congres meer dan honderd Republikeinse afgevaardigden en zeker vijftien Senatoren aan zijn kant. Zij zouden protest aantekenen tegen de verkiezingsuitslag in verschillende staten en een commissie eisen om onderzoek te doen naar de beschuldigingen van stembusfraude, die Trump sinds zijn nederlaag op 3 november heeft verspreid.

Druk op vicepresident Pence

Om de druk op andere Republikeinen en in het bijzonder op zijn eigen vicepresident Mike Pence op te voeren, hield Trump vanuit de tuin van het Witte Huis een toespraak van ruim een uur – „Want langer wil ik jullie niet in deze ijzige kou houden.” Trump somde veronderstelde gevallen van fraude op, die door medewerkers van kiesraden en politici in de staten intussen allemaal zijn weerlegd. Maar in deze menigte was het evangelie.

„Deze verkiezingen zijn een grof schandaal geweest”, zei Jill Puz, die uit Colorado naar Washington was komen vliegen „om dit land te redden”. Ze had een hele reeks filmpjes gezien over alle vormen van stembusfraude. Trump zei dat hij de hele verkiezingsavond had voorgelegen. „En opeens: BOEM! Explosies van bullshit.” De aanhangers loeiden en scandeerden: „Bullshit! Bullshit!”

De Democraten hadden de fraude gepleegd, zei Trump, maar het waren de „zwakke Republikeinen” die het allemaal hebben laten gebeuren. In de menigte werden anti-Republikeinse spandoeken meegedragen: ‘Val laffe en corrupte nep-Republikeinen aan in de voorverkiezingen’. Zo was deze mars niet alleen een demonstratie voor Trump, maar ook tegen de gematigde krachten in de Republikeinse Partij, als een late echo van de populistische Tea Party die elf jaar geleden de rangen van de partij binnendrong.

Trumps privéadvocaat Rudy Giuliani legde de menigte uit dat de grondwet de vicepresident de bevoegdheid geeft om de uitslag van het kiescollege ongeldig te verklaren en de stemmen ‘terug’ te sturen naar de verschillende staten. Daar zouden de lokale parlementen dan een nieuwe uitslag mogen bepalen. Giuliani vergeleek het met een duel, een godsgericht.

De menigte die voor grote schermen stond te blauwbekken, had weinig belangstelling voor zijn juridische subtiliteiten of zelfs voor Trumps fraudelitanie, ze reageerden vooral op uitvallen naar Senatoren en Afgevaardigden. Met name vicepresident Pence moest het ontgelden. „Ik hoop dat Mike voor ons opkomt”, zei Trump tegen zijn aanhangers. „Maar wat ik hoor, klinkt niet goed.” Even later berichtten Amerikaanse media dat Pence de overwinning van Democraat Joe Biden, wettig bekrachtigd door het kiescollege op 14 december, zou bezegelen. „Je hebt geen kloten, Mike”, vloekte een aanhanger.

Op jacht naar politici in het Capitool

Opgeladen door het idee dat de Republikeinen de president in de steek hadden gelaten, door de apocalyptische teksten van Trump („het land wordt vernietigd als Biden president wordt”) en door zijn bewering dat ook de tweede-ronde-Senaatsverkiezingen van dinsdag in Georgia door fraude waren bepaald – hier wonnen twee Democraten – ging de menigte richting Capitool.

Korte tijd werden ze door de politie van het grasveld en de trappen weggehouden met dranghekken. Maar de demonstranten hadden de dranghekken gegrepen, aldus Mike Meisler uit Maryland, en de politie achteruit geduwd. Op filmpjes op sociale media is te zien dat de politie uiteindelijk zelf maar de hekken opzij schuift en de menigte vrije doorgang geeft. Meisler vond het terecht: „Het is toch het huis van het volk.”

Lees ook deze analyse: Trump heeft maling aan partijbelang

Sommige demonstranten liepen, blijkens opnamen van de vaste camera’s die via omroep C-Span werden doorgestraald, in verwondering door de hallen van de parlementsgebouwen. Anderen gingen op jacht naar politici, vernielden het naambordje van de Democratische Speaker of the House, Nancy Pelosi, of ploften neer in de zetel van de Senaatsvoorzitter.

Foto Jim Lo Scalzo/EPA

De menigte was bezield door het idee dat ze de president, de grondwet, de democratie en het land verdedigden. Een man met een ‘Fuck Your Feelings’-vlag noemde het neerschieten van de demonstrant „het schot dat over de hele wereld werd gehoord” – een verwijzing naar de eerste schoten die werden gevuurd in de Onafhankelijkheidsoorlog.

De moderne opstandelingen waren goed voorbereid naar de hoofdstad gekomen. Tussen de Amerikaanse Chinezen met een anticommunistische agenda, tussen de corona-twijfelaars (met ‘Flikker op met je mondkapje’ op hun T-shirt), de evangelisten, predikanten en priesters, liepen veel mensen in camouflagekleding, met walkietalkies, oortelefoontjes, stevige veterschoenen en messen in een holster aan de riem. Sommigen droegen knuppels, heel dikke wandelstokken of korte vlaggenstokken. In kleine groepjes stonden ze achterdochtig te overleggen rond Washington Monument, en ze zeiden zinnen als: „Wij nemen de linkerflank.”

Nadat de politie de demonstranten, meest met zachte hand, uit de gebouwen van het Capitool had gedrongen (er werden pas later op de avond dertig arrestaties verricht), bleven er nog groepen op de trappen achter. Er werd vuurwerk afgestoken en af en toe laaide het geweld bij de toegangsdeur heel hoog op. Aanhangers van de zelfbenoemde ,,president van law and order” sloegen met vlaggenstokken op de politieschilden in en gooiden stalen prullenbakken in de linies. De politie reageerde met traangas en flashbangs (extreem harde knallen). „Varkens”, brulde een demonstrant met een sjaal met het embleem van ‘Blue Lives Matter’, het motto van Amerikanen die de politie steunden tegen antiracistische protesten deze zomer.

Hervatting zitting Congres

Tegen het vallen van de schemering, met het ingaan van een avondklok, was de orde grotendeels hersteld en kon de balans worden opgemaakt. De dag van de Grote Mars is uitgelopen op een totale nederlaag voor president Trump. De aanval op het Capitool is afgeslagen. Het doel, omkering van de verkiezingsuitslag, is niet bereikt. Integendeel: een groot deel van zijn Republikeinse medestanders bleek, toen de vergadering in Huis en Senaat werden hervat, het verzet tegen de verkiezingsuitslag te hebben opgegeven. Daarmee stemmen zij dus in met de aanwijzing van Joe Biden als de 46ste president van de Verenigde Staten.

Bekijk ook: De bestorming van het Capitool in foto’s

De Senatoren die Trump maandag nog met een rally in Georgia kwam steunen, verloren allebei hun zetel aan een Democraat, waardoor Biden met een de facto Senaatsmeerderheid kan gaan regeren. Twitter en Facebook schortten zijn accounts tijdelijk op en verwijderden eerder door hem geposte berichten, zoals de video waarin hij tegen de bestormers van het Capitool zei: „We houden van jullie, jullie zijn speciale mensen, maar nu moeten jullie naar huis gaan.” Een woordvoerder van Twitter zei dat Trumps account was opgeschort met het oog op de gewelddadige situatie. „We geloven dat het risico dat hij schade aanricht aan de publieke zaak, te groot is.”

Reacties van oud-presidenten Carter, Clinton, Bush en Obama waren vernietigend („vier jaar vergif-politiek”), evenals de internationale reacties. De Britse premier Boris Johnson en de Nederlandse Mark Rutte riepen Trump op zijn nederlaag toe te geven – wat nooit zal gebeuren, zei Trump ’s middags nog tegen zijn aanhang. De voormalige woordvoerder van Trump en rechterhand van First Lady Melania, Stephanie Grisham, nam woensdagavond per direct ontslag. Amerikaanse oud-politici en -kabinetsleden namen afstand van Trump, zoals zijn voormalige minister van Defensie Jim Mattis schreef: „De man die welverdiend zonder land achterblijft”.