TUI overleeft dankzij miljardensteun Duitsland

Toerisme Opnieuw redt de Duitse overheid het geplaagde reisconcern TUI Group. Duitsland neemt een belang van 25 procent in de groep.

De balie van TUI op het vliegveld van Mallorca, op 15 augustus vorig jaar. Die dag cancelde TUI alle vluchten naar Spanje, dus ook naar Mallorca.
De balie van TUI op het vliegveld van Mallorca, op 15 augustus vorig jaar. Die dag cancelde TUI alle vluchten naar Spanje, dus ook naar Mallorca. Foto Cati Cladera/EPA

Voor de derde keer in een jaar rolt de Duitse regering een steunpakket van miljarden euro’s uit dat reisbedrijf TUI Group, zwaar getroffen door de coronacrisis en de reisbeperkingen, moet behoeden voor de ondergang.

Na twee eerdere pakketten met leningen en staatsgaranties – 1,8 miljard euro in april en 1,2 miljard euro in augustus – gaat het nu om een breder arrangement. De Duitse regering neemt onder meer een belang van 25 procent in het reisconcern, en geeft in totaal 1,8 miljard euro aan steun. Ook de Russische grootaandeelhouder Aleksej Mordasjov investeert mee. De staaltycoon, een van de rijkste zakenlieden in Rusland, breidt zijn belang uit tot 35 procent. Participatie van private investeerders was een voorwaarde voor de staatssteun.

Steun goedgekeurd

De aandeelhouders van TUI Group, het grootste reisbedrijf van Europa met meer dan honderd vliegtuigen, vijftien cruiseschepen en vierhonderd hotels in eigen beheer, hebben dinsdag hun goedkeuring aan de stap verleend tijdens een bijzondere aandeelhoudersvergadering. Die werd virtueel gehouden vanuit het TUI-hoofdkantoor in de Duitse stad Hannover. Een dag eerder, op maandagavond, had de Europese Commissie al goedkeuring verleend aan de steun.

Met de maatregel neemt de Duitse regering opnieuw een groot belang in de reis- en transportsector. Medio vorig jaar verwierf Duitsland een belang van 20 procent in de nationale luchtvaartmaatschappij Lufthansa. Die transactie maakte deel uit van een steunpakket van 9 miljard euro. De overheid is van plan de aandelen voor het einde van 2023 weer te verkopen.

Het toerisme wereldwijd is het afgelopen jaar zwaar getroffen door de coronacrisis. De Wereld Toerisme Organisatie UNWTO, een onderdeel van de VN, meldde een omzetverlies van minstens 740 miljard euro; de banen van 120 miljoen mensen zouden op de tocht staan. In Nederland houdt de reissector rekening met een omzetdaling van gemiddeld 85 procent. TUI Group, ook in Nederland marktleider, leed in het gebroken boekjaar 2019/2020 een verlies van 3,2 miljard euro op een omzet van 7,9 miljard.

Mensen willen reizen. Dat verandert de pandemie niet

Friedrich Joussen topman TUI

„Van de ene op de andere dag veranderden de reisbeperkingen ons in een bedrijf zonder product”, zei Friedrich Joussen, bestuursvoorzitter van TUI Group, dinsdag tijdens de vergadering. „Maar mensen willen reizen. De pandemie verandert dat niet.” Joussen wees op de versoepelingen in de zomer. „Binnen 36 uur na het begin van de verkoop waren de eerste twee vluchten naar Mallorca op 15 juni volgeboekt.”

De strenge lockdowns die in november werden afgekondigd in een groot aantal landen, en populaire vakantiebestemmingen weer onbereikbaar maakten, veranderden TUI weer in „een bedrijf zonder omzet”. Overheidssteun blijft nodig, aldus de topman. TUI heeft wereldwijd inmiddels 8.000 van de 72.000 banen geschrapt; het bedrijf wil jaarlijks 400 miljoen besparen.

De miljarden euro’s die Duitsland beschikbaar stelt aan transport en toerisme staan niet op zichzelf. Overal in Europa helpen overheden met name luchtvaartmaatschappijen. In december keurde Brussel nog steun goed van de Poolse regering aan luchtvaartmaatschappij LOT (650 miljoen euro), van Frankrijk aan Corsair (136,9 miljoen) en van Italië aan Alitalia (73 miljoen). Air France KLM ontving eerder in 2020 steun van Nederland (3,4 miljard euro aan leningen en garanties) en Frankrijk (7 miljard). Over een tweede pakket (herkapitalisatie) wordt druk gespeculeerd.

Muurbloempje

In die miljardendans voelt de Nederlandse reiswereld zich een eenzaam muurbloempje. De sector profiteerde van algemene maatregelen. Zo kregen TUI Nederland en zijn Nederlandse luchtvaartmaatschappij respectievelijk 18,5 en 13,3 miljoen euro aan NOW-steun. Maar waar de luchtvaart sectorspecifieke steun kreeg, bleef die uit voor de reissector.

Lees ook het interview met reisondernemer Hans de Wilde die failliet ging in 2020: ‘De reissector zit in het verdomhoekje, dat snap ik’

„Restaurants en sportscholen moesten dicht, maar konden alternatieven bedenken. Thuisbezorgen, bootcampen in het park. De reissector niet”, zei Hans de Wilde, oud-eigenaar van Tenzing Travel eind december in NRC. „Wij zijn een jaar omzet kwijt. En in die maanden hebben we ook nog veel werk verzet.” Tenzing Travel was een van de weinige reisbedrijven die failliet ging in 2020.

Inmiddels zijn steunmaatregelen zoals NOW en TVL aangepast, zodat bedrijven met grote verliezen meer subsidie krijgen. Dat moet ten goede komen aan onder meer (kleinere) reisondernemers. Voor maart moeten ook de spelregels duidelijk zijn van de ‘voucherbank’. Dat is een kredietfaciliteit van naar schatting 400 miljoen euro die reisbedrijven kunnen aanspreken als zij de financiële verplichtingen rond uitgegeven vouchers niet kunnen dragen. Nog onduidelijk is hoeveel individuele bedrijven kunnen lenen, mogelijk 50 miljoen maximaal. Zij zouden niet 100 maar hoogstens 80 procent van hun uitstaande voucherverplichtingen mogen lenen.