Ophef in Brazilië rond 33 meter grote vulva in de heuvels

Kunstwerk Kunstenares Juliana Notari installeerde op een voormalige suikerplantage in Brazilië een enorme vulva. Aanhangers van president Bolsonaro reageerden woedend en noemden het een „gestoorde actie van links”.

Het kunstwerk ‘Diva’ van Juliana Notari op een voormalige suikerplantage in de noordelijke deelstaat Pernambuco in Brazilië.
Het kunstwerk ‘Diva’ van Juliana Notari op een voormalige suikerplantage in de noordelijke deelstaat Pernambuco in Brazilië. Foto Juliana Notari

Tussen de groene heuvels van een voormalige suikerplantage in de noordelijke deelstaat Pernambuco in Brazilië verrijst een immense, uit beton gemaakte, dieprode vulva van 33 meter groot. Met Diva, zoals het vorige week onthulde kunstwerk heet, wil de Braziliaanse kunstenares Juliana Notari naar eigen zeggen de discussie rondom de „problematisering van gender” aanzwengelen. „Tegenwoordig zijn dit soort vraagstukken steeds urgenter geworden”, aldus Notari in een bericht op Facebook.

De kunstenares verwijst hiermee naar het intolerante politieke klimaat in Brazilië sinds de ultrarechtse president Bolsonaro daar aan de macht is gekomen: de gelijke rechten van vrouwen dreigen verder onder druk komen te staan. Het kunstwerk van de gigantische vagina, onderdeel van een beeldentuin, veroorzaakte onmiddellijk een stortvloed van reacties in Brazilië.

De rechtse en conservatieve aanhangers van Bolsonaro reageerden woedend en noemden het werk obsceen, vulgair, en een „gestoorde actie van links”. Links Brazilië prees de kunstenares juist om haar durf en moed om de positie van de vrouw op deze manier op de kaart te zetten. „Brazilië wordt op deze manier een spiegel voorgehouden”, was een veelgehoord commentaar op sociale media.

Discussie over abortus

Het met de hand gemaakte kunstwerk, waar bijna een jaar aan is gewerkt, verschijnt op een moment dat de vrouwenbeweging in Brazilië het gesprek over het recht op abortus weer op gang probeert te krijgen. Vorige week werd in buurland Argentinië een wet op de legalisering van abortus aangenomen. Feministische groeperingen in Brazilië en andere Latijns-Amerikaanse landen voelen zich hierdoor gesterkt en putten hoop uit deze historische overwinning: want in de meeste landen, ook in Brazilië, is abortus op enkele uitzonderingen na verboden.

Bijna een jaar lang is er gewerkt aan de aanleg van ‘Diva’.

Foto Juliana Notari

President Bolsonaro is fel tegen abortus en spuide onmiddellijk na de aanname van de wet in Argentinië zijn kritiek. Op Twitter schreef hij medeleven te hebben met de levens van Argentijnse kinderen „die nu met toestemming van de staat al in de baarmoeder kapot worden gemaakt”. Bolsonaro beloofde ook dat hij in Brazilië abortus nooit goed zou keuren. Braziliaanse vrouwen kregen onder de regering van oud-president Lula da Silva meer kansen – ook op de arbeidsmarkt – en er kwam onder meer een speciale wet op de bestrijding van huiselijk geweld.

Machocultuur

Maar het beeld dat de conservatieve regering van Bolsonaro vooral naar buiten draagt – met steun van de machtige kerken – is dat van de Braziliaanse vrouw die zorgzaam is, en die zich volledig ten dienste stelt van haar echtgenoot en het gezin. Feministische bewegingen in Brazilië hebben zich sinds het aantreden van Bolsonaro, die al bekendstond om zijn vrouwonvriendelijke uitlatingen, verzet tegen de heersende machocultuur in het land. Die lijkt nu verder de vrije loop te hebben gekregen.

Dat blijkt ook uit de reactie van een van Bolsonaro’s meest invloedrijke adviseurs, de uiterst conservatieve filosoof Olavo de Carvalho. Hij mengde zich in de discussie en tweette dat het vulva-kunstwerk van kunstenares Julia Notari wat hem betreft „behandeld” zou moeten worden met een penis die 33 meter lang is.