Laatste ontwikkelingen Covid-19

Duitse lockdown nu tot 31 januari, maatregelen aangescherpt

In dit blog lees je het laatste nieuws over het coronavirus in binnen- en buitenland. Wil je via de mail op de hoogte blijven? Schrijf je in voor onze nieuwsbrieven.

Dit blog is gesloten

Het belangrijkste nieuws van dinsdag 5 januari:

  • De Tweede Kamer debatteerde dinsdag over het coronabeleid en de vaccinatiestrategie van het kabinet. De Kamer uitte daarbij forse kritiek. Geert Wilders (PVV) stelde dat het kabinet voor vaccineren „geen strategie maar chaos” heeft. Lodewijk Asscher (PvdA) noemde het vaccinatiebeleid „een puinhoop”.
  • Premier Mark Rutte (VVD) erkende tijdens het Kamerdebat dat er fouten zijn gemaakt bij de vaccinatiestrategie, waardoor de vaccinatiecampagne in Nederland pas relatief laat begint. De aanpak van het kabinet was niet wendbaar genoeg, aldus Rutte. Dat rekende op eerste goedkeuring van het AstraZeneca-vaccin, en niet dat van Pfizer en BioNTech, dat nieuwe logistieke vraagstukken met zich meebracht.
  • Het aantal coronapatiënten op de IC’s nam dinsdag met dertien toe. Van maandag op dinsdag registreerde het RIVM 6.412 nieuwe positieve testuitslagen. Hoewel dat er weer minder zijn dan een dag eerder, blijven de overtuigende effecten van de coronalockdown „vooralsnog uit”, aldus het RIVM.
  • Tijdens het coronadebat stelde premier Rutte „niet erg hoopvol” te zijn over mogelijke versoepelingen van de coronamaatregelen na 19 januari. Dinsdag 12 januari staat een nieuwe persconferentie over de coronamaatregelen gepland.
  • In Duitsland werden dinsdag nieuwe coronamaatregelen aangekondigd en werd de bestaande lockdown zoals verwacht verlengd tot 31 januari. Inwoners van gebieden met hoge besmettingscijfers mogen vanaf woensdag niet verder dan 15 kilometer van hun woonplaats reizen. Ook mogen huishoudens niet meer dan één persoon thuis op bezoek ontvangen.

Lees hier https://www.nrc.nl/nieuws/2021/01/06/coronablog-6-januari-a4026309het blog van woensdag

Meerderheid Tweede Kamer tegen verbod op IC-triage

Er komt naar alle waarschijnlijkheid geen verbod op het voorrang geven van jongen mensen op een IC-bed op basis van niet-medische gronden. Een groot deel van de Tweede Kamer is tegen het wetsvoorstel dat minister Tamara van Ark (Medische Zorg, VVD) maandag had ingediend. Van Ark zegt nog in gesprek te gaan met zorgmedewerkers en artsen en later terug te komen op de motie.

Een groot deel van de Kamer wil niet voorbij gaan aan de expertise van artsenorganisaties. Op dit moment volgen de ziekenhuizen protocollen waarbij in uitzonderlijke gevallen van schaarste IC-bedden worden verdeeld op niet-medische gronden. Eerst krijgen patiënten die kort op de intensive care liggen voorrang, daarna komen onmisbare zorgmedewerkers. Vervolgens wordt in het draaiboek gekeken naar leeftijd, waarbij jongeren voor ouderen komen, mits de overlevingskansen gelijk zijn. Van Ark noemde dit eerder al „leeftijdsdiscriminatie”. Voor haar is „uitgesloten dat de belangen van jongere generaties en oudere generaties bij verder leven tegen elkaar worden afgewogen”.

Geert Wilders diende dinsdag een motie van wantrouwen in tegen minister Hugo de Jonge. De PVV-voorman kreeg bijval van de partijen Denk en Forum voor Democratie en van Henk Krol, maar dat bleek niet genoeg voor een meerderheid in de Kamer.

Lees ook: Het lukt De Jonge niet ongeduldige Kamer te bedienen

Uitreiking Grammy’s uitgesteld vanwege coronapandemie

De uitreiking van de Grammy Awards is uitgesteld vanwege de coronapandemie. Dat meldt het Amerikaanse muziektijdschrift Rolling Stone dinsdag. De belangrijkste Amerikaanse muziekprijzen zouden eigenlijk op 31 januari in Los Angeles uitgereikt worden. Mogelijk wordt de show verplaatst naar maart, al ligt dat volgens het muziektijdschrift nog niet vast.

De organisatie achter de Grammy’s bekeek eerder opties om de jaarlijkse show op een veiligere manier te organiseren, bijvoorbeeld zonder publiek en traditionele rode loper, of verspreid over kleinere zalen in Los Angeles. Ook die opties waren niet meer mogelijk na de aankondiging van een lockdown in de stad vorige week, om de verspreiding van het coronavirus in te dammen. Onder meer alle horeca, culturele instellingen, sportscholen en de meeste winkels in de stad zijn op last van burgemeester Eric Garcetti gesloten (pdf).

Zangeres Billie Eilish houdt na de uitreiking van 2020 een aantal Grammy’s vast, onder meer voor beste album en beste nummer. Foto Chris Pizzello/AP

1,3 miljoen Britten gevaccineerd, Israël vanaf vrijdag in lockdown

Een greep uit het coronanieuws uit het buitenland:

  • In het Verenigd Koninkrijk zijn tot dinsdagavond zeker 1,3 miljoen mensen gevaccineerd tegen het coronavirus, waarvan 1,1 miljoen in Engeland. Dat heeft de Britse premier Boris Johnson bekendgemaakt in een persconferentie. Volgens Johnson heeft bijna een op de vier mensen uit de meest kwetsbare groepen binnen twee tot drie weken „een aanzienlijke mate van immuniteit”. Hij specificeerde daarbij niet hoeveel mensen tegen die tijd beide doses van het vaccin van Pfizer en BioNTech hebben gekregen; voor 90 procent effectiviteit van het vaccin zijn twee shots nodig. De persconferentie komt een dag na de aankondiging van nieuwe, vergaande coronamaatregelen in Engeland.
  • De premier van Letland heeft zijn minister van Volksgezondheid, Ilze Vinkele, opgelegd ontslag te nemen. Premier Krisjanis Karins neemt de minister kwalijk dat het land geen duidelijk en volledig plan heeft voor vaccinaties tegen Covid-19. Volgens Vinkele, die aan de oproep gehoor zegt te geven, gebruikt de premier haar als zondebok om de aandacht af te leiden van zijn eigen falende corona-aanpak. Letland heeft relatief weinig doses van het reeds goedgekeurde vaccin van Pfizer/BioNTech besteld en richtte zich in zijn plannen meer op het in de Europese Unie nog niet goedgekeurde Oxford/AstraZeneca-vaccin.
  • Israël gaat in de nacht van donderdag op vrijdag voor ten minste twee weken in lockdown. Volgens premier Benjamin Netanyahu verkeert zijn land in noodtoestand, zo schrijft hij op Twitter. In de nieuwe lockdown mogen alleen essentiële bedrijven en winkels openblijven. Scholen gaan, op bijzonder onderwijsinstellingen na, dicht. Israël rapporteerde maandag nog ruim 8.300 nieuwe besmettingen met het coronavirus. Zo’n 1,5 miljoen mensen zijn in het land reeds gevaccineerd.

Wereldbank verwacht dit jaar wereldwijde economische groei van 4 procent

De wereldeconomie zal in 2021 naar verwachting ongeveer 4 procent groeien en daarmee de krimp van het afgelopen jaar van 4,3 procent net niet compenseren. Dat schrijft de Wereldbank in een dinsdag gepubliceerd rapport. Wel waarschuwt de bank dat de voorspellingen vanwege het virus „hoogst onzeker” zijn.

Zo kan de groei op 1,6 procent blijven steken als vaccinatieprogramma’s vertraagd raken of besmettingscijfers op plekken weer sterk oplopen, aldus de internationale instelling voor ontwikkelingssamenwerking. Wanneer de pandemie wereldwijd voortvarend wordt aangepakt, kan de groei volgens de bank juist toenemen tot 5 procent.

Ondanks de verwachte groei zal de wereldeconomie het niveau niet halen dat voor 2021 voorspeld werd vóórdat de coronapandemie begon. De Wereldbank waarschuwt dan ook dat zonder stevige hervormingen de wereld „een decennium van groeiteleurstellingen” tegemoet gaat.

De bank verwacht dat de vaart van het herstel sterk zal verschillen per land. Dit hangt onder meer af van hoe hevig de epidemie heeft toegeslagen en hoe zeer een land afhankelijk is van hard geraakte sectoren zoals het toerisme. Voor Europa en Centraal-Azië voorspelt de bank een groei van 3,3 procent, nadat de economieën er afgelopen jaar gemiddeld 2,9 procent zijn geslonken. Voor 2022 verwacht de instelling voor deze gebieden 3,9 procent groei omdat de negatieve effecten van de pandemie tegen die tijd waarschijnlijk afnemen.

Een lege ‘Mall of Berlin’ in de Duitse hoofdstad. Foto Odd Andersen/AFP

Duitse lockdown verlengd tot 31 januari, aanscherping maatregelen

In Duitsland is de huidige lockdown zoals verwacht verlengd tot 31 januari en zijn nieuwe coronamaatregelen afgekondigd. Inwoners van gebieden waar de besmettingscijfers hoog zijn, mogen vanaf woensdag niet verder dan 15 kilometer van hun woonplaats reizen. Ook mogen huishoudens thuis nog maar één persoon op bezoek ontvangen, zo heeft de Duitse regering dinsdag bekendgemaakt. Scholen in Duitsland blijven in ieder geval nog tot eind januari dicht.

De maatregel die de bewegingsruimte voor mensen in gebieden met hoge besmettingscijfers beperkt, geldt voor deelstaten waar over de laatste zeven dagen meer dan tweehonderd nieuwe besmettingen per 100.000 inwoners zijn gemeld. Ook moeten mensen die uit risicogebieden naar Duitsland komen vijf dagen in quarantaine, ook al kunnen zij een negatieve test overleggen.

In eerste instantie zou de huidige lockdown tot 10 januari van kracht zijn, maar omdat de besmettingscijfers in Duitsland niet snel genoeg dalen, heeft Merkel dinsdag overleg gehad met de zestien deelstaten over een verlenging. In de lockdown, die sinds 16 december geldt, zijn veel winkels, scholen en horecagelegenheden gesloten.

Foto Hannibal Hanschke/Reuters

WHO-experts niet tot China toegelaten voor onderzoek naar oorsprong Covid-19

Experts van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) hebben dinsdag geen toestemming gekregen om China in te gaan, om daar onderzoek te doen naar de oorsprong van Covid-19. Dat heeft het hoofd van de WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus dinsdag bekendgemaakt, zo melden internationale persbureaus. De Chinese autoriteiten zouden de formele papieren voor het tienkoppige onderzoeksteam om het land in te komen nog niet gereed hebben gemaakt.

Twee experts van het team waren al onderweg naar China. De overige onderzoekers moesten hun reis op het laatste moment afzeggen, aldus Tedros. De WHO-directeur stelt „teleurgesteld” te zijn in de Chinese autoriteiten, die in direct contact zouden staan met de onderzoekers. Het is niet duidelijk wanneer de visa wel zullen worden goedgekeurd en de experts aan de slag kunnen.

Eerder stelde de WHO in overleg met China een tienkoppig onderzoeksteam samen bestaande uit epidemiologen, virologen en volksgezondheidsdeskundigen. Onder hen is ook de Nederlandse viroloog Marion Koopmans van het Erasmus MC in Rotterdam. De groep moet de precieze bron van het virus in Wuhan verhelderen. China heeft ook een eigen onderzoeksteam gevormd, dat samen moet gaan werken met de groep van de WHO.

Lees ook: Marion Koopmans gaat oorsprong pandemie onderzoeken voor WHO

R-getal zakte op dag dat lockdown begon onder 1

Het reproductiegetal van het coronavirus zakte afgelopen 15 december, de dag dat de lockdown begon, voor het eerst sinds een maand weer onder de 1. Die terugloop werd in de elf dagen voor de lockdown al ingezet, blijkt uit dinsdag gepubliceerde cijfers van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Het reproductiegetal (‘R-getal’) kan tot circa twee weken terug met zekerheid worden vastgesteld en geeft aan hoe snel het virus zich verspreidt. Bijvoorbeeld: bij een R-getal van 1,15 besmetten 100 coronapatiënten gemiddeld 115 anderen.

Uit de nieuwste RIVM-cijfers blijkt dat de dalende trend van het R-getal op 4 december al is ingezet, toen het op 1,24 lag. Sindsdien is het gestaag afgenomen tot 0,91 op 18 december, de laatste dag waarvan het RIVM het R-getal op dit moment met zekerheid kan benoemen. Gevraagd naar de keuze voor een lockdown, die naar nu blijkt inging terwijl het R-getal terugliep, zegt een woordvoerder van het instituut dat die was gebaseerd op „de hoge besmettingscijfers”. Hij wijst erop dat de daling in het R-getal toen nog niet bekend was.

Na 18 december geeft het RIVM vooralsnog geen precies R-getal, maar wel een boven- en ondergrens, schattingen van de maximale en de minimale waarde van het R-getal. Opvallend genoeg zijn die na 21 december weer iets omhoog gegaan. Dit betekent dat het R-getal toen waarschijnlijk - in ieder geval voor een aantal dagen - is toegenomen. De woordvoerder waarschuwt voor verregaande conclusies op basis van de boven- en ondergrens omdat die gebaseerd zijn op een „rekenkundig model”.

De Jonge erkent fouten maar denkt niet aan aftreden

Minister Hugo de Jonge geeft in het coronadebat in de Tweede Kamer toe dat hij fouten heeft gemaakt waardoor de vaccinatie later is gestart. Geert Wilders (PVV) vraagt De Jonge of niet iemand anders minister van Volksgezondheid moet worden. De Jonge is het daar niet mee eens. Hij wil niet weglopen, maar zijn verantwoordelijkheid nemen. „Als ik de overtuiging zou hebben dat ik niet meer van waarde zou zijn, dan zou ik aftreden”, aldus De Jonge. Wilders stelt dat het draagvlak voor de minister aan het afkalven is.

Ook geeft De Jonge toe dat hij niet had moeten zeggen dat de eerdere start van andere landen alleen symbolisch is en daarmee suggererend dat die start er niet toe doet. Die symboliek is ook van belang volgens De Jonge, maar de meeste landen starten, net zoals Nederland, half januari pas met grootschalig vaccineren.

Volgens Lilian Marijnissen (SP) volgt het kabinet niet het advies van de Gezondheidsraad op door eerst zorgpersoneel te vaccineren en niet de kwetsbaren. Volgens De Jonge worden de kwetsbaren beschermd door eerst het personeel dat hen verzorgt te vaccineren. Ook kijkt de minister of toch in verpleeghuizen gevaccineerd kan worden. Dat kan waarschijnlijk niet eerder dan in de eerste week van februari. Voor Asscher (PvdA), Klaver (GroenLinks) en Wilders is dat veel te laat. Volgens De Jonge kan het alleen eerder als zorgpersoneel dat nu aan de beurt is, moet wachten en daar wilde hij niet aan.

In één week veertig besmettingen bij clubs in Engelse Premier League

Onder spelers en stafleden van de twintig Engelse voetbalclubs in de Premier League zijn tussen 28 december en 3 januari veertig mensen positief getest op het coronavirus. Dat is het hoogste aantal nieuwe besmettingen in een week tijd sinds de start van het seizoen. De organisatie van de Premier League test sinds het begin van dit voetbaljaar alle spelers en het personeel van de clubs in de hoogste divisie tweemaal per week op het coronavirus.

Spelers en andere besmette medewerkers worden niet bij naam genoemd, maar zijn door de organisatie wel opgedragen zich tien dagen te isoleren. Van de veertig positieve coronatests werden er 28 gerapporteerd tussen 28 december en 31 december. In totaal zijn tussen 28 december en 3 januari bijna 2.400 tests afgenomen.

Vorige week werden nog drie competitiewedstrijden in de Premier League uitgesteld vanwege een verhoogd aantal positieve tests bij twee clubs. De Premier League-organisatie zegt in een persbericht nog altijd vertrouwen in de Covid-19-protocollen te hebben, omdat bij een overgrote meerderheid van de clubs het aantal positieve tests laag blijft.

Clubs nemen binnen het beleid van de Premier League-organisatie zelf nog andere maatregelen. Zo maakte de Wolverhampton Wanderers de coronabubbel vorige week nog iets kleiner voor de spelers door de supermarkt tot verboden gebied te maken.

Klaver: te veel op bordje minister De Jonge

Jesse Klaver (GroenLinks) zegt in het coronadebat dat er „te veel op het bordje” van minister De Jonge (Volksgezondheid, CDA) ligt. Klaver wil dat er een speciale commissaris komt die verantwoordelijk is voor vaccinaties. Premier Rutte gaat daar niet in mee. „Er zit een goede minister. Een structuuringreep is onverstandig en onnodig.”

Geert Wilders (PVV) en Léonie Sazias (50PLUS) willen dat ouderen eerder gevaccineerd worden dan nu gepland is, in maart. Rutte zegt dat hij dat ook wil, maar dat dit niet gaat omdat er niet genoeg vaccins zijn. Anderen moeten dan weer langer wachten. „Je kan niet zomaar een groep naar voren halen.” De premier voert lang het woord over het vaccinatiebeleid en minister De Jonge voorziet hem af en toe van getallen of specifieke informatie.

De Kamer blijft Rutte ondervragen over de late start van de vaccinaties. Rutte herhaalt dat het kabinet niet was voorbereid op de goedkeuring van het Pfizer-vaccin een week eerder dan verwacht. Andere EU-landen konden wel eerder starten, maar Nederland niet, aldus Rutte.

Rutte ‘niet erg hoopvol’ over versoepelingen coronamaatregelen

Een versoepeling van de huidige coronamaatregelen zit er 19 januari waarschijnlijk niet in, zegt premier Mark Rutte (VVD) in het coronadebat. Door de hoge besmettingscijfers is de premier „niet erg hoopvol” over wat er kan na die datum. Volgende week beslist het kabinet na een OMT-advies over een mogelijke verlenging van de lockdown.

Aanvankelijk werd op 15 december, bij het ingaan van de huidige lockdown, 19 januari als streefdatum voor eventuele versoepelingen gemeld door het kabinet. Voor dinsdag 12 januari staat een nieuwe persconferentie gepland naar aanleiding van het overleg met het OMT. Ook het RIVM zei dinsdag nog geen overtuigende effecten van de huidige maatregelen te zien.

Premier Mark Rutte tijdens het coronadebat in de Tweede Kamer. Foto David van Dam

Denemarken voert nieuwe coronamaatregelen in, België wil vaccinatiecampagne versnellen

  • De Deense premier Mette Frederiksen heeft dinsdag nieuwe coronamaatregelen aangekondigd die zeker tot 17 januari van kracht blijven. Het maximale aantal mensen dat bijeen mag komen in de publieke ruimte wordt verlaagd van tien naar vijf. Winkels blijven open, maar de afstand die bezoekers moeten houden van elkaar wordt verhoogd van één naar twee meter. Ook roept de premier Denen op zoveel mogelijk thuis te blijven en fysiek contact te vermijden. Het Deense risiconiveau ligt momenteel op 5, het hoogst mogelijke; dat houdt in dat het virus „wijdverspreid” is en dat mogelijk „de behandelcapaciteit in de ziekenhuizen wordt overschreden”. De maatregelen zouden mede nodig zijn om de verspreiding van de nieuwe Britse variant van het coronavirus, die vermoedelijk veel besmettelijker is dan de oorspronkelijke stam, in te dammen.
  • De Belgische premier Alexander de Croo en minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke hebben de Belgische taskforce voor vaccinaties gevraagd het inenten van de bevolking te versnellen. Dat melden lokale media dinsdag. De vaccinatiecampagne is vlak na Kerst „om goede redenen” voorzichtig begonnen, aldus Vandenbroucke. Een week na het begin van de campagne zouden echter slechts 700 Belgen ingeënt zijn. „Nu moeten we met maximale snelheid vooruitgaan”, zei hij. „We moeten op het punt komen dat er geen vaccins ergens in een diepvries blijven liggen. Ze moeten zo snel mogelijk allemaal gebruikt worden.” Hoe de Belgische taskforce de campagne precies moet gaan versnellen, is niet direct duidelijk; zij moeten eerst een plan uitwerken, dat volgende week in moet gaan. Volgens Vandenbroucke zal er in ieder geval meer samenwerking tussen de verschillende regio’s moeten komen.
  • Iedere Zwitser die ingeënt wil worden tegen het coronavirus, moet tegen het einde van de zomer gevaccineerd kunnen zijn. Die boodschap hadden de gezondheidsautoriteiten in Zwitserland dinsdag, melden internationale persbureaus. Het land heeft momenteel ruim 233.000 doses van het vaccin van Pfizer en BioNTech binnengekregen en verwacht binnenkort ook goedkeuring te verlenen aan het vaccin van Moderna. De Zwitserse autoriteiten denken eind februari zeker 1,5 miljoen doses ontvangen te hebben. Het land heeft in totaal 15 miljoen doses van verschillende vaccins besteld voor de bevolking van ruim 8,5 miljoen. Zwitsersland is nog voor Kerst begonnen met het inenten van verpleeghuisbewoners; de Zwitserse autoriteiten zijn niet afhankelijk van goedkeuring van vaccins door het Europese medicijnagentschap EMA, waardoor ze sneller van start konden gaan met het inenten van de bevolking dan de Europese Unie.

Lees ook: EU-landen struikelen uit de startblokken bij inenten

RIVM: overtuigende effecten lockdown nog niet zichtbaar

Overtuigende effecten van de coronalockdown „blijven vooralsnog uit”. Dat laat het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) dinsdag weten. Er worden weliswaar minder positieve coronatests geregistreerd, maar dit komt volgens het RIVM mogelijk doordat mensen tijdens en na de feestdagen zich minder lieten testen. Het percentage positieve uitslagen ten opzichte van het aantal mensen dat zich liet testen, nam deze week toe van 13 tot 13,7 procent, aldus het instituut.

Het kan ook dat de lockdown wel effect heeft, maar dat wordt volgens het RIVM later pas duidelijk. Ten opzichte van een week eerder is het aantal nieuwe ziekenhuisopnames afgenomen maar het aantal nieuwe IC-opnames juist iets gegroeid. Tussen 30 december en 5 januari werden bijna 56.500 positieve coronatests gemeld, een daling van ruim 16 procent ten opzichte van de week ervoor, toen het RIVM bijna 67.500 meldingen van positieve uitslagen kreeg. Tegelijkertijd nam het aantal mensen dat zich liet testen met 16 procent af tot circa 368.000.

Het afgelopen etmaal heeft het RIVM 6.412 nieuwe positieve coronatests geregistreerd. Daarmee wordt de grofweg dalende trend van de afgelopen twee weken doorgezet. Wel werd met 152 nieuwe sterfgevallen een hoog aantal coronadoden genoteerd. Het instituut krijgt meldingen soms vertraagd binnen en dit kan - in het bijzonder na het weekend - leiden tot vertekeningen.

Ook Rutte erkent fouten vaccinatiebeleid

Premier Mark Rutte (VVD) neemt tijdens het Kamerdebat de schuld op zich voor de late start van de vaccinaties en zegt dat hij uiteindelijk verantwoordelijk is voor het kabinetsbeleid. Ook had hij de GGD eerder moeten vragen te helpen bij de grootschalige vaccinatie. Rutte neemt het op voor minister De Jonge, die maandag schreef dat het aan hem lag dat de GGD niet gevraagd was.

Doordat de aanpak van het kabinet niet wendbaar genoeg was, is het vaccineren later gestart dan in andere Europese landen, zegt Rutte. Het kabinet was voorbereid op de goedkeuring van het AstraZeneca-vaccin maar niet voor het Pfizer-vaccin dat als eerste is goedgekeurd.

Geert Wilders (PVV) vraagt hoeveel vaccins er in de vriezer liggen. Dat waren er maandag 164.000. Volgens Wilders hadden al 164.000 zorgmedewerkers gevaccineerd moeten worden en hebben Rutte en De Jonge gefaald. Dat had ziekte en misschien zelfs levens gescheeld, aldus Wilders. Rutte zegt dat iedere prik telt, maar dat er niet zulke conclusies getrokken kunnen worden.

Jesse Klaver (GroenLinks) wil weten waarom het kabinet nu wel wendbaarder is als het dat een paar weken geleden niet was. Volgens Rutte is er nu genoeg gedaan om vaccins snel te kunnen zetten, ook als er meer geleverd wordt dan verwacht. Volgens Klaver heeft het kabinet niets extra gedaan in vergelijking met december.

Aantal coronapatiënten op IC’s neemt verder toe

Het aantal Nederlandse coronapatiënten op IC-afdelingen is het afgelopen etmaal met dertien toegenomen tot 731. Dat blijkt uit de jongste cijfers van het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding. De afgelopen maand is het aantal Covid-19-patiënten gestaag gegroeid van ongeveer 470 tot de huidige bezetting.

Daarnaast liggen er momenteel 2.159 coronapatiënten op andere ziekenhuisafdelingen. Dat zijn er 29 meer dan gister. De bezetting van Covid-19-patiënten op reguliere afdelingen heeft de laatste week wat schommelingen laten zien, maar neemt de afgelopen dagen ook weer toe.

Bioscopen meer dan de helft minder bezocht in 2020

Bioscopen zagen het aantal bezoekers afgelopen jaar flink dalen. Vanwege de coronamaatregelen verkochten de filmhuizen in totaal 16,8 miljoen kaartjes. Dat is 56 procent minder dan het jaar ervoor. Dat blijkt uit dinsdag gepubliceerde jaarcijfers van koepelorganisaties FDN en NVBF. Vanaf de eerste lockdown in maart daalde het aantal bezoekers zelfs met bijna driekwart.

In totaal moesten de bioscopen afgelopen jaar vijftien weken verplicht dicht. In verband met de anderhalvemeterregel kon tussen de sluitingen door ook maar een beperkt aantal bezoekers naar binnen. Over heel 2020 genomen, stond gemiddeld 80 procent van de stoelen leeg. Daarmee liepen de bioscopen in totaal ongeveer 300 miljoen euro mis aan de verkoop van kaartjes en versnaperingen.

De filmhuizen hadden bovendien te lijden onder het uitstel van een aantal films, waaronder de nieuwe James Bond, No Time To Die. De best bezochte film van 2020 was 1917, daar kwamen meer dan een miljoen mensen naar kijken. Ook Christopher Nolans Tennet deed het goed met ruim 720 duizend bezoekers.

Een bioscoop in Rotterdam. Foto Robin Utrecht

Coalitiepartijen kritisch op late start maar tevreden met voorrang ziekenhuispersoneel

Klaas Dijkhoff (VVD) is bij het coronadebat kritisch op het feit dat er geen scenario’s voor verschillende vaccins klaar lagen zodat er eerder begonnen had kunnen worden met vaccineren. Wel ziet hij dat het kabinet de afgelopen weken wendbaar was en dat het logisch is dat ziekenhuispersoneel voorrang op het vaccin heeft gekregen. Ook Pieter Heerma (CDA) en Gert-Jan Segers (ChristenUnie) hebben kritiek maar zijn tevreden met de aanpassing in het beleid. Volgens Heerma zullen er de komende maanden constant aanpassingen gedaan moeten worden.

Farid Azarkan (DENK) en Eva van Esch (Partij voor de Dieren) richten zich op minister De Jonge. Hij belooft veel de hele crisis maar komt weinig na volgens Azarkan. Van Esch vraagt zich af of de minister wel leert. Kees van der Staaij (SGP) wil weten wie er nu geen vaccin krijgt door ziekenhuispersoneel voorrang te geven. „Als iedereen voorrang krijgt, heeft niemand voorrang.”

De eerste termijn van de Kamer is afgelopen en het debat is nu een uur geschorst. Na de schorsing zullen premier Rutte en de ministers De Jonge en Van Ark de vragen van de Tweede Kamer beantwoorden. Met name De Jonge moet de Kamer overtuigen dat het vaccineren vanaf nu goed zal verlopen. Van Ark kreeg een aantal vragen over een conflict met zeker zeven ziekenhuizen over de kosten van extra IC-capaciteit en het wetsvoorstel om IC-triage op basis van leeftijd bij extreme schaarste af te schaffen. Van Rutte wil de oppositie weten of hij zijn verantwoordelijkheid wel neemt.

Half zoveel mensen checkten vorig jaar in in het OV

Het aantal mensen dat incheckte in het openbaar vervoer was in 2020 ongeveer half zoveel als het jaar ervoor. Bekeken vanaf april (de eerste volledige maand waarin lockdownmaatregelen van kracht waren) was de daling met ruim 60 procent zelfs nog sterker. Dat blijkt uit cijfers van Translink waarover OVPro dinsdag als eerste berichtte.

In de maand april was de daling het sterkst, blijkt uit de gegevens. Toen werden 15,8 miljoen check-ins geteld. Een jaar eerder lag dat aantal nog op 107,6 miljoen. Die daling valt samen met de eerste (‘intelligente’) lockdown, waarin werd aangeraden zoveel mogelijk thuis te werken. In de maanden daarna namen de check-ins geleidelijk weer toe en dat resulteerde in september tot een aantal van 62,3 miljoen - ruim de helft van dezelfde maand een jaar eerder.

Inmiddels is het aantal check-ins weer aan het dalen. In december stapten 43,1 miljoen ov-reizigers in met hun pas. Per dag waren het er ongeveer 50 tot 90 procent minder dan op vergelijkbare dagen een jaar eerder.

Kamer uit forse kritiek op vaccinatiebeleid, „geen strategie maar chaos”

Geert Wilders (PVV) neemt als eerste het woord in het Tweede Kamerdebat over het coronabeleid. Hij heeft harde woorden voor de late start van de vaccinaties terwijl andere landen al begonnen zijn. Ook heeft het kabinet voor vaccineren „geen strategie maar chaos”. „Iedere dag komen er nieuwe groepen bij en gaan andere groepen eraf.”

Lodewijk Asscher (PvdA) uit eenzelfde soort kritiek. Volgens hem is het vaccinatiebeleid „een puinhoop” en is het niet de eerste keer dat het kabinet „er een bende van maakt” in de coronacrisis. Het kabinet maakte soortgelijke fouten bij het testen en de beschermingsmiddelen voor de zorg volgens Lilian Marijnissen (SP). Ook Rob Jetten van coalitiepartij D66 heeft kritiek op de vaccinatiestrategie. Hij noemt de strategie „een hobbelig pad met allerlei zijroutes”.

Oppositiepartijen willen dat het kabinet meer doet om zorgpersoneel te ondersteunen. Jesse Klaver (GroenLinks): „We vragen het maximale van mensen in de zorg, dan vragen we ook het maximale van het kabinet.” De meeste kritiek is gericht op minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) maar ook premier Mark Rutte (VVD) wordt aangesproken. Volgens Klaver moet Rutte zichtbaarder worden en zijn verantwoordelijkheid nemen. Ook Wilders en Marijnissen spraken Rutte direct aan op het beleid en dat Rutte jarenlang bezuinigd zou hebben op de zorg.

Minister Hugo de Jonge tijdens het debat in de Tweede Kamer. Foto Sem van der Wal/ANP

Stevig debat in Kamer verwacht over vaccinatiestrategie

In de Tweede Kamer is een debat begonnen over het coronabeleid en de vaccinatiestrategie van het kabinet met premier Mark Rutte (VVD) en de ministers Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) en Tamara van Ark (Medische Zorg, VVD). De Kamer komt terug van reces om het hierover te hebben. De oppositie is zeer kritisch over de late start van de vaccinaties en het steeds wijzigen van de vaccinatiestrategie.

Maandag presenteerde De Jonge een meer uitgewerkte vaccinatiestrategie en werd besloten dat niet vrijdag maar woensdag de eerste prik wordt gezet. Ook gaf De Jonge in een Kamerbrief toe dat de strategie „onvoldoende wendbaar” was en dat het vaccineren een paar dagen eerder had kunnen beginnen als hij de GGD’s eerder had gevraagd „de systemen in gereedheid te brengen”. Zaterdag besloot de Jonge om ziekenhuispersoneel voorrang te geven. In dit blog is het debat te volgen.

Lees ook: De wendbaarheid van De Jonge wordt gezien als zwabberbeleid

Brits kabinet onderzoekt grenssluiting, vaccinatie op afspraak in Frankrijk

  • Het Britse kabinet onderzoekt of de grenzen opnieuw moeten worden gesloten voor buitenlandse reizigers in de strijd tegen het coronavirus. Dat heeft de minister van Kabinetszaken Michael Gove dinsdag gezegd tegen de BBC. Hij zei daarover nauw overleg te voeren met de bewindslieden in Schotland, Wales en Noord-Ierland. Ook Britten wordt geadviseerd hun reizen zo veel mogelijk uit te stellen - uitzonderingen daargelaten, zo stelt hij. „We onderzoeken hoe we onze havens en vliegvelden zo veilig mogelijk kunnen maken.”

    Premier Boris Johnson kondigde maandag de derde lockdown aan voor Engeland, die tot ten minste half februari van kracht is. Mensen moeten thuisblijven, tenzij het echt niet anders kan. In Schotland, Wales en Noord-Ierland gelden al soortgelijke regels. Sinds het begin van de pandemie zijn volgens de officiële cijfers meer dan 75.000 Britten gestorven aan de gevolgen van Covid-19.
  • Frankrijk breidt zijn vaccinatiestrategie uit. Fransen die zich „de komende dagen” willen laten inenten tegen het coronavirus kunnen daarvoor bij uitzondering een afspraak maken. Dat zei de Franse minister van Volksgezondheid Olivier Véran dinsdag in gesprek met RTL-radio, schrijft persbureau Reuters. Daarnaast mogen ook thuiswonende ouderen, thuiszorgverpleegkundigen van vijftig jaar en ouder en brandweerlieden zich rond eind januari laten vaccineren. Op dit moment komen alleen medewerkers en bewoners van verpleeghuizen in aanmerking. De maatregelen moeten het hele vaccinatieproces versnellen en volgen na eerdere kritiek op het vaccinatiebeleid. Deze zou volgens diverse Franse politici te traag op gang komen.

Ziekenhuizen in conflict met ministerie over kosten extra IC-capaciteit

Zeker zeven ziekenhuizen uit het oosten van Nederland willen dat de rechter zich buigt over de vergoedingen die verstrekt worden voor de opgeschaalde IC-capaciteit. Er werden op aandringen van het kabinet extra bedden geregeld voor coronapatiënten, maar beloften over de kosten zouden niet worden nagekomen. De advocaat van de ziekenhuizen en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport bevestigen dinsdag berichtgeving in de Gelderlander over de juridische strijd.

De bedden waarover discussie is ontstaan, zijn de bedden die bovenop de normale IC-capaciteit komen. In overleg met de regionale en landelijke regio’s voor acute zorg is in het voorjaar en de zomer bekeken hoeveel bedden ieder ziekenhuis zou leveren. Bedden die horen tot de structurele capaciteit (1.100) worden betaald door de verzekeraars. De 550 extra bedden plus personeel worden vergoed uit een subsidiepot met 500 miljoen euro van VWS. Bij een deel van de IC-bedden is nu discussie ontstaan in welke categorie ze precies vallen. Volgens het ministerie zullen de kosten hoe dan ook vergoed worden, is het niet door het ministerie dan wel door de verzekeraars. De ziekenhuizen vrezen dat de kosten niet gedekt zullen worden, en stappen daarom naar de rechter.

Ziekenhuisbestuurder Arjen Hakbijl uit in de Gelderlander zijn frustratie over de gang van zaken. „Ons is gevraagd ons maximaal in te spannen het aantal bedden uit te breiden en alle bedden te beleggen. En we vragen verpleegkundigen om soms wel twaalf uur per dag te werken. Dan is het wrang dat we de vergoeding niet krijgen waar we recht op hebben.” De extra IC-bedden zijn volgens Diederik Gommers, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care, ondanks de discussie over het geld gewoon in gebruik.

Annechien Beijering-Beck, de advocaat van de ziekenhuizen, zegt dat er een kort geding is aangevraagd bij de rechtbank in Arnhem. Een zittingsdatum is er nog niet, maar de hoop is dat de zaak later deze maand behandeld zal worden. Beijering-Beck procedeert namens het Slingeland Ziekenhuis (Doetinchem), CWZ (Nijmegen), Isala (Zwolle), Deventer Ziekenhuis, Rijnstate (Arnhem), Rivierenland (Tiel) en Gelderse Vallei (Ede), die samen 15 tot 20 miljoen euro vergoed willen zien. Bij Gelderse Vallei gaat het om vier extra IC-bedden die samen 3,5 miljoen euro aan menskracht en spullen kostten, laat het ziekenhuis weten. Volgens de advocaat overwegen ook ziekenhuizen in andere regio’s een gang naar de rechter.

Het ziekenhuis Gelderse Vallei in Ede is een van de zeven ziekenhuizen die zegt dat de kosten voor een deel van de IC-bedden niet gedekt zijn. Het ziekenhuis procedeert over 3,5 miljoen euro voor vier bedden. Foto Jeroen Jumelet/ANP

‘Drie op de vier Nederlanders willen vaccinatie tegen coronavirus’

Drie op de vier Nederlanders wil zich tegen het coronavirus laten vaccineren, stelt onderzoeksbureau Ipsos dinsdag na een enquête in opdracht van de NOS. Circa de helft van de ondervraagden geeft aan zich „zeker” te laten vaccineren. Een kwart doet dat „waarschijnlijk”.

De overige respondenten antwoorden „ik weet het niet” (10 procent), „zeker niet” (8 procent) en „waarschijnlijk niet” (7 procent). Sceptici tonen zich onder meer onzeker over de veiligheid en effectiviteit van de vaccins, en vrezen voor bijwerkingen. De vragenlijst is volgens het bureau voorgelegd aan een representatieve groep van ruim duizend Nederlanders.

Medio december was de vaccinatiebereidheid nog 69 procent, een maand eerder bleef het percentage steken op 66 procent, blijkt uit eerdere metingen van Ipsos. De bereidheid verschilt per bevolkingsgroep. Zo lijken iets meer mannen bereid te zijn zich te laten inenten dan vrouwen. Daarnaast is het verschil tussen ouderen (55-plussers) en jongeren (18-34 jaar) relatief groot: respectievelijk 86 en 65 procent. Het Nederlandse vaccinatieprogramma gaat woensdag van start in Brabant.

Lees ook Het vaccineren begint: wie is wanneer aan de beurt?

Mogelijke organisator Franse rave verdacht van in gevaar brengen van levens

Eén van de mogelijke organisatoren van de dagenlang durende rave die afgelopen week plaatsvond in het Franse Bretagne, wordt vervolgd voor het in gevaar brengen van mensenlevens. Dat heeft een officier van justitie maandagavond bekendgemaakt, meldt persbureau AFP. Het gaat om een 22-jarige man die zaterdag werd opgepakt na afloop van het feest. De politie vermoedt dat er meer organisatoren zijn, maar heeft deze nog niet kunnen identificeren.

De illegale rave barstte los op oudejaarsavond met circa 2.500 aanwezigen. Het lukte de autoriteiten niet om in te grijpen, waardoor het feest dagenlang kon aanhouden. Op de derde dag besloten de organisatoren zelf de muziek uit te zetten, waarna de feestgangers afdropen. Ongeveer twee derde van de aanwezigen kreeg een boete van 135 euro voor het deelnemen aan een verboden evenement.

De opgepakte man ontkent iets te maken te hebben met de organisatie van de rave. Uit onderzoek zou echter zijn gebleken dat hij naar meer dan duizend mensen een uitnodiging had ge-sms’t. Naast het in gevaar brengen van levens, wordt hem ten laste gelegd dat hij een illegaal feest organiseerde waar bovendien zonder vergunning alcohol werd genuttigd. Hij zou geen strafblad hebben.

Het illegale feest begon op Oudejaarsavond. Foto Jean-Francois Monier/AFP

Koopmans en Gommers krijgen Machiavelliprijs voor mediaoptredens

De mediaoptredens van Marion Koopmans en Diederik Gommers tijdens de coronapandemie worden beloond. Zij mogen dit jaar de Machiavelliprijs voor „een opmerkelijke prestatie op het gebied van publieke communicatie” op hun naam zetten. Koopmans (hoogleraar virologie) en Gommers (voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Intensive Care) hebben zich ingezet om de wetenschap over het coronavirus toegankelijk te maken voor een breed publiek, concludeert de Stichting Machiavelli dinsdag. „Enthousiast en onvermoeibaar weten zij keer op keer feiten en fabels over het virus te onderscheiden in een begrijpelijke taal”.

Te prijzen vindt de jury daarnaast dat de experts actief de dialoog opzoeken met mensen die sceptisch tegenover de wetenschap staan, evenals met tegenstanders van het coronabeleid. „Dat heeft bijgedragen aan een groter begrip, zeker bij jongeren”. Het feit dat Koopmans en Gommers het informeren van het publiek „tot hun roeping hebben gemaakt” naast hun dagelijkse werk bij de bestrijding van het coronavirus „siert hen”, zo oordeelt de jury. „Een roeping die beiden met grote vanzelfsprekendheid en kundigheid uitoefenen.”

De prijs zal op 15 februari in Den Haag worden uitgereikt door de voorzitter van de stichting. Vanwege de coronamaatregelen zijn bezoekers daarbij dit jaar niet welkom, maar de festiviteiten zijn wel online te volgen.

De Machiavelliprijs (vernoemd naar de Italiaanse diplomaat Niccolò Machiavelli) wordt jaarlijks in Nederland toegekend aan een persoon of organisatie die een opvallende bijdrage heeft geleverd op het gebied van publieke communicatie. De boodschap dient te zijn overgebracht op een „positieve manier, voor een sympathiek doel en met een maatschappelijk relevante opbrengst”, zo staat te lezen op de website. De afgelopen jaren werd de prijs onder andere uitgereikt aan Elliot Higgins van het internationale onderzoekscollectief Bellingcat, de Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan en Bauke Vaatstra, de vader van de vermoorde Marianna Vaatstra.

Diederik Gommers tijdens een talkshow in gesprek met vlogger Famke Louise. Foto Phil Nijhuis/ANP

Welkom in dit blog

Volg hier de laatste ontwikkelingen omtrent de coronapandemie. Een overzicht van het belangrijkste nieuws van maandag:

  • Nederland begint twee dagen eerder dan gepland met het vaccineren tegen Covid-19. Komende woensdag begint de GGD in het Brabantse Veghel met het inenten van zorgmedewerkers van verpleeghuizen. Ook krijgen die dag de eerste ziekenhuismedewerkers die zich bezighouden met de directe zorg voor coronapatiënten, zoals artsen en verplegers op de intensive care en de Covid-19-afdeling, een prik.
  • En er is meer bekend geworden over de vaccinatiestrategie. Zo moeten in het derde kwartaal van dit jaar genoeg vaccinaties beschikbaar zijn voor alle Nederlanders en worden kinderen en tieners voorlopig niet ingeënt tegen Covid-19. In het Caribische deel van Nederland worden half februari de eerste prikken gezet.
  • Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) heeft erkend dat het kabinet niet goed heeft gereageerd op veranderingen rondom de ontwikkeling van de coronavaccins. Het kabinet was volgens de minister „onvoldoende wendbaar”.
  • Het kabinet wil een einde aan de triage op basis van leeftijd. Artsen hanteren momenteel een protocol waarbij in het geval van uitzonderlijke schaarste van IC-bedden op leeftijd gekozen wordt wie als eerste opgenomen wordt, wanneer de overlevingskans van beide patiënten hetzelfde is. Volgens minister Tamara van Ark (Medische Zorg, VVD) is er sprake van „leeftijdsdiscriminatie”.
  • Maandagmiddag lagen er 2.845 Nederlandse coronapatiënten in het ziekenhuis, van wie 715 op de intensive care. Dat is een toename ten opzichte van zondag. Het RIVM heeft ondertussen minder positieve coronatests binnen gekregen dan afgelopen dagen: 6.671.
  • Het leek er even op dat het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) groen licht zou geven voor het coronavaccin van Moderna, maar het kwam toch niet zover. Naar verwachting oordeelt het medicijnagentschap op zijn vroegst woensdag over het vaccin.
  • Het hele Verenigd Koninkrijk is in lockdown vanwege de nieuwe variant van het coronavirus dat daar om zich heen grijpt. Premier Boris Johnson zei dat de komende weken de „zwaarste tot nu toe” zullen worden, maar benadrukte dat er een verschil is met de lockdown van vorig voorjaar: de vaccins.

Lees hier het hele blog terug: Ook Engeland in strikte lockdown, Johnson spreekt van ‘laatste fase van strijd’