Bij Vanessa Kirby gaan beheersing en overgave samen

Profiel | Vanessa Kirby, actrice De Britse Vanessa Kirby is fan van actrices uit de jaren zeventig, toen vrouwenrollen complex en rommelig mochten zijn. Omdat emoties dat ook zijn.

Vanessa Kirby als rouwende moeder in ‘Pieces of a Woman’.
Vanessa Kirby als rouwende moeder in ‘Pieces of a Woman’. Foto Benjamin Loeb / Netflix

Het is bijna niet te geloven dat de 32-jarige Britse actrice Vanessa Kirby nog nooit een kind op de wereld heeft gezet. Het is ook bijna niet te geloven dat ik dit opschrijf. Want zouden acteurs, moeder of niet, niet gewoon in staat moeten zijn om een moeder te spelen? Toch knipper je twee keer met je ogen tijdens de openingsscène van Pieces of a Woman, de nieuwe semi-autobiografische film van de Hongaarse regisseur Kornél Mundruczó (White God, Jupiter’s Moon), waarin ze een kind baart dat kort na de geboorte sterft.

Daar gebeurt iets uitzonderlijks. De real time-setting, de hand held-cameravoering, alles is erop gericht de situatie zo realistisch mogelijk te maken. Maar wat het boven elke semi-documentaire speelfilmscène uit doet stijgen is Kirby’s totale beheersing van de manier waarop ze zich aan de dramatische situatie overgeeft. Dat klinkt paradoxaal. Beheersing en overgave, gaat dat wel samen? Alleen bij de allergrootsten.

Pieces of a Woman ging afgelopen september in première tijdens het filmfestival van Venetië, haar rol als Martha leverde Kirby de Coppa Volpi op voor Beste Actrice. Het is pas haar eerste hoofdrol, nadat ze eerder al een BAFTA had gewonnen voor haar rol als prinses Margaret in de eerste twee seizoenen van tv-serie The Crown. En het was niet haar enige film in Venetië. Onder de radar bleef Mona Fastvolds intieme negentiende-eeuwse lesbische liefdesdrama The World to Come, waarin Kirby de deelgenoot speelt van een boerenvrouw die hetzelfde meemaakt als haar personage Martha in Pieces of a Woman.

Kirby laat in Pieces of a Woman bovendien niet één, maar twee onverschrokken acteerprestaties zien. Eerst die meer dan realistische thuisbevalling. En daarna het rouwproces, waarin ze enerzijds steeds meer van haar echtgenoot en moeder vervreemdt, en anderzijds steeds standvastiger als mens, als vrouw, als moeder-zonder-kind in haar schoenen komt te staan. Weer zo’n situatie vol dubbelheid en onheil die ze oproept door 100 procent vol in het moment te zijn. Een huzarenstukje. Daar ligt als in april de Oscars worden uitgereikt vast een prijs voor klaar. En wie weet een nominatie voor Beste Bijrol voor The World to Come.

Driedimensionale vrouwen

Dat Kirby actrice zou worden was al van jongs af aan een uitgemaakte zaak. Ze groeide op in een Londens gezin waar actrice Vanessa Redgrave een graag geziene gast was. Ze is fan van de actrices die in de jaren zeventig furore maakten, Redgrave, Meryl Streep, Jane Fonda. En van John Cassavetes’ vrouw en muze Gena Rowlands. Een decennium waarin vrouwenrollen complex en rommelig mochten zijn. Omdat emoties dat ook zijn. Iets wat, zo vertelde ze aan Esquire, pas nu, na #metoo, weer een doorstart krijgt: „Filmbezoekers hebben daardoor een groot verlangen naar driedimensionale vrouwenrollen.”

Wat helpt is dat men ook steeds meer ontdekt dat vrouwen box office-waardig zijn.

Toch lukte het Kirby niet direct om aangenomen te worden op een toneelopleiding, en voordat dat in 2009 uiteindelijk lukte had de 21-jarige aspirant-actrice na wat omzwervingen al een contract van theaterregisseur David Thacker op zak.

Lees hier de recensie van ‘Pieces of a Woman’

De praktijk werd haar leerschool. Ze speelde in theaterklassiekers van Shakespeare, Ibsen, Strindberg en Tsjechov voordat ze in 2011 in twee televisieproducties te zien was: een dramaserie over het Britse nieuwsprogramma The Hour en een miniserie naar Charles Dickens’ Great Expectations. Toen rolden de filmrollen over elkaar heen: in romkom About Time (2013) van romkomexpert Richard Curtis; in de geëxalteerde space opera Jupiter Ascending (2015) van de Wachowski’s; in de biopic Mr. Jones (2019) van Agnieszka Holland over een journalist die verslag doet van de Holodomor, de kunstmatige hongersnoden in het Oekraïne van de jaren dertig. En tussendoor werd ze nog even een vast gezicht in de Mission Impossible-filmserie.

Maar al die tijd wachtte ze op een rol die haar angst aan zou jagen, die haar uit zou dagen, een rol om te overwinnen, zei ze in The New York Times. Zoals de vrouwenrollen van de grote toneelschrijvers dat deden. In Pieces of a Woman, overigens een bewerking van een toneelstuk dat regisseur Mundruczó samen met zijn echtgenote Kata Wéber schreef, heeft ze die gevonden.