Het vaccineren begint: wie is wanneer aan de beurt?

Vaccinatiestrategie Minister De Jonge heeft zijn vaccinatiestrategie bekendgemaakt. Zorgpersoneel van verpleeghuizen en ziekenhuizen is als eerste aan de beurt. Woensdag 6 januari wordt de eerste prik gezet.

Het test- en vaccinatiecentrum bij TT Circuit Assen is geopend.
Het test- en vaccinatiecentrum bij TT Circuit Assen is geopend. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Nederland staat aan de vooravond van een ongekende vaccinatieoperatie. Ruim zestig miljoen doses vaccin van zes verschillende leveranciers moeten de komende maanden voor een weg uit de coronapandemie zorgen.

Tegen het einde van september moet iedere volwassen Nederlander ingeënt kunnen zijn tegen het coronavirus, schreef minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) maandag aan de Tweede Kamer. Hoe gaat dat traject eruitzien?

Nederland start kleinschalig – en als laatste EU-lidstaat – met vaccineren. De GGD’s zouden vrijdag 8 januari de eerste prik zetten, maar die datum werd maandag op één GGD-locatie met twee dagen vervroegd, meldde het ministerie van Volksgezondheid. Woensdag begint de GGD Hart voor Brabant in Veghel met het vaccineren van zorgpersoneel in verpleeghuizen. Zij krijgen het BioNTech/Pfizer-vaccin, dat op 26 december op de Europese markt werd toegelaten. Nederland kreeg in december al 165.000 doses van het vaccin geleverd, dit eerste kwartaal komen daar nog eens 2,2 miljoen doses bij. Voor volledig bescherming moet iedereen binnen drie weken twee doses krijgen.

Eerst de verzorgers

Bewoners van verpleeghuizen worden nog niet gelijk ingeënt, hoewel bij deze kwetsbare groep volgens de Gezondheidsraad de grootste winst te behalen valt. Het BioNTech/Pfizer-vaccin moet echter bij zeventig graden onder nul bewaard worden. Inenten van de inwoners via artsen ter plaatse was daarom volgens minister De Jonge logistiek „zeer omvangrijk complex en arbeidsintensief”. In plaats daarvan worden vanaf woensdag verzorgers van verpleeghuizen en kleinschalige woonvormen op centrale locaties gevaccineerd. Het gaat om bijna 270.000 mensen.

Lees ook: We verdienen goed onderzoek naar vaccins

Gelijktijdig, ook op 6 januari, gaat een aantal ziekenhuizen beginnen met het vaccineren van het personeel. Dit weekend besloot minister De Jonge het vaccin aan 30.000 medewerkers uit de acute zorg beschikbaar te stellen om de druk op de ziekenhuizen te verlichten. Het gaat om een selecte groep zorgverleners van intensive cares, Covid-19-afdelingen, spoedeisende hulp of ambulances. „Voorlopig gaat het om de zorgmedewerkers die directe patiëntenzorg verlenen en bij wie uitval door ziekte directe gevolgen heeft voor de opnamecapaciteit”, liet het Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ) maandag weten.

Voor volledig bescherming moet iedereen binnen drie weken twee doses krijgen.

Hoewel begonnen wordt met zorgverleners in verpleeghuizen, kunnen ook medewerkers van de wijkverpleging (166.000 werknemers) en de gehandicaptenzorg (178.000 werknemers) zich de komende tijd op de GGD-locaties laten vaccineren. Het doel is om zoveel mensen in te enten als het vaccin beschikbaar komt. Vanaf 15 januari – drie dagen eerder dan aanvankelijk gepland – is in elke van de 25 GGD-regio’s een vaccinatiepost open. Afspraken maken gaat via een landelijk callcenter van de GGD. Maandag werden volgens de GGD 24.000 afspraken gemaakt.

Volgende leveringen van het BioNtech/Pfizer-vaccin gaan wel naar verpleeghuisbewoners en mensen met een verstandelijke beperking, waarvan niet verwacht kan worden dat zij zich aan de coronaregels kunnen houden. Vanaf maart is het vaccin ook beschikbaar voor thuiswonende 60- tot 75-jarigen, die dan via de GGD een inenting kunnen halen. Het gaat om een grote groep van zo’n drie miljoen mensen.

Ook Moderna

De Jonge laat het RIVM onderzoeken of de inwoners van de verpleeghuizen alsnog op locatie ingeënt kunnen worden met het BioNTech/Pfizer-vaccin, bij bijvoorbeeld grotere instellingen. Lukt dat niet, dan krijgen zij het vaccin van Moderna. Dat wordt naar verwachting deze week goedgekeurd door de EMA. Uiterlijk eind januari verwacht De Jonge de eerste leveringen. Levering van het Moderna-vaccin komt wat trager op gang.

In het eerste kwartaal van dit jaar worden 400.000 doses geleverd, oplopend naar 3,1 miljoen doses in de laatste drie maanden van het jaar. Thuiswonende 75-plussers krijgen dit vaccin vanaf maart via de huisarts. Inwoners van GGZ-instellingen kunnen dat vaccin eerder krijgen, vanaf eind februari, begint maart.

Lees ook: Groen licht voor Oxfordvaccin, optimale dosis nog onduidelijk

Daarna wordt de vaccinatiestrategie onzekerder. De Jonge wijst op een hoop factoren. Vaccins moeten eerst goedgekeurd worden door het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA). Pas dan kan levering beginnen en moet blijken wanneer en welke hoeveelheden binnenkomen. Ook moet duidelijk worden welk vaccin geschikt is voor welke doelgroep.

Het aantal te leveren vaccins bereikt in het derde kwartaal van dit jaar een hoogtepunt, met 21,2 miljoen. Vanaf maart zal het vaccin van AstraZeneca, waar de Nederlandse vaccinatiestrategie in het begin sterk op zal leunen, ingezet worden.