Laatste ontwikkelingen Covid-19

Ook Engeland in strikte lockdown, Johnson spreekt van ‘laatste fase van strijd’

In dit blog lees je het laatste nieuws over het coronavirus in binnen- en buitenland. Wil je via de mail op de hoogte blijven? Schrijf je in voor onze nieuwsbrieven.

Schots parlementslid opgepakt wegens lange treinreis met coronabesmetting

De Schotse politie heeft een lid van het Britse parlement opgepakt voor het overtreden van de coronamaatregelen, melden internationale persbureaus maandag. Lagerhuislid Margaret Ferrier van de Scottish National Party zou eind september een treinreis van ruim 640 kilometer hebben gemaakt van Londen naar Schotland, nadat ze te horen had gekregen dat ze positief was getest op het coronavirus. In het Verenigd Koninkrijk is zelfisolatie verplicht bij besmetting met het virus.

Margaret Ferrier in het Britse Lagerhuis. Foto AFP

De 60-jarige Ferrier is gearresteerd en „aangeklaagd in verband met vermeend verwijtbaar en roekeloos gedrag”, zo meldde de Schotse politie aan persbureau Reuters. Welke straf het parlementslid boven het hoofd hangt, is niet meteen duidelijk.

De misstap kwam daags na de treinrit aan het licht, waarna de Scottish National Party Ferrier schorste. Ze bleef toen wel aan als parlementariër. „Ik betreur mijn daden ten zeerste”, aldus Ferrier destijds. „Ik neem de volledige verantwoordelijkheid en ik zou iedereen willen aansporen om niet dezelfde fouten te maken als ik en er alles aan te doen om de verspreiding van Covid-19 tegen te gaan.” De politie opende een onderzoek en heeft haar nu op basis daarvan gearresteerd.

Ook Engeland in strikte lockdown, Johnson spreekt van ‘laatste fase van strijd’

Alle inwoners van Engeland moeten de komende tijd binnen blijven, behalve als ze een goede reden hebben om naar buiten te gaan. Dat heeft de Britse premier Boris Johnson zojuist bekendgemaakt in een televisietoespraak. Volgens Johnson zijn de vergaande maatregelen nodig om de verspreiding van de nieuwe variant van het coronavirus in te dammen. Eerder werden ook al lockdowns afgekondigd in Schotland, Noord-Ierland en Wales.

Onder de lockdown mogen Britten alleen naar buiten om boodschappen te doen, te werken (als vanuit huis werken onmogelijk is), te sporten, medische assistentie te zoeken of als er sprake is van huiselijk geweld. Al het onderwijs - van de basisschool tot de universiteit - wordt vanaf morgen bovendien online gegeven. Alleen kinderen van mensen met vitale beroepen en zogenoemde kwetsbare kinderen kunnen onderwijs op school krijgen. De lockdown geldt in elk geval tot half februari.

Johnson ging in op de uitdagingen die de nieuwe variant van het coronavirus met zich heeft meegebracht. Volgens de premier ging de strijd tegen het coronavirus voorspoedig, totdat de mutatie zich eind vorig jaar aandiende. Sindsdien raakten de ziekenhuizen onder grotere druk dan tijdens de eerste golf in het voorjaar van 2020, werd een recordaantal besmettingen vastgesteld op één dag en nam ook het aantal sterfgetallen flink toe. Johnson noemde de ontwikkelingen „frustrerend en alarmerend”.

De premier voorspelde dat de komende weken „de zwaarste tot nu toe” zullen worden. Maar, zo benadrukte hij, er is een verschil met de lockdown van vorig jaar: de vaccins. Duizenden mensen in het Verenigd Koninkrijk hebben al een vaccin gekregen en naar verwachting zullen in februari alle mensen die prioriteit krijgen in het vaccinatieprogramma (onder anderen zorgpersoneel en 70-plussers) een eerste prik hebben gehad. „Ik ben ervan overtuigd dat we nu de laatste fase van deze strijd aangaan”, aldus de premier.

Johnson spreekt zijn landgenoten toe. Foto Pool/AP

Kabinet wil einde aan IC-triage op basis van leeftijd bij extreme schaarste

Het kabinet is bezig met een wetsvoorstel dat medici verbiedt om patiënten enkel op basis van hun leeftijd voorrang te geven op intensieve zorg, wanneer de IC’s zo vol raken dat niet iedereen direct opgenomen kan worden. Dat schrijft minister Tamara van Ark (Medische Zorg, VVD) maandag in een brief aan de Tweede Kamer. Momenteel hanteren artsen een protocol waarbij in het geval van uitzonderlijke schaarste van IC-bedden wel op leeftijd gekozen wordt wie als eerste opgenomen wordt, wanneer de overlevingskans van beide patiënten hetzelfde is. Volgens de minister is er sprake van „leeftijdsdiscriminatie”. „Op basis van fundamentele gelijkwaardigheid” is het volgens Van Ark „uitgesloten dat de belangen van jongere generaties en oudere generaties bij verder leven tegen elkaar worden afgewogen”.

Vorig voorjaar stelde de Federatie Medisch Specialisten een handboek op voor triage op basis van niet-medische overwegingen bij een extreem tekort aan IC-capaciteit. Patiënten die naar verwachting kort op de intensive care hoeven te liggen, bijvoorbeeld patiënten met een hersenaandoening of bloedvergiftiging, maken als eerste aanspraak. Hun IC-behandeling is veelal korter dan die van Covid-patiënten.

Daarna krijgen zorgmedewerkers voorrang die zelf coronazorg nodig hebben óf veel en risicovol contact hebben gehad met patiënten terwijl er een tekort aan beschermingsmiddelen heerste. Vervolgens komt het criterium van leeftijd, vanuit het idee dat ouderen al meer levensjaren hebben genoten. Iemand van 0 tot 20 jaar oud heeft volgens het protocol meer recht op een IC-plek dan iemand tussen de 20 en 40 jaar oud, iemand van tussen de 20 en 40 jaar oud heeft weer meer recht dan een patiënt tussen de 40 en 60 jaar oud. Wanneer ook dit criterium geen soelaas biedt, wordt er geloot om een IC-plek.

Minister Van Ark wil het leeftijdscriterium uit dit protocol halen en triage op basis van leeftijd verbieden wanneer een jongere en oudere patiënt dezelfde herstelkans hebben. „Jongeren hebben niet altijd een langere levensverwachting dan ouderen”, aldus Van Ark. „Ieder mensenleven is evenveel waard. Als er geen andere rechtvaardige selectiecriteria meer over zijn, is loten, hoe tragisch ook, het meest rechtvaardige, ultieme selectiecriterium.”

EMA: eindbeoordeling Moderna-vaccin laat toch nog op zich wachten

Het Europees Geneesmiddelenbureau EMA heeft het oordeel over het coronavaccin van het Amerikaanse bedrijf Moderna nog niet klaar. Het comité dat geneesmiddelen beoordeelt (CHMP) kon maandagavond nog geen eindoordeel naar buiten brengen. Eerder op de dag leek het erop dat de Europese waakhond dat wel zou kunnen; ook was er een persconferentie voorbereid door het Nederlandse College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) om toelichting te geven op het besluit.

CBG-voorzitter Ton de Boer kon aan de verzamelde pers maandagavond uiteindelijk niet meer kwijt dan dat het comité „er nog niet uitgekomen” was. Volgens hem laat dat vooral zien „dat er een zorgvuldig proces plaatsvindt om tot een oordeel te komen”. „Dit kan gebeuren. We hadden anders gehoopt, maar dit is het geval momenteel.” De Boer kon niet vertellen om welke reden de conclusie van de waakhond op zich laat wachten. „27 landen leveren commentaar aan, dat is afgelopen weekend ook nog gebeurd”, zei hij. Hij zei niet te weten welke vragen nog openstaan. In de zogeheten rolling review moet Moderna de vragen van de verschillende verzamelde nationale geneesmiddelen-agentschappen beantwoorden.

Aanvankelijk stond de conclusie voor aanstaande woensdag 6 januari op de planning. De Boer: „Het lijkt erop dat men toch 6 januari tot een besluit komt”, al durfde hij niet te beloven dat die datum gegarandeerd is. Hij sprak van een grote tijdsdruk voor het afronden van de beoordeling. Zodra een positieve beoordeling van de waakhond binnen is, is het aan de Europese Commissie om te bepalen of het Moderna-vaccin daadwerkelijk wordt toegelaten voor gebruik. De EU heeft al een order uitstaan bij de fabrikant voor 80 miljoen doses. Deze zullen worden verdeeld over de 27 lidstaten.

Lees meer over de werking van het mRNA-vaccin

Het Moderna-vaccin werd eerder al goedgekeurd door instanties in de Verenigde Staten en Canada. In die landen wordt het ook al ingezet. Net als het middel dat concurrent Pfizer/BioNTech ontwikkelde is het een mRNA-vaccin, dat gebaseerd is op een specifiek deel van de genetische code van het virus. Door dit onderdeel van het mRNA in het lichaam toe te dienen, worden cellen aangespoord het corona-eiwit aan te maken. De rest van het lijf reageert op dit onbekende eiwit, waarna via het immuunsysteem de afweerreactie wordt aangemaakt.

CBG-voorzitter Ton de Boer gaf maandagavond kort toelichting op het tóch niet uitkomen van de eindconclusie van de EMA:

Twitter avatar MedicijnNL College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) Tijdens de bijeenkomst van het geneesmiddelenbeoordelingscomité van @EMA_News zijn de Europese landen nog niet tot een besluit gekomen over het #coronavaccin van Moderna. CBG-voorzitter Ton de Boer geeft in onze livestream een toelichting. 👉 https://t.co/V0o4SY4wA6

Een zorgmedewerker dient het Moderna-vaccin toe aan het personeel van de spoedeisende hulp in een ziekenhuis in West Chester in de Amerikaanse staat Pennsylvania. Foto Matt Slocum/AP

Pfizer/BioNTech: geen bewijs voor effectiviteit vaccin bij uitstel tweede dosis

Er is geen bewijs dat het vaccin tegen Covid-19 van Pfizer en BioNTech ook effectief is als de tweede dosis later wordt toegediend dan eigenlijk de bedoeling is. Dat hebben de farmaceuten maandag bekendgemaakt, melden internationale persbureaus. Het vaccin bestaat uit twee doses en is daarna voor 90 procent effectief. In de onderzoeksperiode kregen proefpersonen 21 dagen na het eerste shot de tweede inenting toegediend. Een week later waren zij beschermd.

„De veiligheid en effectiviteit van het vaccin is niet geëvalueerd op verschillende doseringsschema’s”, zo is te lezen in een gezamenlijke verklaring van Pfizer en BioNTech. Hiermee reageren de farmaceuten op de plannen van verschillende landen die de tweede dosis van het vaccin later willen geven. Hiermee hopen de overheden in korte tijd meer mensen in elk geval met één dosis in te enten en zo enige bescherming te bieden tegen Covid-19.

Het Europese medicijnagentschap EMA stelt dat er maximaal zeven weken tussen de toediening van de eerste en tweede dosis mag zitten. Het Verenigd Koninkrijk wil de tweede prik tot twaalf weken later toedienen. Denemarken heeft eerder vandaag goedkeuring gegeven om de toediening van de tweede dosis uiterlijk zes weken na de eerste plaats te laten vinden en Duitsland en Nederland overwegen vergelijkbare maatregelen.

Schotland in lockdown, Boris Johnson spreekt volk vanavond toe

Vanaf middernacht geldt in Schotland een absolute lockdown. Dat heeft premier Nicola Sturgeon maandag bekendgemaakt. Hiertoe is besloten vanwege de forse toename in het aantal coronabesmettingen in het land. Als er geen verstrekkende maatregelen getroffen worden, zou de gezondheidszorg volgens Sturgeon binnen drie weken overbelast zijn.

De lockdown geldt in elk geval heel januari voor alle regio’s van Schotland, behalve de eilanden. Onder de lockdown worden Schotten gevraagd zoveel mogelijk thuis te blijven. Ze mogen alleen het huis uit voor een aantal noodzakelijke dingen, zoals het doen van boodschappen, mantelzorg en sport. Op visite gaan zit er voorlopig niet in en buiten mag men niet samenkomen met meer dan twee personen. Alle niet-essentiële winkels, gebedshuizen en scholen zijn gesloten. Op de Schotse eilanden gelden minder strenge maatregelen, maar moeten de scholen ook dicht.

Ondertussen maken ook de inwoners van de andere delen van het Verenigd Koninkrijk zich op voor slecht nieuws. Om 21.00 uur Nederlandse tijd spreekt de Britse premier Boris Johnson het volk toe in een toespraak. Verwacht wordt dat ook hij een strenge lockdown zal afkondigen. Momenteel moeten de inwoners van driekwart van Engeland al binnen blijven en ook Noord-Ierland en Wales zijn al langer in lockdown.

Half februari eerste Covid-vaccins toegediend in Caribisch Nederland

Half februari zullen naar verwachting de eerste inwoners van Aruba, Sint-Maarten, Curaçao, Bonaire, Sint-Eustatius en Saba gevaccineerd worden tegen Covid-19. Dat is te lezen in een Kamerbrief over het vaccinatieprogramma van Volksgezondheidsminister Hugo de Jonge (CDA). Welk vaccin waar wordt ingezet, zal half januari bekendgemaakt worden.

Ook in de Caribische delen van het Koninkrijk worden eerst het zorgpersoneel en 60-plussers ingeënt. Alleen op Saba en St. Eustatius zal iedereen tegelijk opgeroepen worden voor de vaccinatie. Hiertoe is besloten vanwege de „beperkte zorgvoorzieningen, het kleine aantal bewoners en het voorkomen van spillage” op de eilanden. Op Saba en St. Eustatius wonen gezamenlijk iets meer dan vijfduizend mensen.

Mondkapjesplicht op Bonaire. Foto Novum/Meter

De Jonge: kabinet ‘onvoldoende wendbaar’ in vaccinatiestrategie

Het kabinet heeft niet goed gereageerd op veranderingen rondom de ontwikkeling van de coronavaccins. Dat schrijft minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge (CDA) maandag in een brief aan de Tweede Kamer. Het kabinet rekende er aanvankelijk op dat het vaccin van de Brits-Zweedse farmaceut AstraZeneca als eerste op de markt zou komen. Toen Pfizer en BioNTech in november als eerste goedkeuring voor hun vaccin aanvroegen bij de Europese medicijnautoriteit EMA, moest het kabinet de strategie aanpassen.

Volgens minister De Jonge was het kabinet „onvoldoende wendbaar” om deze veranderingen in de internationale vaccinontwikkeling direct door te voeren in de Nederlandse vaccinatiecampagne. „Dat had wellicht anders gekund en gemoeten”, aldus De Jonge. „Ik had de GGD’s eerder kunnen vragen de systemen in gereedheid te brengen voor de eventualiteit dat wij toch al eerder een beroep op hen zouden moeten doen, vanwege hun kennis en expertise met grootschaligheid van vaccinatiecampagnes.”

Het Pfizer/BioNTech-vaccin - van Amerikaans-Duitse makelij - moet in tegenstelling tot dat van AstraZeneca op -70 graden Celsius bewaard worden. Ook heeft het een beperkte houdbaarheid na de ontdooiing ervan. Daardoor moet de inenting veelal centraal verlopen, via de GGD’s. Het nog goed te keuren vaccin van Moderna kent deze beperkingen niet en kan ook via kleinere instellingen toegediend worden, zoals huisartsen en verzorgingstehuizen.

Kinderen en tieners voorlopig niet gevaccineerd, al duizenden afspraken

Kinderen en tieners tot 18 jaar oud worden voorlopig niet gevaccineerd tegen Covid-19. Dat zegt Volksgezondheidsminister Hugo de Jonge (CDA) maandag tegen NRC. De Gezondheidsraad en het Outbreak Management Team (OMT) worden wel om advies gevraagd over in hoeverre het nodig is deze leeftijdsgroep te vaccineren. Er moet onder meer gekeken worden of de vaccinatie van minderjarigen nodig is omdat zij vatbaarder lijken te zijn voor de nieuwe variant van het coronavirus die in het Verenigd Koninkrijk is opgedoken.

De Jonge benadrukt dat het Europese geneesmiddelenbureau EMA opnieuw akkoord zou moeten geven voor de inenting van mensen die jonger zijn dan achttien jaar. De Gezondheidsraad en het OMT gaan zich ook buigen over de periode die tussen de eerste en de tweede prik van het Pfizer/BioNTech-vaccin moet zitten. Als het mogelijk is om die periode te verlengen, kunnen in kortere tijd meer mensen gevaccineerd worden. Dit advies wordt deze maand nog verwacht. Op dit moment is de interval tussen de twee prikken drie weken.

Maandagochtend is het vaccinatiecallcenter van de GGD’s geopend, waar de eerste zorgmedewerkers hun afspraken kunnen maken. Sinds de opening rinkelde de telefoon zo’n vierduizend keer per uur, zegt RIVM-programmadirecteur van de coronavaccinaties Jaap van Delden. Tot nu toe zijn er zo’n 16.000 afspraken voor een vaccinatie tegen Covid-19 gemaakt.

Minister De Jonge staat de pers te woord op het ministerie van Volksgezondheid. Foto Phil Nijhuis/ANP

Kuipers: ziekenhuizen kunnen in week klaar zijn met eerste vaccinatieronde geselecteerd personeel

Voorzitter Ernst Kuipers van het Landelijk Netwerk Acute Zorg is „blij” dat vanaf woensdag een deel van het ziekenhuispersoneel kan worden gevaccineerd. „Oorspronkelijk stonden de ziekenhuismedewerkers vrij ver achteraan”, zei hij maandagmiddag tijdens een persconferentie.

De medewerkers die vanaf 6 januari in aanmerking voor een vaccinatie komen, noemt Kuipers „absoluut cruciaal en onmisbaar voor het overeind houden van de capaciteit” van de ziekenhuizen. Zo komen ambulancepersoneel en medewerkers van de Covid-afdelingen, de IC’s en de spoedeisende hulpafdelingen in aanmerking. Er zijn voldoende doses beschikbaar voor 30.000 personeelsleden, zo’n 340 tot 350 per ziekenhuis. Dat is per instelling „een klein aantal”, aldus Kuipers.

Die eerste ronde van vaccinaties kunnen de ziekenhuizen volgens hem waarschijnlijk in ongeveer een week tijd uitvoeren. „In een ziekenhuis is prikken niet helemaal vreemd”, zei hij. Hij herinnerde mensen er in de persconferentie aan dat ziekenhuizen ook zelf ieder jaar hun medewerkers tegen het griepvirus vaccineren.

Over de impact dat het vaccineren van de bredere groep van het zorgpersoneel kan hebben op de besmettingscijfers en op welke termijn die invloed merkbaar is, kon Kuipers nog niets zeggen. Bij het schommelende beeld van de dagelijkse cijfers in afgelopen weken, is „lastig is om te zeggen waar we nu staan”. Wel is hij „enigszins gerustgesteld dat we langzamerhand in de buurt komen van een plateau” van de cijfers.

Kabinet publiceert vaccinatiestrategie, eerste groepen uiterlijk in februari ingeënt

Het kabinet heeft maandag de Nederlandse vaccinatiestrategie tegen het coronavirus bekendgemaakt. Zorgmedewerkers in verpleeghuizen, de gehandicaptenzorg en wijkverpleging (bij elkaar zeker 633.000 mensen) worden als eerst gevaccineerd. De inentingen worden gedaan door de GGD’s en beginnen deze week al met het vaccin van Pfizer en BioNTech. Medewerkers in deze groep die later aan de beurt zijn, krijgen volgens planning het AstraZeneca-vaccin ingeënt. Dit middel moet nog worden goedgekeurd door de Europese medicijnautoriteit EMA. Volgens de strategie moet de hele groep tegen mei ingeënt zijn.

Twitter avatar LamyaeA Lamyae Aharouay Licht aan het einde van de tunnel: Q3 genoeg vaccinaties voor heel NL https://t.co/Kczi3JxELR

Deze week begint ook de vaccinatie van zorgmedewerkers in de acute coronazorg in de ziekenhuizen (30.000 mensen), zoals artsen en verplegers op intensive cares en Covid-afdelingen. Zij worden ingeënt in de ziekenhuizen en krijgen allen het vaccin van Pfizer/BioNTech. Zorgmedewerkers in de acute coronazorg moeten volgens planning medio februari allemaal ingeënt zijn.

Vanaf februari wordt ook een derde groep ingeënt tegen het coronavirus: bewoners van verpleeghuizen en mensen met een verstandelijke beperking in een instelling (232.000 mensen). Zij worden door hun instellingsarts of huisarts ingeënt en de vaccinatie van deze groep moet uiterlijk eind juni gedaan zijn, aldus de planning.

Verpleeghuisbewoners krijgen aanvankelijk het vaccin van Pfizer/BioNTech toegediend. Het kabinet rekent erop hen ook met het vaccin van Moderna in te enten, wanneer dit eenmaal is goedgekeurd door de EMA en is verspreid over Europa. Mogelijk keurt de autoriteit het vaccin later vandaag goed.

VWS: vaccineren begint woensdag, twee dagen eerder dan gepland

Nederland begint twee dagen eerder dan gepland met de het vaccineren tegen het coronavirus. Dat heeft het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport maandag bekendgemaakt. Komende woensdag begint de GGD in het Brabantse Veghel met het inenten van zorgmedewerkers van verpleeghuizen. Diezelfde dag krijgen ook de eerste ziekenhuismedewerkers die zich bezighouden met de directe zorg voor coronapatiënten, zoals artsen en verplegers op de intensive care en de Covid-afdeling, een prik. Dat gebeurt in de ziekenhuizen zelf. Hoeveel instellingen woensdag al beginnen met vaccineren, is niet bekend.

De GGD in Veghel zou aanvankelijk op vrijdag 8 januari beginnen met het inenten van zorgmedewerkers, samen met de GGD’s in Rotterdam en Houten. De laatste twee regio’s beginnen niet eerder met de vaccinatiecampagne. De GGD’s in Den Haag, Drenthe en Amsterdam vervroegen hun campagne ook niet: zij beginnen op maandag 11 januari met het zetten van de eerste prikken.

De afgelopen dagen groeide de druk op minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport, CDA) om de vaccinatiecampagne te vervroegen en om ook zorgmedewerkers in de directe coronazorg voorrang te geven bij het vaccineren. Verpleegkundigen en (para-)medici die dagelijks met coronapatiënten werken, lopen het grootste risico besmet te raken. Als zij ziek worden, komt de zorg voor andere patiënten in het gedrang doordat er al een groot tekort is aan verpleegkundig personeel en de ziekenhuizen vol liggen.

Strategie
Zaterdag maakte het kabinet bekend dat zo’n 30.000 mensen in de ziekenhuizen tegelijk met de 200.000 verzorgenden in de verpleeghuizen vanaf deze week gevaccineerd zullen worden. Maandag gingen de uitnodigingen de deur uit voor alle verzorgenden in verpleeghuizen en ging het callcenter open zodat zij een afspraak kunnen maken voor hun eerste prik.

Bedoeling is dat na verzorgenden in verpleeghuizen en de verpleegkundigen in de spoedzorg, de bewoners van verpleeghuizen worden ingeënt. Zij zijn gemiddeld het meest kwetsbaar voor het coronavirus. Vervolgens komen bewoners en verzorgers in gehandicapteninstellingen aan de beurt en daarna 65-plussers én mensen met bijvoorbeeld kanker of andere ernstige ziektes, die meer risico lopen dan jongeren.

Een flesje met daarin het coronavaccin van Pfizer en BioNTech. Foto Robert Michael/DPA/AP

EMA geeft maandagavond mogelijk groen licht voor Moderna-vaccin

Het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) velt maandag mogelijk een eindoordeel over het coronavaccin van de Amerikaanse farmaceut Moderna. Bij groen licht geeft het Nederlandse College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) rond 18.00 uur een persconferentie, bevestigt een woordvoerder aan NRC. Daarna moet de Europese Commissie zich nog buigen over de toelating van het vaccin.

Maandagmiddag vergadert het geneesmiddelenbeoordelingscomité (CHMP) van de 27 EU-lidstaten over de veiligheid en werkzaamheid van het Moderna-vcaccin. Op de uitkomsten wil de CBG-zegsvrouw nog niet vooruitlopen. Maar ze houdt wel rekening met het scenario dat het vaccin wordt goedgekeurd.

Komt er maandagavond geen eindoordeel, dan volgt die mogelijk woensdag. En dat is al zes dagen eerder dan aanvankelijk op de agenda stond. De farmaceut heeft namelijk bepaalde extra documenten sneller aangeleverd dan verwacht. Overigens krijgt Nederland in het eerste kwartaal ‘slechts’ 400.000 doses van dit vaccin. Omdat iedereen twee keer geprikt wordt, staat dat gelijk aan de inenting van 200.000 personen. Daarmee zet het minder zoden aan de dijk dan het grootschaliger ingekochte vaccin van Pfizer en BioNTech, dat komende woensdag voor het eerst in Nederland wordt geprikt (als hekkensluiter in de EU).

Moderna claimt 94,1 procent effectief te zijn in het voorkomen van besmetting met het coronavirus en is al goedgekeurd in de Verenigde Staten en Canada.

Het kantoor van EMA in Amsterdam. Foto Melissa Fenijn

RIVM: 6.671 nieuwe positieve coronatests

Het RIVM heeft het afgelopen etmaal 6.671 nieuwe positieve coronatests geregistreerd. Dat zijn ruim 750 meldingen minder dan een dag eerder. Net als zondag ligt het aantal nieuwe positieve testuitslagen lager dan het zevendaags gemiddelde, dat momenteel op ruim 8.200 positieve besmettingen per dag ligt. Daarnaast werden van zondag op maandag 65 sterfgevallen als gevolg van Covid-19 gemeld. Zondag kreeg het RIVM 47 meldingen binnen van sterfgevallen.

Het is niet met zekerheid te zeggen dat het dagelijkse aantal positieve coronatests structureel daalt. Het RIVM krijgt de meldingen van sterfgevallen en besmettingen vaak met enige vertraging binnen, zeker in het weekend. Daardoor kunnen schommelingen in de cijfers optreden.

Meer Nederlandse coronapatiënten op de IC’s

Er liggen 715 Nederlandse patiënten met het coronavirus op de intensive care. Dat zijn er elf meer dan op zondag. Een deel van de patiënten is opgenomen in ziekenhuizen in Duitsland. Zondag ging het om negen mensen, nieuwe cijfers waren maandag nog niet gepubliceerd. In het afgelopen etmaal werden er 41 patiënten opgenomen op een IC, een dag eerder waren dat er nog 29.

Daarnaast liggen er 2.130 coronapatiënten op andere ziekenhuisafdelingen. Dat zijn er ruim dertig meer dan een dag eerder. Er waren in het afgelopen etmaal 226 nieuwe coronagerelateerde ziekenhuisopnames.

Vorig jaar 71 procent minder reizigers van en naar Schiphol

Schiphol is in 2020 zwaar getroffen door de coronacrisis. Bijna 21 miljoen reizigers passeerden de Amsterdamse luchthaven het afgelopen jaar, een afname van 71 procent ten opzichte van 2019. Ook de luchthavens in Eindhoven (-69 procent) en Rotterdam (-77 procent) zagen een flinke keldering in het aantal passagiers, meldt Schiphol maandag.

Door de lockdown in Nederland en talloze andere landen werden het afgelopen jaar veel vluchten geschrapt. Dat vertaalt zich ook in de cijfers van Schiphol. Het aantal vliegtuigbewegingen nam met 54 procent af tot ruim 227.000. Transportvluchten zagen daarentegen geen beperkingen door de lockdowns. Zo steeg het aantal vluchten dat uitsluitend vracht vervoert vorig jaar met 68 procent. De totale hoeveelheid vracht nam overigens wel af. Vorig jaar werd 1,4 miljoen ton vervoerd, 9 procent minder dan in 2019. Een groot deel van de lading die gewoonlijk vervoerd wordt in passagiersvliegtuigen viel namelijk weg.

Ook op andere vliegvelden werden de effecten van de coronapandemie gevoeld. Eindhoven Airport telde het afgelopen jaar ruim achttienduizend vliegtuigbewegingen, 55 procent minder dan in 2019. Bij Rotterdam The Hague Airport betreft het een daling van 69 procent tot ruim vijfduizend vliegtuigbewegingen. De cijfers zijn voorlopig, de definitieve aantallen worden in februari bekendgemaakt.

Agenten, boa’s en leerkrachten vragen om voorrang bij vaccineren

Meerdere beroepsorganisaties hebben maandag gepleit voor voorrang in het landelijke vaccinatieprogramma. Volgens belangenbehartigers van de georganiseerde politieagenten, leerkrachten en de boa’s loopt het personeel in hun sectoren tijdens het uitoefenen van hun beroep meer risico op een coronabesmetting. Meerdere bonden zeggen tegen persbureau ANP veel vragen van leden te krijgen over de volgorde van het vaccineren.

Vaccinaties zijn nodig voor agenten die tijdens het werk „veel fysiek contact, bij aanhoudingen en reanimaties” hebben, aldus Jan Struijs, voorzitter van politiebond NPB. Ook de buitengewoon opsporingsambtenaren hebben veel te maken met andere mensen en „lopen daarom extra risico op besmetting”, stelt de vakbondsvoorzitter Ruud Kuin van de Nederlandse BOA Bond tegenover ANP. Zijn organisatie heeft daarom bij het ministerie gepleit voor een snelle vaccinatie van de boa’s. Voor het politiepersoneel is nog niet zo’n lobby opgezet, volgens voorzitter Hans Schoones van de politiebond ANPV. Gerrit van de Kamp van de bond ACP noemt in het AD versnelde toegang tot het vaccin voor agenten de „logische stap” voor de politie, die volgens het kabinet een essentieel beroep uitoefent. Er was al geregeld dat via een commercieel bedrijf sneltesten beschikbaar zijn voor agenten.

Leerkrachten kregen in september tijdelijk voorrang bij het maken van een afspraak voor een coronatest. Nu er een vaccin komt, is het volgens de Algemene Onderwijsbond (AOb) zaak dat „het onderwijspersoneel zo snel mogelijk gevaccineerd wordt”, stelt een woordvoerder tegenover persbureau ANP. De bond wijst erop dat sommige docenten al verplicht zijn weer fysiek les te geven op school, voor leerlingen van de examenklassen.

Het ministerie van Volksgezondheid bepaalt welke groepen in de Nederlandse samenleving wanneer ingeënt worden. In de opgestelde plannen voor de vaccinatie is eerst het personeel van verpleegtehuizen aan de beurt, daarna de in die tehuizen wonende ouderen. Ook krijgen ziekenhuispersoneel en huisartsen prioriteit bij het vaccineren. De vakbonden in de andere sectoren laten overigens weten niet vóór het zorgpersoneel aan de beurt te willen komen. Zo benadrukt de BOA Bond: „We willen niet vooraan staan.” Ook de AOb hoeft niet in „de kopgroep”, het gaat de organisatie om „zo snel mogelijk” inenten.

Op P3 van Rotterdam Airport wordt de testlocatie van de GGD omgebouwd tot vaccinatie locatie. Foto David van Dam

Luchtmacht oefent meer boven Nederland vanwege corona

De Koninklijke Luchtmacht gaat in 2021 meer oefeningen boven Nederland houden, omdat dit vanwege de coronacrisis niet altijd in het buitenland kan. Dat meldt het ministerie van Defensie maandag in een persbericht. De oefeningen en trainingen „zullen te zien en te horen zijn”, aldus het ministerie. Onder meer jachtvliegtuigen en helikopters zullen gedurende het gehele jaar vaker dan gebruikelijk overvliegen.

De trainingen moeten de vliegvaardigheden van de militairen op peil houden, maar omvatten bijvoorbeeld ook het naspelen van een „elektronische oorlog”. De sessies vinden plaats boven zee, op Vlieland en boven de provincies Friesland, Drenthe, Overijssel en Brabant. Er wordt zowel overdag als ‘s avonds gevlogen, dat laatste zodat de piloten leren omgaan met „geavanceerde nachtzichtapparatuur”.

Sommige vliegtrainingen hebben volgens de luchtmacht invloed op de civiele luchtvaart. Vanwege eventuele nieuwe maatregelen om verspreiding van het coronavirus te voorkomen is het mogelijk dat nu geplande bewegingen toch niet doorgaan.

‘Duitsland gaat strenge lockdown verlengen’

De lockdown in Duitsland wordt verlengd tot 31 januari. De krant Bild meldt dat maandag op basis van bronnen. Bondskanselier Angela Merkel zou daarover al afspraken hebben gemaakt met de regeringen van de deelstaten, voorafgaand aan een overleg dat dinsdag plaatsvindt. Het officiële besluit wordt volgens een bron van persbureau Reuters daarna pas bekendgemaakt. Andere media hebben nog geen eigen berichtgeving over de verlenging.

De meeste winkels, de scholen en restaurants en andere horecagelegenheden zijn onder de huidige lockdown gesloten. Toen de strenge maatregelen op 16 december van kracht werden, was er sprake van dat die tot 10 januari van zouden duren. De afgelopen dagen is gebleken dat het dagelijkse aantal nieuwe positieve tests nog flink hoog is, en maar langzaam vermindert: maandag zijn bij het Robert Koch Institut 9.847 nieuwe coronagevallen gemeld, zondag waren dat er ruim 10.000.

Omzet supermarktketen Jumbo steeg vorig jaar met 15 procent

De supermarktketen Jumbo heeft afgelopen jaar goede zaken gedaan. Ten opzichte van het jaar daarvoor steeg de omzet (inclusief btw) met 15 procent tot 9,68 miljard euro. Met name het aantal online bestellingen nam een vlucht: dat nam met 50 procent toe en leverde meer dan 500 miljoen euro op, meldt de keten maandag.

De topman van de keten, Frits van Eerd, stelt dat de omzetstijging door de coronapandemie „anders voelt” dan in voorgaande jaren. Zo wijst hij op de „grote maatschappelijke verantwoordelijkheid” van supermarkten, omdat die volgens de overheidsmaatregelen een essentiële functie vervullen. „Als winkelbedrijf hebben we strenge maatregelen moeten treffen [...] om het winkelbezoek veilig en aangenaam te laten zijn.”

Ook dit jaar verwacht Jumbo groei. Het bedrijf rekent op een omzetstijging tot ten minste 10 miljard euro. Om de grote hoeveelheid online bestellingen te ondervangen, wordt het aantal zogenoemde hubs van waaruit de boodschappen bezorgd kunnen worden uitgebreid van zes naar zestien. Daarnaast werkt Jumbo samen met HEMA aan een gezamenlijk winkelconcept op zes locaties van NS-stations. HEMA is sinds december officieel in handen van de eigenaren van de supermarktketen. Circa de helft van de Jumbo-filialen heeft inmiddels een HEMA-schap met huishoudelijke artikelen.

Restaurantketen La Place, die ook in handen is van de Jumbo Groep, kampte afgelopen jaar met tegenvallende resultaten. De omzet daalde naar 50 miljoen euro tegenover 165 miljoen euro het jaar daarvoor. Wel heeft Jumbo dit jaar grote plannen voor de formule. Maandag maakte het bedrijf bekend een samenwerking aan te gaan met horecabedrijf Vermaat om het restaurantconcept „door te ontwikkelen”. Daarbij mikt Jumbo tevens op uitbreiding van La Place Express, dat gericht is op eten en drinken voor onderweg. De jaarcijfers van andere supermarktketens zijn nog niet gepubliceerd.

Jumbo deed afgelopen jaar goede zaken. Foto Melissa Fenijn

Telefoonlijn voor inplannen vaccinaties geopend

Vanaf vandaag is het voor zorgpersoneel mogelijk om een afspraak in te plannen voor een coronavaccinatie. Mensen die tot de eerste inentingsgroepen behoren, krijgen een brief van hun werkgever waarmee ze een datum kunnen prikken via een vanochtend geopende telefoonlijn. De lijn is zeven dagen per week bereikbaar van 08.00 uur tot 22.00 uur. De tweeduizend GGD-medewerkers die de lijn bemensen werken vanuit huis.

Het inplannen van de afspraken verloopt tot nu toe soepel, aldus koepelorganisatie GGD GHOR. De wachttijd bedroeg rond 09.00 uur 9 minuten, al benadrukt een woordvoerder dat dit een momentopname is. De lijn heeft volgens haar de capaciteit om alle mensen met een uitnodiging binnen drie weken van hun eerste prik te voorzien. In de drie weken daarna wordt de tweede prik toegediend. Dat niet iedereen tegelijk aan de beurt komt is volgens haar alleen maar goed, want „werkgevers willen ook niet dat we iedereen tegelijk van hun werk aftrekken”.

De eerste prikken worden volgens planning op 8 januari gezet in de regio’s Rotterdam, Utrecht en Hart voor Brabant. In de week daarop openen ook vaccinatielocaties in de 22 andere regio’s. Aanvankelijk zouden alleen medewerkers van verpleeghuizen voorrang krijgen, zaterdag besloot het kabinet ook zo’n 30.000 cruciale ziekenhuismedewerkers met prioriteit te laten vaccineren. Zondag bleek dat daarnaast huisartsen vervroegd zullen worden ingeënt.

Lees over hoe de druk op Hugo de Jonge om ziekenhuispersoneel snel te vaccineren onhoudbaar werd

Op Rotterdam Airport wordt een testlocatie omgebouwd tot vaccinatielocatie. Foto David van Dam

VK begint als eerste land ter wereld met AstraZeneca-vaccin

Het Verenigd Koninkrijk begint maandag als eerste land ter wereld met het inenten met het vaccin dat is ontwikkeld door AstraZeneca en de University of Oxford. Men begint in zes ziekenhuizen en in de loop van de week wordt uitgebreid naar honderden andere locaties. Voor de eerste week zijn er ruim 500.000 doses van het vaccin beschikbaar.

Het plan van de Britse regering is de komende maand iedere week twee miljoen Britten te vaccineren. Eerder was men in het VK al begonnen met het vaccineren met het vaccin van Pfizer en BioNTech. Dat is tot nu toe bij zo’n miljoen mensen gebeurd. Het voordeel van het Oxfordvaccin is dat het goedkoper is te produceren en op koelkasttemperatuur kan worden bewaard, terwijl het Pfizer-vaccin bewaard moet worden op -75 graden.

Ondanks de vooruitgang rondom de vaccins liggen de besmettingscijfers in het VK nog hoog. Zo werden op zondag bijna 58.000 nieuwe positieve tests gemeld. De Britse premier Boris Johnson zinspeelde al op strengere maatregelen, maar Labour-leider Keir Starmer heeft volgens Sky News de regering opgeroepen binnen 24 uur een nationale lockdown af te kondigen. „Het heeft geen zin dat de premier laat doorschemeren dat binnen een week of twee of drie nog meer beperkingen zullen gelden. Die vertraging is de bron van zoveel problemen”, zei Starmer. „Dus stel die beperkingen nu in, nationale beperkingen binnen de komende 24 uur.”

In Schotland zullen dergelijke maatregelen maandag waarschijnlijk al worden afgekondigd. Volgens The Times gaat de regering daar maandag een nationale lockdown afkondigen die naar verwachting enkele weken zal duren. Eerder had de Schotse premier Nicola Sturgeon al gezegd dat er sprake was van een verontrustende stijging in nieuwe besmettingen door de aanwezigheid van de Britse variant van het coronavirus.

Foto EPA / Jeff Overs

Welkom in dit blog

Hier houdt NRC het laatste nieuws bij met betrekking tot de coronapandemie. We beginnen met een overzicht van het belangrijkste nieuws van zondag 3 januari.

  • Via een versnelde wetswijziging wil het kabinet zorgen dat een negatieve coronatest verplicht wordt voor reizigers die vanuit het buitenland naar Nederland willen. Vorige week verloor het kabinet een kort geding over de verplichte PCR-test, omdat „een concrete wettelijke grondslag” ontbrak.
  • In navolging van het zorgpersoneel in de acute zorg zullen ook huisartsen met prioriteit gevaccineerd worden. Wanneer en hoe men gaat beginnen moet komende week bekendgemaakt worden. Ook is niet bekend of zij het Pfizer-vaccin krijgen of Moderna-vaccin.
  • Op zondag zijn er 7.438 positieve coronatests gemeld bij het RIVM. Dat zijn er bijna 1.200 minder dan een dag eerder. Er kwamen daarnaast 47 nieuwe sterfgevallen door de gevolgen van het coronavirus bij. Verder liggen er nog 2.701 patiënten in het ziekenhuis met Covid-19.
  • In India zijn op een dag twee coronavaccins goedgekeurd. Het gaat om het in India geproduceerde vaccin van Oxford/AstraZeneca en die van het Indiase Bharat Biotech, dat Covaxin heet. In augustus wil India, met 1,4 miljard inwoners, de eerste 300 miljoen Indiërs hebben gevaccineerd.

Lees hier het hele blog van zondag terug: Ook huisartsen krijgen prioriteit bij vaccinaties