De rivieroevers worden groene oases – als het aan de gemeente ligt

Waterparken Er wordt zelfs gewerkt aan een eigen rechtspersoonlijkheid voor de Maas om bescherming makkelijker te maken, naar voorbeeld van grote rivieren in andere landen.

De Nieuwe Maas, Rotterdam.
De Nieuwe Maas, Rotterdam. Foto Robin Utrecht/ANP

Dus ja, het lijkt er nu echt van te komen. De gemeente wil al in 2021 de ingrijpende gedaanteverandering van haar rivieroevers aantoonbaar in gang hebben gezet. De eerste stappen naar de geheel andere aanblik die de Maas en de Rotte over een jaar tien, twintig jaar blijvend zullen bieden. Afgaand op alle plannen en programma’s die ervoor op tafel liggen, wonen we dan met z’n allen in of rondom twee groenblauwe ‘waterparken’ ofwel ‘stadsoases’. Samen moeten die straks zowel de grootste attractie als het fijnste leefmilieu van Rotterdam gaan vormen.

Ik ga er niet cynisch of zelfs maar kritisch over doen, al was het maar omdat eindeloos zeiken over Rotterdam natuurlijk helemaal niet meer van deze tijd is. Er is een generatie jonge professionals in de stad opgestaan (of recent hier naartoe verhuisd) in wie ik het volste vertrouwen heb dat ze veel moois, duurzaams en betekenisvols aan hun directe omgeving kunnen toevoegen. En dan niet alleen voor de kopers van al die peperdure appartementen die ongetwijfeld nog aan deze en gene rivierkade zullen worden bijgebouwd. Maar voor alle Rotterdammers.

Bovendien geloof ik in de daadkracht van de ambtelijke taskforce die de transformatie van de Maas en de Rotte gestalte gaat geven. Die taskforce bracht het afgelopen jaar in kaart welke gebouwen/percelen langs de Maasoevers voor herbestemming in aanmerking komen, en hoe het met de eigendomsverhoudingen en regelgeving op met name oude haventerreinen zit (lees: de knoop ontwarren). Met Vera Bauman (die van de Stadsinitiatieven) en de nagenoeg ontembaar-enthousiaste planoloog Pieter de Greef als aanjagers zou het allemaal zomaar eens kunnen lukken. Ondertussen hebben ze bij wijze van spreken al met half Rotterdam om tafel gezeten teneinde de krachten te bundelen. Iedereen met eigen ideeën en concrete voorstellen over de (tijdelijke) herbestemming van percelen en leegstaande gebouwen in bijvoorbeeld de oude stadshavens mag zich namelijk bij hen melden. Vanaf dit nieuwe jaar willen en kunnen ze terreinen voor nieuwe (al dan niet tijdelijke) doeleinden gaan toewijzen.

Hoe leuk dat kan uitpakken, is inmiddels al bewezen op het Eiland van Brienenoord, dat je met recht al als een eerste stadsoase kan bestempelen. Er vinden ter plekke weer allerlei publieksactiviteiten plaats, terwijl de natuur er volop haar gang kan blijven gaan. Hoe mooi zou het zijn als het ook die kant op gaat met het Quarataineterrein op Heyplaat? Het gebied is nog altijd in eigendom van het Havenbedrijf, maar de Stichting Droom en Daad heeft ambities zich (ook) over dit stukje Rotterdams erfgoed te ontfermen.

Kroon op alle inspanningen is in een afzienbare toekomst allicht de erkenning van de (nieuwe) Maas als rechtspersoonlijkheid: een status die de rivier eigen rechten, bescherming en een politieke stem verleent. Rivieren in Nieuw-Zeeland, India en Colombia gingen onze Maas daarin voor.

In 2021 bereidt een team van juristen en andere specialisten van de projectgroep Rechten voor de Natuur, onder leiding van juriste Jessica den Outer, een zaak voor die ook de Maas voortaan wettelijk moet vrijwaren van inbreuken op haar ecosysteem en schendingen van haar oevers. Een vergezicht om naar uit te kijken, al zullen het Havenbedrijf en de projectontwikkelaars daar ongetwijfeld nog anders over denken.

Correctie (4 januari 2021): In een eerdere versie van dit artikel werd de naam van de juriste als ‘Jessica den Outere’ geschreven. Dit moet ‘Jessica den Outer’ zijn en is hierboven aangepast.