Opinie

Het welzijn van jongeren is in ieders belang

Jongeren Zonder spontane ontmoetingen missen jongeren de spiegel die anderen hen voorhouden, schrijft . Laat een nieuwe generatie niet verloren gaan.
Illustratie Aart-Jan Venema

Negen maanden hebben we jongeren gevraagd om binnen te blijven, zich rustig te houden en geduld te hebben. Maar de cijfers liegen er niet om: jongeren vereenzamen en raken hun creativiteit kwijt. Ze zijn in de coronacrisis het kind van de rekening geworden. Dit jaar kunnen we het tij keren, als we nu in actie komen.

Media deden verslag van door jongeren georganiseerde grot-, viaduct-, bos- en huisfeesten: jongeren hebben het stigma dat zij in de coronacrisis voornamelijk problemen hebben veroorzaakt. Toch geeft dit een verkeerd beeld.

Jongeren hebben zeker een drive om erop uit te gaan en risico’s te nemen, sterker dan mensen in andere levensfasen. Zij moeten het veilige nest verlaten en hun weg vinden in de maatschappij. Maar in tegenstelling tot het heersende beeld houden verreweg de meeste jongeren zich goed aan de maatregelen. In een recente surveystudie uit mijn lab onder 900 Rotterdamse jongeren gaf 90 procent aan dat zij binnen blijven met klachten en 40 procent sprak af met vrienden.

Het is in de geschiedenis altijd zo geweest dat ongeveer 10 à 15 procent van de jongeren extra veel risico’s opzoekt en in een pandemie ligt juist die groep onder een vergrootglas. Dit is begrijpelijk, al ondermijnt het de andere 85 à 90 procent die zijn best doet positief bij te dragen.

Het voelt tegennatuurlijk om sociale contacten te vermijden. Dat is voor niemand leuk, maar juist jongeren lijden hier relatief meer onder. Een recent onderzoek in Psychological Science toonde aan dat het welzijn van ouderen in de coronacrisis minder achteruit is gegaan in vergelijking met het welzijn van jongeren.

Hersengebieden

Waarom zijn die sociale contacten juist voor jongeren zo belangrijk? Wetenschappers ontdekten in de afgelopen twee decennia dat de hersenen van jongeren nog ontwikkelen gedurende de hele adolescentie (het proces van opgroeien tussen 10 en 25 jaar), en daarmee is dit een vormende periode. Met name de hersengebieden die betrokken zijn bij sociale processen, zoals jezelf spiegelen aan anderen en het perspectief van een ander innemen, maken een lang groeitraject door. Identiteitsonderzoekers tonen al decennia aan dat het ontwikkelen van een stabiel beeld van wie je zelf bent, wordt gevormd door samenkomst met anderen. Als er geen spontane ontmoetingen meer zijn, dan missen jongeren de spiegel die anderen hen voorhouden.

In een dagboekstudie die onderzoekers in mijn lab de afgelopen maanden uitvoerden bij tieners en twintigers bleek dat vooral jonge twintigers last hadden van sombere gevoelens. Bij de groep jongeren tussen de 12 en 25 jaar namen sombere gevoelens toe en gevoelens van kracht af.

Campagnes die voor, maar niet mét jongeren worden ontwikkeld, werken bijna nooit

Aan initiatieven om online-activiteiten voor jongeren te organiseren is geen tekort. Van ‘lekker bezig’ tot ‘samen chillen’ proberen gemeenten jongeren een aanbod te geven om leuke dingen te doen tijdens de kerstperiode. Dit is natuurlijk een goede stap en veel van deze initiatieven worden samen met jongeren georganiseerd.

Wat deze crisis anders maakt dan eerdere crises in de geschiedenis, is dat we leven in een digitaal tijdperk en online van alles georganiseerd kan worden. Maar het is de vraag of deze initiatieven tegemoet komen aan waar jongeren behoefte aan hebben in deze crisis.

Lees ook dit opiniestuk van Eveline Crone: Laat groepsbelang samenvallen met het belang van jongeren

De Amerikaanse adolescentiedeskundige Ron Dahl schreef in 2018 een baanbrekend artikel in Nature waarin hij de adolescentie duidt als de ultieme ‘window of opportunity’. Volgens Dahl is dit de levensfase waarin jongeren bestaande ideeën aan de kant schuiven en de maatschappij vernieuwen.

Jongeren zijn vaak creatiever dan volwassenen en hebben een grote behoefte om hun stem te laten horen en bij te dragen aan een, in hun ogen, betere maatschappij. Hiermee houdt iedere jongere generatie de bestaande generatie weer een spiegel voor. De adolescentie is volgens Dahl ook een kantelpunt, waarbij, zonder de juiste zorg en mogelijkheden, jongeren kunnen afglijden en kansen onbenut blijven. Dit vraagt om beleid dat is afgestemd op de behoeften en belangen van jongeren. Zij moeten namelijk in de toekomst de samenleving laten draaien; we hebben dus met elkaar veel te verliezen. Hoe kunnen we jongeren een stem geven in een crisis die voor hun levensfase zo tegennatuurlijk is?

Nederlandse jongeren hebben de afgelopen maanden niet stilgezeten. Een mooi voorbeeld komt van de Jongeren Denktank Coronacrisis. Die inventariseerde originele ideeën om voorbij de coronacrisis te kijken. Een van de suggesties was bijvoorbeeld om de crisis te gebruiken om vernieuwingen op andere domeinen in de samenleving door te voeren, zoals rond klimaat. De Jongerentop010 organiseerde begin december een succesvolle ‘speak up’-dag waarbij jongeren uit Rotterdam hun mening gaven over onderwijs, woonruimte, mentaal welzijn, maatschappelijke ongelijkheid en toekomstperspectief.

Silent disco

Want als we tot nu toe één ding van deze crisis hebben geleerd, dan is het dat bestaande ongelijkheden, zoals in het onderwijs en wat betreft toekomstperspectief, door corona worden uitvergroot. Vooral jongeren in de leeftijd van 15 tot 25 jaar met een mbo-opleiding hebben nu minder werk.

Onderzoekers in mijn lab organiseerden jongerenpanels waarbij jongeren in Rotterdam-Zuid meedachten over het vertalen van wetenschappelijk kennis in concrete acties. Jongeren gaven aan hoe belangrijk het voor hun is om elkaar te kunnen zien en kwamen met plannen voor een silent disco in het park of een winter-barbecue (corona-proof uiteraard). Maar daarnaast bedachten zij manieren om bij te dragen, zoals maaltijden rondbrengen in de buurt, of het opzetten van een stagebank, zodat hun studie geen vertraging oploopt.

Lees ook: Rutte vroeg jongeren om advies. Hier zijn wat van hun ideeën

De uitdaging is nu om ook echt iets met deze ideeën te doen. Een jongere bij een panelbijeenkomst in Rotterdam zei treffend: „We worden wel vaker om onze mening gevraagd maar daarna doet niemand er wat mee.” Jongeren komen vaak niet verder dan eendimensionaal ideeën ophalen en deze overhandigen aan beleidsmakers. Maar de wetenschap heeft al meerdere keren aangetoond dat campagnes die voor, maar niet mét jongeren worden ontwikkeld bijna nooit werken.

Er ligt een uitgelezen kans om de stem van de nieuwe generatie te laten meewegen in het zoeken naar een uitweg uit de crisis. Niet louter voor, maar juist samen met jongeren. Betrek jongeren en hun organisaties overal bij en maak gebruik van hun creativiteit. Dan kunnen ze meedenken over de manier waarop hun toekomstige samenleving eruit zou moeten zien. Als we nu investeren in het welzijn van jongeren worden niet alleen zij er beter van, maar onze samenleving ook een beetje slimmer.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.