Politie Rotterdam weer in opspraak om racisme

Videobeelden Op een filmpje is te zien hoe de Rotterdamse politie met veel geweld een zwarte man arresteert en racistisch uitscheldt. Er is een intern onderzoek gestart.

Beeld van de aanhouding, dat is gemaakt door een camera van een Vereniging van Eigenaren in de Beekmanstraat in Dordrecht.
Beeld van de aanhouding, dat is gemaakt door een camera van een Vereniging van Eigenaren in de Beekmanstraat in Dordrecht.

De Rotterdamse politie is een intern onderzoek begonnen naar vermeend racisme door agenten bij de gewelddadige arrestatie van drie leden van een gezin uit Dordrecht, op Sinterklaasavond. Advocaat Justin Kötter heeft namens de familie – een 37-jarige witte moeder, haar 45-jarige zwarte partner en hun 18-jarige zwarte zoon – aangifte gedaan tegen de politie van discriminatie in de uitoefening van een ambt, zware mishandeling en belediging. Het Openbaar Ministerie in Rotterdam besloot woensdag dat er ook een strafrechtelijk onderzoek komt naar racisme en mishandeling door de Rotterdamse politie.

Op beelden met geluid die door een vaste camera bij een woning in Dordrecht van de vechtpartij zijn gemaakt, is te horen dat een agent de partner onder meer uitscheldt voor „kutneger”.

Het onderzoek wordt onder leiding van het Openbaar Ministerie in Rotterdam uitgevoerd door het bureau Veiligheid, Integriteit en Klachten (VIK) van de Rotterdamse politie. Het VIK beschikt over ruim een kwartier durende beelden van een camera van een Vereniging van Eigenaren in de straat.

De beelden beginnen als twee vrouwelijke agenten en een oudere mannelijke collega zich tegen middernacht melden bij een flatgebouw na klachten van geluidsoverlast over een blaffende hond. Terwijl de mannelijke agent probeert de deur van de entree naar de flat te openen, komt een zwarte man, die verderop bezig is geweest met schilderwerk aan een woning, poolshoogte nemen. De man heeft naar eigen zeggen gedronken.

De agent krijgt de deur niet open, waarop de schilder adviseert hem open te trappen. Als de agent de man nadrukkelijk negeert, en desgevraagd bevestigt dat hij chagrijnig is, noemt de schilder hem een „paardenlul”. Daarop stormt de mannelijke agent achter de schilder aan. Het echtpaar en hun zoon – de schilder werkte in hun huis – bemoeien zich ermee, en wat er dan precies gebeurt is onduidelijk. De familie raakt uiteindelijk verwikkeld in een worsteling met de politie op een veldje naast de flat. De schilder neemt de benen.

Op Twitter uitgescholden

Over het incident verstuurt de politie Rotterdam een dag later een tweet en een persbericht: ‘Vader en zoon belagen agenten Dordrecht.’ De politie meldt dat er een mannelijk gezinshoofd is aangehouden die probeerde een agente te „verstikken”. Teamchef Joke Kajim spreekt in het bericht van een „extreme geweldsuitbarsting van omstanders”, die „op geen enkele manier goed te praten” is. Op Twitter worden de verdachten vervolgens massaal uitgescholden voor „tokkies” en „hersenlozen”. Op de beelden is overigens niets te zien van een poging tot verstikking.

De moeder, een psychiatrisch verpleegkundige, die werd aangehouden toen ze haar man en zoon te hulp schoot, zegt dat de politie in de opgemaakte processen-verbaal van bevindingen „veel leugens vertelt en ook een boel zaken heeft weggelaten. Het is dat de politie niet wist dat alles werd gefilmd, anders hadden we nooit kunnen aantonen wat zich daadwerkelijk afspeelde”, zegt ze.

Ze is ontstemd dat haar man, een elektricien, op basis van onjuiste beschuldigingen achttien dagen werd opgesloten. De zoon zat drie dagen vast. Zijzelf kwam na een dag vrij en haar zaak is al geseponeerd. De man en de zoon moeten 14 januari voor de strafrechter verschijnen.

Forensisch onderzoeker Sonja Veldthuis van Forensisch Deskundigen & Recherchebureau (FDRB) in Groningen heeft de beelden geanalyseerd. Ze heeft naar eigen zeggen „auditief en visueel” waargenomen dat de mannelijke agent spreekt over „kutnegers”. Over de vrouwelijke verdachte zegt de agent: „Dat wijf kan ook afgevoerd worden.”

Het gezin wordt herhaaldelijk van dichtbij met pepperspray in het gezicht gespoten. „Dat krijg je ervan, trut”, zegt een agente bij het pepperen tegen de moeder. De mannelijke agent slaat de 45-jarige man en zijn echtgenote meerdere keren met de vuist in het gezicht bij het boeien. Hij houdt de vader anderhalve minuut in bedwang door zijn benen om de nek van de verdachte te klemmen.

‘Ik krijg geen adem’

Op de opnames die de politie aan de verdachten heeft verstrekt is het geluid af en toe weggevallen. „De politie riep nog: ‘Grijp die vieze negers’, maar dat is niet meer te horen”, zegt het vrouwelijke gezinshoofd. „Ik riep ook nog: ‘Ik krijg geen adem’ en toen zei de mannelijke agent: ‘Dat boeit me geen ene fuck.’” Haar zoon krijgt volgens zijn moeder in het politiebusje te horen: „Je bent al van stront. Waarom ruik je dan ook nog naar stront?”

Uiteindelijk zijn een tiental agenten en twee agenten in burger bezig met het inrekenen van drie verdachten. De hele straat staat dan vol politieauto’s.

Aan het eind van het filmpje komt de man naar buiten die namens de VvE de camera beheert. Hij vertelt de politie dat er opnames zijn gemaakt. „Je ziet dan de agenten schrikken. Eentje zegt: ‘Jij zei net vieze neger. Daar zijn nu ook beelden van’”, vertelt de moeder.

Een woordvoerder van de politie Rotterdam zegt dat het onderzoek naar deze zaak „met voortvarendheid” zal worden uitgevoerd. Korpschef Fred Westerbeke zegt het belangrijk te vinden dat de zaak „serieus en goed” wordt onderzocht. De agenten blijven tijdens het onderzoek gewoon in functie.

Lees ook: Politie Rotterdam onderzoekt racisme in appgroep agenten

Jan Smit Appgroep

Het is de tweede keer dit jaar dat de Rotterdamse politie in opspraak komt wegens racisme. Deze zomer onthulde NRC het bestaan van een WhatsAppgroep waarin Rotterdamse politieagenten racistische taal bezigden. In conversaties van negen politieagenten in de ‘Jan Smit Appgroep’, zoals ze hun groep noemen, werden burgers met een migratieachtergrond onder meer aangeduid als „kankervolk, kutafrikanen en pauperallochtonen” op wie ze willen „schieten”.

De Rotterdamse politie zegt dat het interne disciplinair onderzoek in deze zaak is afgerond. Er wordt nu gekeken „of uit het dossier blijkt dat er sprake is van plichtsverzuim” en of er disciplinaire sancties moeten worden opgelegd. De politie heeft onder meer advies gevraagd aan de Adviescommissie Grondrechten en Functie-uitoefening Ambtenaren (AGFA). Dat is verplicht als de politie een disciplinaire straf wil opleggen aan een ambtenaar voor zijn of haar gebruik van zijn vrijheid van meningsuiting. Begin 2021 neemt de politie een besluit.

Update (11:32 uur): Het Openbaar Ministerie besloot woensdag dat er ook een strafrechtelijk onderzoek komt naar racisme en mishandeling door de Rotterdamse politie. Dat is hierboven toegevoegd.