Necrologie

Hij had de belangrijkste naam ter wereld, vond modeontwerper Pierre Cardin zelf

Pierre Cardin (1922-2020) De Fransman Pierre Cardin is nu vooral bekend als naamgever van de meest uiteenlopende producten. Daarvóór was hij al een vooruitstrevende modeontwerper, die zelfs een eigen stof ontwikkelde.

Ontwerper Pierre Cardin in 2008, met twee modellen in zijn villa in het Franse Theoule sur Mer, Le Palais Bulles
Ontwerper Pierre Cardin in 2008, met twee modellen in zijn villa in het Franse Theoule sur Mer, Le Palais Bulles Foto STR / ASM

Hier in Nederland was hij de laatste jaren bekend van de stuntaanbiedingen: vijf mannenonderbroeken voor 5 euro (van 19,95 euro), een pull-over voor 19,95 euro (van 79,95 euro), achttien paar ‘business-sokken’ voor 19,95 (van 59,95 euro).

Pierre Cardin was de keizer van de licenties. Hij begon ermee in 1968, om te kunnen groeien zonder te hoeven lenen van een bank – naar eigen zeggen werd hij zijn hele carrière lang niet bijgestaan door een bankier.

In 2010 had hij er nog 800 uitstaan. Naast kleding zijn onder zijn naam onder meer meubels, parfums, scheerapparaten, aanstekers, orthopedische matrassen, mineraalwater, balpennen, gordijnen, sardines, sigaren, auto’s en pinda’s verkocht. „Ik heb de belangrijkste naam ter wereld”, zei hij in 1987 in Forbes.

Space Age

Of hij niet bang was dat door, bijvoorbeeld, Pierre Cardin-braadpannen zijn naam banaal zou worden, wilde een journalist van Welt kompakt in 2015 weten. „Er is niets oneerbaars aan een braadpan”, antwoordde Cardin. „Wat is goed beschouwd het verschil tussen parfum en een braadpan? Waarom staat een parfum voor luxe en glamour en een braadpan, waarin men heerlijk geurende en smakelijke gerechten kan maken, niet? Kaviaar is niet beter dan prei.”

Door die pragmatische, commerciële instelling zou je haast vergeten dat Cardin ooit een zeer vooruitstrevende modeontwerper was, die samen met Paco Rabanne en André Courrèges wordt gerekend tot ‘Space Age’-ontwerpers.

Pierre Cardin bij de opening van een expositie met zijn werk in Wenen in 2005.

Foto Ronald Zak / AP

Revolutionair was Cardins Cosmocorps-collectie uit 1964. Niet alleen vanwege de vrolijk gekleurde uniseks-tunieken met bijpassende maillots, maar ook door het logo op de borst. Hij ontwikkelde een eigen stof, Cardine, die stevig genoeg was om geometrische vormen in kleding aan te brengen. The Beatles droegen zijn kraagloze jasjes, en hij was de eerste die mini en maxi in een outfit combineerde (denk maxi-jas over mini-jurk).

Gevlucht voor fascisme

Cardin werd in 1922 in het Italiaanse San Biagio di Callalta geboren als Pietro Cardin. Zijn vader handelde in wijn. Toen hij twee was verhuisde het gezin, op de vlucht voor het fascisme, naar Frankrijk. Op zijn 17de ging Cardin in de leer bij een kleermaker in Vichy. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werkte hij als boekhouder en manager voor de afdeling krijgsgevangenen van het Franse Rode Kruis.

Na een korte periode bij Paquin en surrealist Elsa Schiaparelli kwam hij in 1946 in dienst bij Christian Dior, waar hij meewerkte aan diens beroemde debuut, de legendarische New Look-collectie uit 1947. Hij was er ook getuige van de allereerste modelicentie: Dior leende in 1949 zijn naam aan een kousenlijn.

In 1950 nam Cardin een in theaterkleding gespecialiseerd modehuis over, en gaf het zijn eigen naam. Hij maakte kleding voor films, theaterproducties en de destijds zeer populaire gekostumeerde bals. Zijn eerste klant was Dior zelf, voor wie hij een leeuwenpak maakte. Zijn eerste couturecollectie presenteerde hij in 1953. Een geplisseerde jas van rode wol daaruit werd 200.000 keer verkocht in de VS – destijds werden van haute couture-ontwerpen patronen verhandeld.

Blauwe blazer met gouden knopen

In 1959 maakte Cardin onder eigen naam een confectielijn voor vrouwen in samenwerking met warenhuis Printemps, omdat hij, zo zei hij, „niet alleen de elite, maar de hele wereld wilde kleden”. Destijds was het zo’n radicale stap dat de Chambre Syndicale, de overkoepelende Franse couture-organisatie, hem royeerde. Voor mannen kwam hij begin jaren zestig met op de edwardiaanse stijl gebaseerde kleding en accessoires. Met name een blauwe blazer met gouden knopen werd een grote internationale hit.

Modeshow met een collectie van Pierre Cardin in Beijing in 2012.

Foto Mark Ralston / AFP

Toen begin jaren zeventig een nieuwe generatie ontwerpers opkwam die zich toelegde op prêt-a-porter, onder wie bijvoorbeeld Kenzo Takada, reageerde Cardin door uit te breiden naar landen waar de middenklasse groeide, maar waar geen designermode te koop was, zoals Zuid-Korea en Venezuela. In 1978 ging hij als eerste westerse ontwerper naar China. Volgens Forbes gaf hij 10 miljoen dollar uit om de partijtop gunstig te stemmen.

Jeanne Moreau

Nog in 2017, het jaar waarin hij zijn 95ste verjaardag vierde, opende hij een nieuwe winkel, La Boutique Blue, met jarenzestigjurken voor jonge vrouwen, naast restaurant Maxim’s, dat hij al in 1981 kocht en waarvan hij ook een wereldmerk maakte. Cardin, die openlijk homoseksueel was én een verhouding had met actrice Jeanne Moreau, acteerde in films en werd later ook producent. Hij bezat een eigen theater in Parijs, een eigen museum, een 15de-eeuws kasteel in Lacoste waar De Sade heeft gewoond en een futuristische, uit ‘pods’ opgebouwde villa in de buurt van Cannes, Le Palais Bulles, die in 2016 het decor was van een modeshow van Dior. Als enige couturier maakte hij deel uit van de Franse Académie des Beaux-Arts – iets waar hij erg trots op was – en hij was ambassadeur voor Unesco.

Lees ook deze recensie van een expositie over Cardin in 2019: Het vrolijke futurisme van Pierre Cardin

„Het is moeilijk genoeg om goed te zijn in één ding”, zei hij in 2017 in modedagblad WWD. „Ik was goed in alles: mijn privéleven, mijn werk, mijn ontwerpen. Ik begrijp dat dat irriteert. Succesvolle mensen zijn niet populair.” Cardin, die dinsdag overleed in een ziekenhuis net buiten Parijs, bleef tot op het laatst bij zijn bedrijf betrokken. Hij wordt waarschijnlijk opgevolgd door zijn neef, Rodrigo Basilicati. In Nederland is een Pierre Cardin-winkel: een herenmodezaak in Gorinchem.