‘Vertrouwen in Willem-Alexander is fors gedaald’

Koningshuis De omstreden reis van de koning in de herfstvakantie is een reden dat zijn populariteit kelderde, maakt Nieuwsuur op uit een enquête door Ipsos, waartoe het opdracht gaf.

Koning Willem-Alexander tijdens de kersttoespraak op paleis Huis ten Bosch.
Koning Willem-Alexander tijdens de kersttoespraak op paleis Huis ten Bosch. Foto RVD/Paul Tolenaar

Het vertrouwen in koning Willem-Alexander is in acht maanden tijd fors gedaald. Had in april nog 76 procent van de Nederlanders ‘tamelijk veel’ of ‘veel’ vertrouwen in de koning, nu is dat nog 47 procent.

Dat meldt Nieuwsuur op basis van een enquête van Ipsos waartoe het programma opdracht gaf. De opiniepeiler voert jaarlijks eenzelfde peiling rond Koningsdag uit.

Het vertrouwen in Willem-Alexander groeide sinds zijn inhuldiging in 2013. In het laatste jaar als kroonprins lag het percentage respondenten dat hem vertrouwde op 59 procent, sindsdien schommelde het rond de 70 procent.

Hij werd tot nu toe ‘betrokken’, ‘meelevend’ en ‘menselijk’ genoemd. En in april vond 67 procent van de ondervraagden nog dat de koning en het koningshuis een meerwaarde hebben in tijden van crisis. Die vraag is niet opnieuw gesteld.

Herfstvakantie

Nieuwsuur legt een verband met de forse kritiek die Willem-Alexander dit jaar kreeg na zijn herfstvakantie in Griekenland, driekwart van de ondervraagden noemt die reis „niet verstandig”. Over de reis – naar gebied waarvoor weliswaar ‘code geel’ gold, maar die kwam vlak nadat het kabinet Nederlanders had opgeroepen thuis te blijven – ontstond zoveel commotie dat de koning en koningin binnen enkele uren lieten weten dat ze huiswaarts zouden keren. Dat deden ze een etmaal later, maar twee van de drie dochters bleven langer.

Na enkele dagen, waarin de ophef niet afnam, betuigden Willem-Alexander en Máxima in een video spijt. De koning zei: „Het doet pijn uw vertrouwen beschaamd te hebben.”

Lees ook over de kersttoespraak van de koning

Al eerder leidde een reis tot ophef: in de zomer werd het koningspaar tijdens een vakantie in Griekenland met een restauranthouder gefotografeerd, zonder 1,5 meter afstand in acht te nemen. Volgens Nieuwsuur zijn ook die reis, de aanschaf van een jacht, en de salarisverhoging voor de koning en koningin reden voor het dalende vertrouwen.

Ipsos merkt bij de cijfers op dat „het niet is uitgesloten dat het enthousiasme voor het koningshuis en de monarchie in april, vanwege feestelijkheden, altijd iets hoger ligt dan in andere maanden”. Het peilingbureau waarschuwt dat het „verstandig is om terughoudend te zijn met de conclusie dat de waargenomen afname van het draagvlak voor de monarchie enkel is terug te voeren op de coronacrisis.”

Solidair

Volgens Ipsos vindt 40 procent van de Nederlanders dat het koningspaar zich tijdens de coronacrisis wél solidair heeft getoond. Meer dan jongeren zijn 55-plussers ervan overtuigd dat de koninklijke familie binding heeft met het volk en 55 procent denkt dat het paar zich bewust is van het maatschappelijke leed dat door corona is ontstaan.

Dat het vertrouwen in de koning is gedaald, betekent overigens niet dat het draagvlak voor de monarchie ook fiks is afgenomen: een meerderheid van 60 procent vindt dat Nederland een monarchie moet blijven. Dat aandeel was in april 74 procent. De steun voor een republiek als staatsvorm is gestegen naar 21 procent.

De peiling is afgenomen tussen 18 en 20 december.

Dit artikel is op 28 december aangevuld op basis van het rapport van Ipsos, onder meer met een toelichting van het peilingbureau.