Laatste nieuws Covid-19

Oud-directeur RIVM: vaccinatiestrategie verbijsterend en beschamend

In dit blog lees je het laatste nieuws over het coronavirus in binnen- en buitenland. Wil je via de mail op de hoogte blijven? Schrijf je in voor onze nieuwsbrieven.

Dit blog is gesloten

Dit blog over de belangrijkste ontwikkelingen rond het coronavirus op maandag 28 december is gesloten. Volg het laatste nieuws in ons nieuwe blog:

Laatste nieuws Covid-19 CBS: al dertien weken meer doden dan normaal voor tijd van jaar

Dit was het belangrijkste nieuws van maandag:

  • Steeds meer Europese landen zijn begonnen met vaccineren tegen Covid-19. Maandag deelden onder meer België en Luxemburg de eerste prikken uit. Nederlanders moeten nog even wachten: het eerste vaccin wordt hier pas op 8 januari gezet.
  • Roel Coutinho, voormalig directeur van het RIVM en voorganger van Jaap van Dissel, noemt het „verbijsterend” en „beschamend” dat Nederland als laatste EU-land begint met vaccineren. „Het is dramatisch om te zeggen, maar natuurlijk gaat dit levens kosten. Elke week telt.”
  • In Nederland zijn zeker elf personen besmet gebleken met de nieuwe variant van het coronavirus dat voor het eerst is geconstateerd in het Verenigd Koninkrijk. Mede naar aanleiding van de besmettingen zal het Outbreak Management Team (OMT) woensdag samenkomen.
  • Bij het RIVM zijn tussen zondag en maandag 7.453 positieve coronatests gemeld; beduidend minder dan de dagen daarvoor. Het aantal ziekenhuisopnames neemt wel nog steeds toe: maandagmiddag lagen er bijna 2.600 Covid-19-patiënten in het ziekenhuis.
  • De grote aantallen coronapatiënten zorgen op steeds meer plekken tot overbelasting van de zorg. Zo maakte het St Jansdal Ziekenhuis maandag bekend alle niet-spoedeisende en niet-oncologische operaties voorlopig te annuleren. Voorzitter van het Landelijk Netwerk Acute Zorg Ernst Kuipers vreest dat de drukte nog weken zal aanhouden. Op „korte termijn” zullen honderden militairen ingezet worden om de zorg te ontlasten.
  • Acht medewerkers van een verpleeghuis in het noorden van Duitsland zijn per ongeluk met een vijf keer zo hoge dosis van het coronavaccin van Pfizer en BioNTech als bedoeld ingeënt. Vier van hen zijn naar het ziekenhuis gebracht, omdat zij griepsymptomen hadden ontwikkeld.
  • Zuid-Afrika heeft opnieuw zeer verstrekkende coronamaatregelen afgekondigd om de verspreiding van het virus tegen te gaan. Er komt onder meer een avondklok en de verkoop van alcohol wordt verboden. De nieuwe variant van het virus dat eerder in Zuid-Afrika opdook, is volgens de regering inmiddels wijdverspreid door het land.

Meeste vliegtuigpassagiers op Amerikaanse vliegvelden sinds maart

Afgelopen zondag werden bijna 1,3 miljoen vliegtuigpassagiers geregistreerd op een Amerikaans vliegveld, meldt overheidsinstantie TSA maandag. Dat is het hoogste aantal vliegtuigreizigers op één dag sinds half maart, toen de coronapandemie net was uitgebroken in de VS. Het aantal vliegtuigpassagiers ligt wel nog zo’n 50 procent lager dan op dezelfde datum vorig jaar.

Vermoedelijk ligt het aantal vliegtuigpassagiers relatief hoog vanwege de Kerstdagen. Corona-adviseur en immunoloog Anthony Fauci uitte zondag nog zijn zorgen over het aantal reisbewegingen rondom Kerst. Hij vreest dat door de vele reizen naar familieleden, het coronavirus zich verder zal verspreiden en stelde zelfs dat „de donkerste dagen” nog moeten komen. De afgelopen weken grijpt het virus flink om zich heen in het land en ligt het dagelijkse aantal sterfgevallen weer herhaaldelijk boven de 2.000.

Twitter avatar TSA_Northeast Lisa Farbstein, TSA Spokesperson BREAKING: @TSA screened 1,284,599 people at airport checkpoints nationwide yesterday, Sunday, Dec. 27. It is the highest checkpoint throughput since the pandemic hit. It is also the 6th day in the last 10 that volume has surpassed 1M. If you choose to travel, please wear a mask.

Oud-directeur RIVM: vaccinatiestrategie verbijsterend en beschamend

Roel Coutinho, voormalig directeur van het RIVM en voorganger van Jaap van Dissel, noemt het „verbijsterend” en „beschamend” dat Nederland als laatste EU-land begint met vaccineren. Dat zei hij maandagavond in Nieuwsuur.

Het is volgens Coutinho van belang om snel te vaccineren, niet alleen voor coronapatiënten. Later beginnen betekent een langere overbelasting van de zorg. „Dat is niet alleen nadelig voor mensen met Covid-19, maar ook voor mensen met andere ziekten. Het is dramatisch om te zeggen, maar natuurlijk gaat dit levens kosten. Elke week telt.”

Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) heeft meermaals gezegd niet eerder te kunnen beginnen dan 8 januari omwille van de veiligheid en zorgvuldigheid. Coutinho is het daar niet mee eens. „Dat is in alle landen zo. We doen het als EU ook zorgvuldig.” Nederland zou volgens hem ook vroeg moeten kunnen beginnen.

Ook uit Coutinho forse kritiek op het besluit om eerst zorgpersoneel te vaccineren. De Gezondheidsraad adviseerde om eerst ouderen te vaccineren. „Op het moment dat je afwijkt van een wetenschappelijk goed onderbouwd advies, moet je goede argumenten hebben. Ik ben die niet tegengekomen.” Volgens Coutinho wordt er te bureaucratisch gedaan. „Men moet volop begrijpen wat de consequenties zijn van wat je doet.”

Zaterdag kwamen de eerste coronavaccins aan in Nederland. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Op korte termijn militaire ondersteuning in de zorg

Op korte termijn worden enkele honderden militairen ingezet om te helpen in de zorg in de veiligheidsregio’s die dat het meest nodig hebben. Dat is afgesproken in het veiligheidsberaad maandagavond met minister Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) en de 25 voorzitters van de veiligheidsregio’s, laat een woordvoerder van minister Grapperhaus weten.

Defensie moet nog besluiten hoe de militairen precies ingezet worden. De inzet van het leger is volgens de woordvoerder alleen aan de orde als er geen andere opties meer zijn. Waarschijnlijk krijgen de regio’s Groningen, Twente en Noord- en Oost-Gelderland binnen enkele dagen hulp in hun verpleeg- en verzorgingshuizen.

Die regio’s vroegen zondag om militaire bijstand. Vanwege het hoge aantal coronabesmettingen en het hoge ziekteverzuim onder zorgpersoneel zou de situatie nijpend zijn in de verpleeg- en verzorgingshuizen in die regio’s. Zonder ondersteuning zou het minimumniveau aan zorg niet meer geleverd kunnen worden. Ernst Kuipers, voorzitter van het Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ), zei maandag dat meerdere ziekenhuizen eveneens om hulp van Defensie gevraagd hebben.

Lees ook: Leger moet verpleeghuis helpen

Commandant der Strijdkrachten Rob Bauer in gesprek met een militair in de XL-teststraat in Eindhoven, waar militairen assisteren. Foto Rob Engelaar/ANP

Spanje gaat vaccinweigeraars registeren en data delen met andere landen

Spanje is van plan mensen die weigeren een coronavaccin te nemen te registreren. Dat zei de Spaanse minister van Volksgezondheid Salvador Illa maandag in een interview met televisiezender La Sexta. Het register zal gedeeld worden met andere Europese landen, maar niet publiekelijk toegankelijk zijn.

De minister benadrukte dat de inenting vrijwillig is en zei dat vaccinweigeraars van andere vaccinaties eveneens geregistreerd worden. Illa hoopt op een hoge vaccinatiegraad en onderstreepte dat „de manier om het virus te verslaan is om ons allemaal te vaccineren”.

Zondag is Spanje begon met het inenten tegen Covid-19. Eind februari wil het land 2,5 miljoen van de 47 miljoen inwoners gevaccineerd hebben. Het aantal Spaanse coronadoden passeerde maandag de 50.000. Daarmee is het een van de zwaarst getroffen landen ter wereld.

In Spanje is het vaccineren zondag begonnen. Foto D. Sinova/AFP

Duitse veiligheidsexpert: coronasceptici kunnen aanslagen plegen

Coronasceptici zouden terroristische aanslagen kunnen gaan plegen in Duitsland. Daarvoor waarschuwt Burkhard Freier, hoofd van de veiligheidsdienst van de deelstaat Noordrijn-Westfalen, in een donderdag verschenen artikel van Der Tagesspiegel. Onder de sceptici zijn rechts-extremisten en mensen die geloven in „apocalyptische complottheorieën”. Deze combinatie maakt het coronaprotest volgens Freier gevaarlijk. „Dan mist soms alleen nog een vonk.”

De grootste terroristische dreiging in Duitsland blijft afkomstig van rechts-extremistische eenlingen, zoals de schutter die in februari in Hanau tien mensen om het leven bracht. Hij hing complottheorieën aan zoals de uiterst rechtse theorie QAnon, die later ook onder coronasceptici de ronde deden.

Afgelopen oktober gooiden vermoedelijke coronasceptici brandbommen naar het Berlijnse kantoor van het Robert Koch Institut, de Duitse tegenhanger van het RIVM. Daarbij vielen geen gewonden en een bewaker kon het vuur snel doven. Diezelfde avond ontplofte er ook een explosief bij het Leibniz Instituut dat onderzoek doet naar het coronavirus.

Lees ook: Wat bezielt de coronademonstranten die politici belagen

Zuid-Afrika kondigt strenge coronamaatregelen af om druk op ziekenhuizen te verlichten

De Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa heeft maandag een reeks nieuwe coronamaatregelen afgekondigd, om de verspreiding van het coronavirus in zijn land tegen te gaan. Dat melden internationale persbureaus. De maatregelen zijn volgens de president nodig vanwege de druk op de ziekenhuizen. Ook is de nieuwe, in Zuid-Afrika ontdekte en vermoedelijk veel besmettelijkere variant van het coronavirus momenteel wijdverspreid in het land, aldus Ramaphosa. De maatregelen blijven tot zeker 15 januari van kracht.

Net als gedurende de lockdown die Zuid-Afrika in het voorjaar kende, wordt ook nu de verkoop van alcohol verboden. De reden daarvoor is dat sociale bijeenkomsten volgens Ramaphosa de belangrijkste oorzaak zijn van het groeiende aantal besmettingen in Zuid-Afrika. Bij die samenkomsten zou vaak alcohol gedronken worden, waardoor mensen zich minder aan de coronamaatregelen zouden houden. Ook zouden alcohol-gerelateerde ongevallen de druk op de ziekenhuiszorg nog meer vergroten.

Daarnaast geldt er de komende weken tussen 21.00 uur en 06.00 uur een avondklok en zullen plekken om te ontspannen, zoals stranden en parken, tot nader order gesloten worden. In de publieke ruimte geldt per direct een mondkapjesplicht. Op de overtreding van die plicht staat een boete of ten zwaarste een gevangenisstraf van zes maanden.

„We moeten de curve nu afvlakken om de capaciteit van ons gezondheidszorgsysteem te beschermen. Dan kan de zorg effectief reageren op deze nieuwe golf van infecties”, aldus Ramaphosa. De afgelopen week schommelde het dagelijkse aantal positieve coronatests tussen de tien- en vijftienduizend per dag. Begin december lag dat aantal tussen de twee- en vierduizend besmettingen per dag. Het land telt ruim 57 miljoen inwoners.

Een groepje vrouwen in Zuid-Afrika wacht op een coronatest. Foto Denis Farrell/AP

St Jansdal Ziekenhuis overbelast, alleen nog spoed- en kankeroperaties

Het St Jansdal Ziekenhuis met vestigingen in Harderwijk, Lelystad en Dronten voert vanaf morgen tot en met 5 januari 2021 alleen nog spoedeisende en oncologische operaties uit. Dat heeft het hospitaal maandag bekendgemaakt. Door de grote hoeveelheid Covid-19-patiënten gecombineerd met een hoog ziekteverzuim onder het zorgpersoneel is het niet meer mogelijk om alle reguliere zorg te bieden. „Het is echt alle hens aan dek”, aldus internist-infectioloog Ouafae Karimi in een persbericht.

„De zogeheten cohortafdeling waar coronapatiënten in isolatie worden verpleegd en de intensive care liggen vol. Ook de spoedeisende hulp is zwaar belast”, schrijft Karimi. „Als deze trend doorzet, kunnen wij de toestroom niet meer aan.” Bestuurslid Arend Jan Poelarends voegt toe dat het overplaatsen van patiënten naar andere ziekenhuizen moeizaam gaat, omdat ook die hospitalen „tegen de grenzen aanlopen”.

Eerder op maandag zei Ernst Kuipers van het Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ) dat de ziekenhuizen nog wekenlang vol zullen liggen met coronapatiënten. „Als dat zo is, kunnen we niet anders dan onze maatregelen nemen”, aldus Poelarends, doelend op het afschalen van de zorg. Het ziekenhuis neemt contact op met de patiënten wier operatie is afgelast. De poliklinische zorg gaat voorlopig nog wel door.

Acht Duitse zorgmedewerkers met vijf keer te hoge dosis vaccin ingeënt

Acht medewerkers van een verpleeghuis in het noorden van Duitsland zijn met een vijf keer zo hoge dosis van het coronavaccin van Pfizer en BioNTech ingeënt. Vier van hen zijn naar het ziekenhuis gebracht, toen zij na het krijgen van de prik griepsymptomen ontwikkelden. Dat melden internationale persbureaus maandag.

Hoe het nu met de acht gaat, is niet bekend. Evenmin is duidelijk hoe het incident in Stralsund in Vorpommern-Rügen heeft kunnen gebeuren. Bestuurder van het district Stefan Kerth spreekt van een „individueel geval, gebaseerd op individuele fouten”. „Ik betreur het incident ten zeerste”, aldus Kerth. „Ik hoop dat alle getroffenen geen ernstige bijwerkingen ondervinden.”

Duitsland is afgelopen zaterdag begonnen met het vaccineren van de bevolking, dezelfde dag dat het vaccin van Pfizer/BioNTech geleverd werd. Zondag meldden Duitse media dat vanwege problemen met het koelen van de vaccins het inenten in delen van Beieren is uitgesteld. De vaccins van Pfizer/BioNTech moet op -70 graden Celsius bewaard worden om de werking te behouden. Sommige van de koelboxen met daarin doses van het vaccin waren niet koud genoeg, waardoor gevreesd wordt dat de entingen niet gebruikt konden worden. Het is nog niet niet duidelijk wanneer de regio’s met de koelproblemen wel kunnen beginnen.

Rusland rapporteert flinke oversterfte, beide mutaties vastgesteld in Finland

Een greep uit het nieuws van over de grens.

  • In Rusland zijn tussen april en november dit jaar 20,5 procent meer mensen overleden dan in dezelfde periode vorig jaar. Dat meldt persbureau Reuters op basis van cijfers van statistiekbureau Rosstat. Het gaat om 241.193 sterfgevallen méér dan in 2019. Het is niet met zekerheid te zeggen hoeveel van hen overleden aan Covid-19; wel is het verschil met het officiële sterftecijfer door de virusuitbraak bijzonder groot. Volgens de officiële statistieken zijn in het land ‘slechts’ 55.265 mensen overleden aan Covid-19.
  • In Finland zijn beide nieuwe varianten van het coronavirus vastgesteld. Twee personen bleken besmet met de variant die het eerst opdook in het Verenigd Koninkrijk, één persoon heeft de mutatie die in Zuid-Afrika is ontdekt onder de leden. Alle drie waren onlangs in het buitenland geweest en werden na terugkomst in Finland getest. Ze zouden niet erg ziek zijn en worden in isolatie behandeld.
  • Ook in Luxemburg zijn de eerste vaccinaties tegen Covid-19 uitgedeeld. Maandag en dinsdag worden in totaal 860 medewerkers van de spoedeisende hulp ingeënt; woensdag volgen 430 zorgmedewerkers die met zeer oude mensen werken. De eersten worden op een centraal punt gevaccineerd, vanaf half januari worden de vaccins verspreid over de Luxemburgse ziekenhuizen.

Ingepakt zorgpersoneel bij een ziekenhuis in de buurt van Moskou. Foto Natalia Kolesnikova/AFP

Kuipers: nog weken overvolle ziekenhuizen

Het aantal coronapatiënten in de Nederlandse ziekenhuizen zal naar verwachting blijven stijgen tot de eerste week van januari. Dat zei Ernst Kuipers, voorzitter van het Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ), maandag tijdens een persconferentie. „We blijven nog weken met overvolle ziekenhuizen zitten.” Maandag lagen er ruim 2.500 coronapatiënten in het ziekenhuis van wie 651 op de IC.

Door de toename zullen er meer coronapatiënten in het ziekenhuis liggen dan tijdens de vorige opleving van het coronavirus begin november. Het verplaatsen van patiënten is lastig omdat de druk op de ziekenhuizen in veel regio’s even hoog is en zelfs blijft stijgen. „Het is op dit moment echt zoeken naar het laatste beschikbare bed.” Zondag bleek al dat Twente en Groningen hebben gevraagd om militaire hulp in verpleeg- en verzorgingshuizen; daarover wordt later vandaag naar verwachting meer bekend. Ook ziekenhuizen hebben hulp gevraagd aan Defensie.

Het aantal besmettingen ligt nog steeds hoog volgens Kuipers, maar het beeld komt overeen met de tweede golf toen na striktere coronamaatregelen het aantal gemelde besmettingen eerst stabiliseerde en daarna begon te dalen. Kuipers: „De komende week moet het echt rap naar beneden gaan.”

Een wachtkamer bij de spoedeisende hulp in het Groene Hart Ziekenhuis. Foto Sem van der Wal/ANP

Kritiek op groot nieuwjaarsfeest van Braziliaanse voetballer Neymar

De Braziliaanse voetballer Neymar geeft rond Oud en Nieuw een meerdaags feest voor 150 mensen in een villa langs de kust van Rio de Janeiro. Dat meldt persbureau Reuters maandag. Volgens Braziliaanse media zijn mogelijk zelfs meer dan vijfhonderd mensen uitgenodigd, maar dit spreekt evenementenbureau Fábrica tegen. Sinds de bekendmaking ontvangt de voetballer veel kritiek: mensen vrezen dat een feest met dermate veel mensen onmogelijk coronaproof kan zijn.

Fábrica stelt in reactie op de kritiek dat de coronamaatregelen strikt zullen worden nageleefd en dat de lokale autoriteiten toestemming hebben gegeven voor het feest. Brazilië telt bijna 7,5 miljoen bevestigde coronabesmettingen en ruim 190.000 doden, na de Verenigde Staten het hoogste aantal sterfgevallen door Covid-19 ter wereld. Neymar noch zijn club Paris Saint-Germain heeft gereageerd op de kritiek.

Neymar is niet de eerste sporter die in het nieuws komt voor het organiseren van een feest tijdens de pandemie. In augustus vierde achtvoudig olympisch kampioen Usain Bolt zijn verjaardag met een groot feest in zijn thuisland Jamaica. Een paar dagen later testte hij positief op het coronavirus.

Neymar organiseert een nieuwjaarsfeest met zeker 150 mensen. Foto Charles Platiau/Reuters

RIVM meldt 7.453 positieve tests, aanzienlijk minder dan gemiddelde

In het afgelopen etmaal zijn 7.453 positieve coronatests gemeld bij het RIVM. Dat zijn er aanzienlijk minder dan het weekgemiddelde van 9.959 positieve tests per dag. Zondag kreeg het RIVM 9.108 meldingen van positieve tests binnen.

De daling in het aantal positieve tests hoeft niet te betekenen dat er ook daadwerkelijk minder besmettingen zijn. Het zou kunnen dat er met de kerstdagen minder is getest of dat het RIVM de meldingen met vertraging binnenkrijgt.

Het RIVM heeft verder bekendgemaakt dat afgelopen etmaal 44 sterfgevallen door Covid-19 zijn geregistreerd. Dat betekent niet dat al die personen in de afgelopen 24 uur zijn overleden. Het RIVM krijgt deze meldingen regelmatig met vertraging binnen.

Ruim 2.500 coronapatiënten in het ziekenhuis

In de Nederlandse ziekenhuizen zijn deze maandag 2.573 patiënten opgenomen als gevolg van longziekte Covid-19. Dat zijn er 140 meer dan een dag eerder. Dat blijkt uit cijfers van het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding. Van deze patiënten liggen er 1.922 op een andere afdeling in het ziekenhuis dan de intensive care.

De overige 651 coronapatiënten liggen wel op de intensive care, dat zijn er twintig meer dan een dag eerder. Het afgelopen etmaal werden 54 patiënten opgenomen op de IC’s: dat zijn er nog altijd ruim meer dan de limiet van tien dagelijkse opnames op de intensive care die het kabinet eerder stelde als voorwaarde voor versoepeling van de huidige coronamaatregelen.

Coronagarantieregeling kredietverzekeringen met halfjaar verlengd

De garantieregeling van de staat op Nederlandse kredietverzekeringen wordt met een halfjaar verlengd. De kredietverzekeraars hebben een handtekening gezet onder de verlenging tot en met 30 juni 2021 van de vanwege de coronacrisis ingestelde regeling. Dat maakte het Verbond van Verzekeraars maandag bekend.

Een kredietverzekering beschermt leveranciers tegen het risico dat de afnemer niet betaalt. Dit voorjaar stelde de overheid zich grotendeels garant voor deze verzekeringen voor heel 2020. Dit werd dit najaar al met drie maanden verlengd. Voor verdere verlenging was toestemming van de Europese Commissie nodig. Die staat de staatssteun nu toe, tot maximaal halverwege volgend jaar.

Bij de verlenging zijn de voorwaarden grotendeels hetzelfde gebleven: de staat staat voor 90 procent garant voor de eerste 12 miljard euro aan schade. Het idee achter deze ‘herverzekering’ is dat kredietverzekeraars hierdoor hun dekkingen niet terugschroeven. Volgens het verbond is dat ook het effect geweest: „Het op grote schaal verlagen en intrekken van kredietlimieten vanwege toegenomen kredietrisico is voorkomen.”

Lees ook: Kredietverzekeraar: ‘de echte pijn van de coronacrisis moet nog komen’

De premies die de verzekeraars van hun klanten krijgen, gaan in ruil voor de garantieregeling naar de overheid. De kredietverzekeraars houden 10 procent eigen risico en krijgen een vergoeding voor de uitvoering van de verzekeringen. Omdat tot nu toe weinig bedrijven kopje onder zijn gegaan, heeft de garantieregeling in 2020 per saldo ‘winst’ opgeleverd voor de Nederlandse overheid en verlies voor de kredietverzekeraars. „Welk effect de verlenging van de maatregel heeft in 2021, met een tweede lockdown en het uiteindelijk afbouwen van de overheidssteun in het vooruitzicht, zal blijken”, aldus de verzekeringskoepel.

200 miljard euro
De garantstelling is onderdeel van het pakket aan maatregelen van de Nederlandse overheid om bedrijven tijdens de coronacrisis te ondersteunen. De regeling geldt voor verzekeringen op leverancierskredieten: het ‘krediet’ dat ontstaat omdat leveranciers hun afnemers de tijd geven om hun rekeningen te voldoen.

Doordat het verliesrisico zo lager is, kunnen afnemers eerder krediet krijgen bij hun leverancier. Volgens de Nederlandse overheid maken kredietverzekeraars, zoals Atradius, Coface en Euler Hermes, op deze manier zo’n 200 miljard euro aan leveringen tussen leveranciers en afnemers in binnen- en buitenland mogelijk.

Een kredietverzekering dekt onder meer de levering van bierfusten aan cafés. Van de bierbrouwer krijgen cafés 30 tot 60 dagen de tijd om de rekening te betalen. De verzekering dekt het risico voor de brouwer af dat het café in de tussentijd failliet gaat. Foto Marcel van Hoorn/ANP

Elf besmettingen met Britse coronavariant in Nederland, OMT woensdag bijeen

De besmettelijker variant van het coronavirus, die voor het eerst werd ontdekt in het Verenigd Koninkrijk, heeft tot nu toe zeker elf mensen in Nederland besmet. Drie dagen eerder waren dat er nog drie. Dat heeft het RIVM bekendgemaakt. Mede naar aanleiding van de elf besmettingen zal het Outbreak Management Team (OMT) woensdag bijeenkomen om de situatie te bespreken.

Vijf van de geregistreerde besmette personen wonen in de regio Amsterdam, waar de variant voor het eerst in Nederland werd aangetroffen. Nog eens vijf gevallen komen uit de regio Rotterdam, waar de besmettingen volgens RTV Rijnmond allemaal gelinkt worden aan dezelfde basisschool. Leerlingen en leerkrachten en hun directe omgeving worden daar nader onderzocht. Eén besmet persoon komt uit de regio Nijmegen. De meeste besmettingen zijn aan het licht gekomen bij het RIVM door positieve monsters steekproefsgewijs te testen op de Britse mutatie.

Nadat uit onderzoek was gebleken dat de Britse variant van het coronavirus mogelijk besmettelijker was dan het originele coronavirus, besloot Nederland de grenzen met het VK tijdelijk te sluiten. Reizigers die nu naar Nederland willen vanuit het VK moeten een negatieve PCR-test kunnen overleggen. Volgens wetenschappers werken de huidige coronavaccins tegen de nieuwe variant, al wordt daar nog nader onderzoek naar gedaan. Ook wordt bekeken of deze variant dodelijker is.

Ondertussen is de Britse variant van het coronavirus ook in een groot aantal andere Europese landen, Canada, Australië, Japan en Zuid-Korea opgedoken. Vaak ging het om reizigers die het virus vanuit het VK meenamen.

Lees ook: Nog veel onduidelijk over Engelse virusvariant

Coronatests worden geanalyseerd in Rijswijk. Foto ANP / Robin van Lonkhuijsen

Minder coronaboetes uitgeschreven in afgelopen week

De afgelopen week hebben fors minder mensen in Nederland een bekeuring gekregen voor het niet volgen van de coronamaatregelen. Er werden in de afgelopen zeven dagen 648 boetes uitgeschreven, tegenover 1.184 boetes in de week van 14 tot en met 20 december. Dat meldt de politie. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om boetes vanwege het niet dragen van een mondkapje in publieke ruimtes.

Er werden ook minder waarschuwingen uitgedeeld: 525 waarschuwingen ten opzichte van 927 waarschuwingen een week eerder. Eenzelfde daling is zichtbaar rondom illegale feesten. Waar de politie twee weken geleden nog 61 illegale feesten beëindigde, waren dat er afgelopen week 33.

Volgens een politiewoordvoerder is het niet duidelijk waarom de weekcijfers zoveel lager uitvallen ten opzichte van de week ervoor.

Twitter avatar Politie Politie Nederland Afgelopen week zijn 648 mensen bekeurd en 525 mensen gewaarschuwd omdat ze zich niet hielden aan de coronamaatregelen. Ook zijn er 33 illegale feesten beëindigd. Denk aan je gezondheid en die van anderen; houd afstand en mijd drukke plekken. #alleensamen #samentegencorona

Eerste Belg heeft coronavaccin toegediend gekregen

Ook België is maandag gestart met het coronavaccinatieprogramma. De 96-jarige Jos Hermans werd als eerste Vlaming gevaccineerd in een woonzorgcentrum in de gemeente Puurs-Sint-Amands, melden Belgische media. In diezelfde plaats staat de fabriek van de vaccinontwikkelaars Pfizer en BioNTech. België kiest er net als Nederland voor om eerst bewoners en verzorgenden in woonzorgcentra in te enten, en in een later stadium pas ziekenhuispersoneel.

Vandaag beginnen ook Luxemburg en Letland met vaccineren, waarmee bijna alle EU-landen van start zijn gegaan. Alleen Ierland (dinsdag) en Nederland (8 januari) beginnen later. In Nederland komt dat onder meer door ict-systemen die nog niet klaar zijn en vanwege de „zorgvuldigheidseisen” die aan vaccineren worden gesteld, zo zei minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) eerder deze maand. De Tweede Kamer reageerde ontzet; diverse Kamerleden vroegen zich af of het ministerie niet te laat is begonnen met de voorbereidingen.

Maandag werd ook bekend dat het Belgische ministerie van Volksgezondheid overweegt om de bevolking voorlopig slechts één keer te vaccineren tegen Covid-19, in plaats van de gebruikelijke twee keer. Dat schrijft VRT. „Ze willen proberen om eerst zoveel mogelijk mensen een eerste dosis te geven, alvorens het schema af te werken met een tweede dosis”, aldus epidemioloog Pierre Van Damme, die de federale regering adviseert over de vaccinatiestrategie.

De 96-jarige Jos Hermans krijgt als eerste het Belg coronavaccin toegediend. Foto Dirk Waem / AFP

Ruim 81.000 werkgevers vragen steun aan in derde NOW-periode

Ruim 81.000 werkgevers hebben tussen 16 november en 27 december een aanvraag ingediend voor de Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW). Dat meldt uitkeringsinstantie UWV. Dat konden ze doen in twee termijnen: de oorspronkelijke termijn voor het indienen van een aanvraag voor de tegemoetkoming liep tot 13 december, maar toen het kabinet op maandag 14 december een nieuwe lockdown afkondigde, werd de aanvraagperiode tot 27 december verlengd. 23.000 van de 81.000 aanvragen werden in die tweede verlengde periode gedaan.

Met de NOW kunnen werkgevers tegemoetkoming vragen voor loonkosten die gemaakt zijn van oktober tot en met december, terwijl er door coronamaatregelen geen omzet werd gemaakt. Werkgevers komen in aanmerking als ze minimaal 20 procent omzetverlies hebben geleden over een periode van drie maanden. De tegemoetkoming die vervolgens wordt gedaan, hangt af van het percentage omzetverlies dat is geleden. Van de 81.000 aanvragen in deze periode zijn er al 62.000 goedgekeurd, voor in totaal 1,1 miljoen werknemers in loondienst. De betaling voor de regeling gaat in drie termijnen, er is al 1,3 miljard euro overgemaakt door het UWV.

De NOW-regeling maakt onderdeel uit van een steunpakket vanuit de overheid. Het is de derde keer sinds het begin van de coronacrisis dat werkgevers tegemoetkoming konden aanvragen voor loonkosten in een periode van omzetverlies. Voor de eerste NOW-regeling werden in de eerste maanden van de crisis 149.000 aanvragen ingediend. Het tweede NOW-steunpakket, voor de periode juni tot en met september, was met 65.000 aanvragen aanzienlijk minder in trek; wat mede werd veroorzaakt door de versoepeling van de coronamaatregelen.

Voor de maanden januari, februari en maart van 2021 komt er een vierde aanvraagperiode voor de NOW. De aanvragen daarvoor kunnen naar verwachting vanaf half februari ingediend worden.

Gesloten winkels in de Kalverstraat in Amsterdam. Foto Melissa Fenijn

RIVM betreurt woede van personeel verpleeghuizen over uitspraak van Jaap van Dissel

Het is nooit de bedoeling geweest „om een opleidingsniveau in verband te brengen met oorzaken van besmettingen in verpleeghuizen”. Zo reageert het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) maandagochtend op de ophef die is ontstaan door uitspraken van viroloog Jaap van Dissel, die in een interview met de NOS terugkeek de coronacrisis.

Daarin werd hem gevraagd naar de vele besmettingen en sterfgevallen in de verpleeghuizen tijdens de eerste golf. Ook ging het over het feit dat in de verzorgingstehuizen geen bescherschemende middelen zoals mondkapjes voorhanden waren. „We hebben uit onderzoek geleerd dat er heel veel factoren spelen. Daar speelt opleidingsniveau van verzorgenden in mee, de situatie in het verpleeghuis. Het is gewoon complexer dan het op te hangen aan een enkele maatregel”, zei Van Dissel over de tehuizen.

Het RIVM verduidelijkt nu dat de directeur van het Centrum Infectieziektebestrijding alleen had willen schetsen hoe complex de situatie in de verzorghuizen is en dat die ook anders is dan in de ziekenhuizen. Verzorgenden die het interview zondagavond bekeken, hoorden in het gewraakte gesprek echter wel het verband tussen de besmettingen en hun opleidingsniveau.

Marita de Kleijne, voorzitter van het platform verzorgenden van beroepsorganisatie V&VN, schreef over „een klap in het gezicht van verzorgenden die dag en nacht onder zware druk klaarstaan voor kwetsbare bewoners”. Van de complexe situatie die afhankelijk is van meer factoren, koos Van Dissel ervoor de opleiding van het personeel te benoemen, stelt zij.

Tussen het RIVM en V&VN is inmiddels contact geweest, volgens een deze maandag uitgegeven verklaring van het RIVM. Van Dissel heeft laten weten dat het hem spijt als zorgmedewerkers „zich door de zinsnede negatief geraakt voelen”. Het RIVM betreurt dat de zorgmedewerkers zich „geraakt” voelen.

Indonesië sluit twee weken grenzen voor buitenlandse reizigers

Indonesië sluit per 1 januari twee weken lang de grenzen voor buitenlandse reizigers. Dat heeft de minister van Buitenlandse Zaken, Retno Marsudi, maandag gezegd, meldt persbureau Reuters. De maatregel moet de recente snelle verspreiding van het coronavirus in Indonesië tegengaan.

Enkele dagen geleden stelde de regering van het land al beperkingen op voor reizigers uit het Verenigd Koninkrijk, Australië en landen uit de Europese Unie. Aanleiding was de ontdekking van de variant van Covid-19 in het VK, die mogelijk een stuk besmettelijker is.

Ook in Saoedi-Arabië zijn de grenzen (langer) dicht vanwege de ‘Britse’ coronamutatie. Het staatspersbureau meldt maandag dat het inreisverbod met een week wordt verlengd, schrijft Reuters. Sinds maandag 21 december mogen buitenlandse reizigers het land niet meer in. De maatregel heeft overigens geen invloed op het goederenverkeer.

Grapperhaus zet zich schrap: ‘lontjes zullen korter zijn met Oudjaar’

Minister Ferd Grapperhaus (Justitie, CDA) heeft Nederlanders opgeroepen een zo rustig mogelijk Oud en Nieuw te vieren. In een interview met het Algemeen Dagblad zegt Grapperhaus dat hij vanwege het vuurwerkverbod en de coronamaatregelen een spannende nacht verwacht. „De lontjes zullen korter zijn.”

Politiekorpsen in heel Nederland hebben verloven ingetrokken. In dorpen als Veen, Staphorst en Urk was het de afgelopen dagen al onrustig nadat jongeren zwaar vuurwerk afstaken en branden stichtten. In het AD waarschuwt Grapperhaus voor een harde aanpak als mensen op Oudjaarsavond vuurwerk afsteken, feestjes houden of betrokken zijn bij rellen. „We moeten accepteren dat deze jaarwisseling anders is. Het is een beetje een oorlogsjaar. Later kun je aan je kleinkinderen vertellen: dat hadden we toen, en daar zijn we doorheen gekomen.”

In het interview benadrukt Grapperhaus dat het vuurwerkverbod slechts een klein offer is. „Je wilt de zorg niet nog meer belasten. Veertienhonderd gewonden door vuurwerk waren er vorig jaar; die druk is te veel. Volgend jaar kunnen we dat misschien weer behappen, dit jaar niet.”

Correctie (28 december 2020): In een eerdere versie van dit artikel stond abusievelijk vermeld dat Grapperhaus VVD-politicus zou zijn. Dat is hierboven aangepast.

Foto Remko de Waal/ANP

Chinese burgerjournalist veroordeeld tot 4 jaar cel

Burgerjournalist Zhang Zhan, die begin dit jaar verslag deed van de coronauitbraak in de Chinese stad Wuhan, is maandag in Shanghai veroordeeld tot vier jaar cel. Ze werd in juni opgepakt op verdenking van „ruzie zoeken en moeilijkheden maken”. Een maand geleden werd ze officieel aangeklaagd voor het verspreiden van valse informatie. Bij de rechtbank in Shanghai hadden zich een aantal sympathisanten verzameld, maar zij werden niet in de rechtszaal toegelaten.

Vanaf begin februari maakte de 37-jarige juriste met haar telefoon beelden van wat er zich in Wuhan afspeelde, toen de stad in lockdown ging en de situatie zeer chaotisch was. Daarnaast schreef zij een blog en gaf ze interviews aan buitenlandse media.

Lees ook dit verhaal over de uitbraak in Wuhan, waarin ook Zhang Zhan aan het woord komt: Terug naar Wuhan: op corona volgde de onderdrukking

Haar advocaat Zhang Keke, die het proces bijwoonde, meldt aan NRC dat ze in een rolstoel zat tijdens de behandeling van de zaak, die ongeveer tweeëneenhalf uur duurde. Zhang Zhan is sterk verzwakt, want ze is inmiddels ruim een halfjaar in hongerstaking. Ze krijgt dwangvoeding via een slangetje in haar neus. In de rechtbank zei Zhang Zhan dat ze de rechtsgang onwettig vindt: haar acties vallen volgens haar, haar advocaat en haar sympathisanten gewoon onder de vrijheid van meningsuiting. Ze weigerde daarom op vragen van de rechter te antwoorden.

Burgerjournalisten verdwenen

„Ze accepteerde ook interviews van buitenlandse media als Radio Free Asia en de Epoch Times en speculeerde kwaadaardig over de Covid-19-epidemie in Wuhan”, zo staat in de aanklacht. Haar advocaat meldt dat de rechter haar vooral verwijt dat ze maatschappelijke onrust heeft veroorzaakt door het verspreiden van nepnieuws. Dat zou ze hebben gedaan via onder meer sociale media en via haar contacten met buitenlandse journalisten.

Zhang Zhan is tot nu toe als enige van drie burgerjournalisten in Wuhan door een rechter veroordeeld. De andere twee zijn opgepakt en verdwenen, maar niet officieel aangeklaagd.

Foto Tyrone Siu/Reuters
Foto Kin Cheung/AP
Sympathisanten van de burgerjournalist Zhan hadden zich verzameld voor de rechtbank.

Europolbaas: ‘meer online kindermisbruik sinds begin pandemie’

Sinds het begin van de pandemie wordt er meer naar kinderporno gezocht op het internet en wordt er ook meer van verspreid. Dat zegt Europol-directeur Catherine De Bolle in een interview met Duitse media. Ook proberen criminelen actiever in contact te komen met kinderen.

Omdat kinderen tijdens de lockdown vaker thuis achter de computer zitten en toezicht van ouders vaker ontbreekt, is het risico op misbruik groter, waarschuwt de Bolle. Volgens de Europol-directeur maken online pedofielen daar misbruik van. „We zien een sterke toename van dergelijk online misbruik. Dit is een aanhoudend gevaar”, zegt ze.

Eerder waarschuwden NGO’s en andere maatschappelijke organisaties al voor de gevaren van de pandemie voor kinderen.

Welkom in dit blog

Hier houdt NRC het laatste nieuws bij omtrent de coronapandemie. We beginnen met een overzicht van het belangrijkste nieuws van zondag.

  • De nieuwe variant van het coronavirus dat in het Verenigd Koninkrijk was opgedoken, wordt in steeds meer landen vastgesteld. Zondag meldden Canada, Portugal, Jordanië en Noorwegen besmettingen met de mutatie die een stuk besmettelijker lijkt te zijn.
  • Veel EU-lidstaten zijn dit weekend begonnen met het vaccineren tegen Covid-19. In Nederland zullen de eerste prikken op 8 januari gezet worden.
  • In verschillende Europese landen heeft het flink gesneeuwd, waardoor het druk werd in ski- en natuurgebieden. Dat leidde ertoe dat in delen van België, Zwitserland en Oostenrijk de coronamaatregelen niet meer opgevolgd konden worden.
  • In Groningen en Twente leiden ziekteverzuim en hoge aantallen coronabesmettingen tot nijpende situaties in verpleeg- en verzorgingshuizen. De regio’s hebben daarom om militaire bijstand gevraagd.
  • Storm Bella heeft bij verschillende Nederlandse testlocaties voor schade of onveilige situaties gezorgd. Meerdere locaties moesten daarom zondag hun deuren sluiten.
  • Van zaterdag op zondag zijn bij het RIVM 9.108 positieve coronatests gemeld. Ondertussen loopt het aantal coronapatiënten in het ziekenhuis verder op: zaterdagmiddag werden 1.797 mensen met Covid-19 verzorgd in een ziekenhuis, van wie 631 op een intensive care.
Lees hier het hele blog terug: topadviseur Fauci waarschuwt voor coronagolf na kerstvakantie

De vaccins van Pfizer/BioNTech worden opgeslagen in Oss. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP