Necrologie

Natuurschrijver die Ierland als z’n vaderland adopteerde

Tim Robinson (1935-2020) was schrijver, luisterend naar het Ierse landschap.
Tim Robinson
Tim Robinson

Weten waar je bent, waar dan ook op aarde, is in het gps-tijdperk niet moeilijk. Maar wat maakt een locatie tot een plaats? Aan die vraag heeft Tim Robinson, schrijver, kunstenaar en kartograaf, die op 85-jarige leeftijd is overleden, zijn halve leven besteed.

Het antwoord zocht hij aanvankelijk op de Aran-eilanden, aan de Ierse Atlantische kust, waar hij in 1972 met zijn vrouw Máiréad ging wonen. Hij ontdekte een eiland waar bij elke vierkante meter wel een oud verhaal hoorde, maar dat ook steeds meer ‘betekenis’ kwijtraakte, doordat de taal van die verhalen, het Iers (Gaelic), langzaam verdween.

Omdat de laatste landkaart van Aran in de negentiende eeuw was gemaakt door Engelse militaire landmeters, waren veel plaatsnamen verengelst en verbasterd. In een jarenlange onderneming verkende hij te voet en per fiets die eilanden in zijn eentje en hertekende de kaart, inclusief de oorspronkelijke Ierse namen.

De verhalen die hij op zijn wandelingen optekende van vissers en boeren vormden het ruwe materiaal voor zijn bekroonde Stones of Aran. Het eerste deel, Pilgrimage (1986), is een tocht rond het eiland. Het is ook in het Nederlands vertaald). Het tweede, Labyrinth (1995), verkent het binnenland.

Later verhuisde hij naar Connemara, het ruige gebied onder Galway op het Ierse ‘vasteland’, waarover hij een reeks boeken, waaronder A Connemara Trilogy, en essaybundels schreef. Ierland was Robinsons geadopteerde vaderland, maar hij groeide op in Yorkshire, Engeland, en studeerde wiskunde in Cambridge. Hij noemde zijn capaciteiten op dit vlak „bescheiden” (maar zou er later geweldig over schrijven) en leidde daarna een bohemienbestaan als kunstschilder met een voorkeur voor geometrie in Istanbul en Wenen. De roman die hij in Aran wilde schrijven is er nooit gekomen.

Robinsons methode: ‘luisteren naar het landschap’ – letterlijk naar plaatsnamen („een plaatsnaam is de eerste verdedigingslinie van een plaats tegen verwaarlozing of exploitatie”), en figuurlijk, naar zichtlijnen, de geologie en de natuur. Een jonge generatie ‘natuurschrijvers’, onder wie Robert Macfarlane vond bij hem inspiratie.

Robinson zette zich in voor het behoud van het ongerepte Ierse westen: hij voerde actie tegen windmolens en de komst van een vliegveld. Kort geleden verhuisden de Robinsons wegens zwakke gezondheid ‘terug’ naar Londen. Tim stierf op 3 april, twee weken na zijn vrouw – allebei aan Covid-19.