De beste podcasts van 2020

Luisteren Welke afleveringen of series maakten het afgelopen jaar net dat beetje extra indruk?

Er gebeurde dit jaar iets opmerkelijks in podcastland. Nooit eerder verschenen zoveel mooie, spannende, ontroerende en sterke podcasts als in 2020. En tegelijkertijd verloor een medium dat zich zo perfect leent voor onderweg, dat momentum vrijwel volledig.

Het was een van de vragen die we onszelf in maart stelden, licht nerveus turend naar de luistercijfers. Betekent minder reizen ook minder luisteren? Integendeel, zo bleek gelukkig al snel. Wel ánders: meer in de middag en in het weekend. En wat in ieder geval hetzelfde bleef: tijdgebrek om aan alles toe te komen.

Hopelijk kunnen de komende dagen daar wat ruimte voor bieden. In de keuken, tijdens een lange wandeling of gewoon tijdens het opruimen, tijd om bij te luisteren. Maar, wat dan? De Podcastclub van NRC, een collectief van podcastliefhebbers op de redactie, geeft antwoord. Hieronder vindt u een overzicht van de afleveringen of series die op hen afgelopen jaar net dat beetje extra indruk maakten. Aangevuld met een klein overzicht van de nieuwe series die we dit jaar zelf lanceerden.

Uiteraard zijn alle onderstaande tips te beluisteren via onze podcast-app, NRC Audio. Ook in 2021 op de hoogte blijven van alle ontwikkelingen in podcastland én van nieuwe pareltjes? Schrijf u dan vooral in voor onze wekelijkse nieuwsbrief.

Veel luisterplezier.

Harrison van der Vliet, adjunct-hoofdredacteur.

Dolly Parton’s America

Presentator Jad Abumrad (van de populaire podcast Radiolab) was van plan één of twee afleveringen over Dolly Parton te maken, maar raakte zo gefascineerd door ‘Dolly World’ dat het er negen werden. Meteen in de eerste aflevering begrijp je waarom. Dolly Parton, nu 73, is gevat, slim en heeft zelfspot, als ze uitlegt waarom ze graag haar flinke boezem half uit haar blouse laat hangen. Ze is ook serieus, als ze uitlegt waarom ze geen feminist is. De mooiste aflevering is de derde, waarin je leert waarom het liedje My Tennessee Mountain Home niet alleen mensen in Tennessee aanspreekt maar ook hen die hun land moesten ontvluchten, zoals de vader van de presentator.

Carlijn Vis

In the Dark

Curtis Flowers zit op death row in Mississippi. Hij is veroordeeld voor de moord op vier mensen in een meubelzaak in 1996, maar houdt al 23 jaar vol dat hij onschuldig is. Onderzoeksjournalist Madeleine Baran verdiept zich met haar team in het dossier. Ze ontdekken dat de officier van justitie structureel zwarte juryleden weert. Wat In the Dark zo goed maakt, is dat de spannende podcast zijn verhalende kracht niet haalt uit de moord en de emoties van betrokkenen, maar uit de beslissingen van politie, OM en de rechter, en hoe die de zaak hebben beïnvloed. Verdwenen aantekeningen en verhoren, beloofde beloningen aan getuigen die nu (nadat ze het geld nooit kregen) zeggen dat ze onder ede hebben gelogen, een pistool dat nooit naar het lab is gestuurd. Baran stelt ingewikkelde vragen over de zaak én het Amerikaanse rechtssysteem.

Carlijn Vis

Jan & Christina

In de Pulaski State Prison in Georgia (VS) zit Christina Boyer bijna 28 jaar vast voor de moord op haar driejarige dochter. Ze heeft levenslang gekregen. Vijf jaar geleden ontmoette fotograaf Jan Banning (1954) haar, toen ze voor zijn fotoproject Law & Order in de gevangenis voor zijn camera poseerde. Hij wist op dat moment niets van de ruim tachtig vrouwen die hij portretteerde. Terug in Nederland zocht Banning de namen op van een aantal gevangenen; waarom zaten ze vast? Het verhaal van Boyer fascineerde hem. Zou ze echt haar eigen dochter hebben vermoord?
Hij besluit haar een brief te schrijven. Zij schrijft terug. Er ontstaat een vriendschap. Christina Boyer belt hem vanuit de gevangenis – ‘You have a call from an inmate at the Pulaski State Prison’ – Banning aanvaardt de kosten voor elk telefoongesprek. In de jaren die volgen raakt de fotograaf overtuigd van Christina Boyers onschuld. Banning, winnaar van de World Press Photo en van meerdere Zilveren Camera-prijzen, besluit zijn carrière on hold te zetten om uit te vinden wat er precies gebeurde op de dag dat Boyers dochter Amber overleed. Twee jaar is hij nu bezig met zijn research, en sinds een jaar wordt hij gevolgd door radiomaker Katinka Baehr terwijl hij zich inzet voor haar vrijlating. In deze serie zoekt Baehr uit waarom Banning zich zo vol overgave inzet voor een vrouw die hij dan nog maar één keer heeft ontmoet.

Carlijn Vis

Rabbit Hole

Caleb Cain is een twintiger uit West Virginia. Vijf jaar geleden stopte hij met school en trok in bij zijn grootouders. Gedesillusioneerd, stuurloos en kampend met depressies vulde hij z’n dagen met YouTube kijken. In bed legde hij z’n telefoon naast z’n kussen om te kunnen blijven luisteren. Het werd zijn enige bron van informatie over de wereld. In de podcast Rabbit Hole probeert The New York Times-journalist Kevin Roose inzicht te krijgen in de door het internet gevoede radicalisering, en Cain is zijn case study. De opwinding is hoorbaar als Roose een lijst onder ogen krijgt met de twaalfduizend (!) YouTube-filmpjes die hij keek: die stelt hem in staat onderzoek te doen naar Cains radicalisering. Hoe kon het dat iemand die begon bij de clip van 80’s-pophit ‘Take On Me’ van A-ha uitkwam bij complottheorieën en racistische denkbeelden? Tot in detail is na te gaan welke video hij kreeg aangeraden door het YouTube-algoritme, en welke daarna, en welke dáárna, tot hij in een specifieke hoek gezogen was en alleen nog radicaalrechtse sprekers gevoerd kreeg. Zo kwam het dat Cain zichzelf ook begon te zien als een strijder in de cultuuroorlog tussen links en rechts. Rabbit Hole gaat over dat machtige YouTube-algoritme en over hoe het internet ons denken vormgeeft.

Peter Zantingh

This is Love

De makers van Criminal maken ook een podcast over min of meer het tegenovergestelde: liefde, in al haar verschijningsvormen. Daar was het misschien wel het juiste jaar voor. De aflevering ‘The Wolves’, uit april 2020, begint als een wat meanderend verslag van een paar dagen wolvenspotterij in Yellowstone Park, maar komt eigenlijk pas na een kwartier echt op gang, als het verhaal begint over ‘wolf 8’. Toen in 1995 veertien wolven werden uitgezet in het park om de diersoort er terug te brengen - de originele populatie werd in de jaren 30 geheel afgeschoten - was er één wat kleiner exemplaar bij. Wolf 8 was een buitenbeentje die het vaak aflegde tegen zijn sterkere broertjes. Maar gaandeweg ontwaarden de park rangers in hem een sterk en toegewijd karakter. Het restant van de aflevering is een meeslepende familiesaga over een roedel wolven. (En Criminal, een podcast over criminaliteit dus, maakte ondertussen een soort schaduwaflevering over dezelfde wolvenfamilie.)

Peter Zantingh

The Daily – Alone Together

We kennen The Daily natuurlijk als de dagelijkse nieuwspodcast van The New York Times, maar onder de noemer ‘A bit of relief’ deden ze dit coronajaar soms even wat anders. Bijvoorbeeld in ‘Alone Together’ van 20 maart: een zeven minuten durende collage van manieren waarop mensen tijdens het begin van de coronacrisis met elkaar in contact bleven. Videoverbindingen via internet: het was voor de westerse wereld altijd een moderne luxe bovenop een toch al luxe leven; nu is het voor bijna iedereen de enige manier om met vrienden en familie in contact te blijven. Een lief en ontroerend miniatuurtje, deze tussenaflevering.

Peter Zantingh

De plantage van onze voorouders

Als mijn voorouders slaven hadden, wat zegt dat dan over mij? Journalist en podcastmaker Maartje Duin ontdekt in De plantage van onze ouders dat haar voorouders in 1863 mede-eigenaar waren van suikerplantage Tout Lui Faut in Suriname. „Ongemakkelijk”, zegt ze. Ze praat met deskundigen over het slavernijverleden van haar familie en zoekt contact met nazaten van slaven. Bijzonder zijn de gesprekken met haar moeder, Albertine Duin, barones van Lynden. Zij geeft veel kleur aan de serie. Als Maartje Duin haar vertelt dat de bekende Nederlander Ruben Nicolai in het programma Verborgen Verleden ontdekt dat hij afstamt van Karel de Grote en Willem van Oranje, zegt haar moeder: „Ja! Als je alle bastaarden van de wereld bij elkaar optelt, zijn we allemaal afkomstig van een vorst die z’n broekje niet kon dichthouden.” Als Maartje wil weten hoe Albertine zich voelt over het slavernijverleden van de famile, zegt ze dat ze zich niet verbonden voelt met „een of andere ongezellige voormoeder. Wat kan ik er nou aan doen dat zij een takkewijf was?”

Duin werkt in de podcast samen met Peggy Bouva, wier voorouders (misschien) op de plantage werkten.

„Vind je mij geen dader?“, vraagt Duin. „Nee”, zegt Bouva. Waarom wil zíj samen op onderzoek uit naar het verleden? Bouva: „Wij hebben een gezegde. Als je je roots niet kent, kun je je niet volledig ontwikkelen.”

Carlijn Vis

Leopold II: Het hele verhaal

Als student reed Johan Op de Beeck een aantal jaren met de bus langs een groot standbeeld, waarvan hij in eerste instantie niet wist dat het de beeltenis van Koning Leopold II was. Op dat moment was de kleurrijke vorst wat naar de achtergrond van de Belgische geschiedenis verdwenen. Wie was deze man eigenlijk? Zoals de makers zelf zeggen: “Hij was ongeveer 1 m 90, daar is iedereen het over eens. Maar over al de rest zijn de meningen, op z’n zachtst gezegd, enorm verdeeld. Massamoordenaar, koning met twee kronen, megalomaan bouwheer, filantroop, ongenadig despoot, meesterstrateeg, visionair, sluwe vos, hoerenloper … Leopold II was het allemaal en nog zoveel meer.” In 10 afleveringen van zo’n 1,5(!) uur doet Op de Beeck het op een onweerstaanbare wijze allemaal uit de doeken.

Anne Moraal

Wind of Change

In dé podcast-hit van dit jaar draait het allemaal om een liedje. Want, de val van de Soviet-Unie heeft een soundtrack: het nummer Wind of Change van de West-Duitse band de Scorpions. Dit nummer zou zanger Klaus Meine in 1990 geschreven hebben in een schoolschriftje. Of was het de Amerikaanse inlichtingendienst CIA? Journalist Patrick Radden Keefe van The New Yorker komt dat gerucht op het spoor van een bron binnen de inlichtingendienst en besluit het uit te zoeken. De zoektocht duurt 9 jaar en leidt van (ex-)spionnen, naar speelgoedmakers, naar rocksterren en drugsmokkelaars. In 8 afleveringen neemt Keefe ons mee in zijn zoektocht naar de feiten achter een complottheorie die, in de woorden van een van Keefe’s bronnen, gek genoeg is om niet waar te zijn.

Anne Moraal

Nice White Parents

Een beetje podcastfan kan niet om de onderzoeksjournalistieke podcast Serial heen. Van deze makers verscheen eerder dit jaar deze serie, over het schoolsysteem in Amerika. Alles draait om een school in Brooklyn, waar met name zwarte en bruine leerlingen naartoe gaan. Daar komt in 2015 verandering in als er zeventig witte leerlingen instromen. Bij deze witte kinderen, horen witte ouders. Aardige witte ouders, met de beste bedoelingen. Journaliste Chana Joffe-Walt volgt de ontwikkelingen binnen de school. Zo maakt ze pijnlijk duidelijk wat er eigenlijk bedoeld wordt met ‘witte superioriteit’ en wat daar het effect van is. Een confronterende les, ook voor de aardige witte ouders in Nederland.

Anne Moraal

Of luister een van de NRC podcasts

In gesprek met Ilja Leonard Pfeijffer
Hij is misschien wel de grootste Europese schrijver van onze tijd: Ilja Leonard Pfeijffer. Hij kreeg een Gouden Boek, deed Zomergasten, en zijn roman Grand Hotel Europa werd in het Duits en Italiaans vertaald. Het geheim van zijn succes? Zijn vriendin Stella zegt hij zelf. Zijn muze, zijn alles, en het creatieve brein achter zijn vooruitziende blik. Wat daar van waar is, vragen de zusjes Koelewijn de schrijver - én zijn muze - in dit speciale eindejaarsgesprek.

Cocaïnekoorts
In Cocaïnekoorts onderzoeken we hoe een Marokkaanse jongen uit het Utrechtse Vianen kon uitgroeien tot cocaïnebaron. Onder welke omstandigheden lukte dat? Welke rol heeft onze samenleving daarin? En waarom wordt Ridouan Taghi gelinkt aan de moord op Derk Wiersum?

Hans
Wat gebeurt er als je hersenen je in de steek laten? Op 65-jarige leeftijd krijgt Hans Goebertus, een vrolijke verwarmingsmonteur uit Amsterdam, de diagnose alzheimer. In de vijfdelige documentaireserie ‘Hans’ duikt NRC vijf jaar lang in het leven dat hem langzaam ontglipt.

De Keerzijde
Hoe ga je om met verliezen in een wereld waarin winnaars als helden worden vereerd? In de serie ‘De Keerzijde’ spreekt NRC met bekende topsporters, die na jaren intensief trainen op het ultieme moment hebben verloren. Want, verdienen verliezers niet óók een podium?

Future Affairs
In Future Affairs voeren Wouter van Noort en filosoof Jessica van der Schalk goede gesprekken met pioniers en denkers die maar een ding voor ogen hebben: een betere toekomst. Er is nogal wat aan het verschuiven, veranderen en kantelen de laatste tijd, en we gaan in deze serie proberen om alvast een glimp te zien van wat er de komende jaren op ons afkomt, én van wat we daarmee kúnnen.