Recensie

Recensie

Van deze pandemie maken we ónze pandemie

Bordspel In aanloop naar de feestdagen wijst de weg naar de beste spelletjes. Vandaag: gezamenlijk het virus te lijf.

Het is december 2019. Met z’n vieren besluiten we om ons te committeren aan het uitroeien van dodelijke virussen. We gaan Pandemic: Legacy spelen, een bijzonder bordspel waarbij twee tot vier spelers in een grootse campagne gezamenlijk optrekken als virusbestrijders.

Pandemie was altijd meer dan een spelletje. Het originele bordspel uit 2009 kreeg ik van vrienden cadeau toen ik moleculaire biologie studeerde in Heidelberg. Het was vrijdagavond tien uur, bezoekers hadden een urenlange rit achter de rug. Maar Pandemie hield ons wakker die nacht. We waren betoverd door een grote bordspelinnovatie: we speelden niet tegen elkaar, maar samen, tegen het spel.

De basisformule is in Pandemic: Legacy hetzelfde. Gezamenlijk ziekten uitroeien is het doel, maar ieder heeft zijn eigen rol. De arts kan sneller mensen genezen. De onderzoeker is efficiënter met het vinden van medicijnen. En de bouwopzichter stampt onderzoeksstations uit de grond.

Pandemic: Legacy voegt daar een grote twist aan toe: je speelt niet één maar een serie van twaalf spelletjes, en alle gebeurtenissen hebben blijvende gevolgen. Voorbeeld: een stad die keer op keer getroffen wordt door uitbraken, vervalt in chaos en is moeilijker te bereiken. Het spel ‘onthoudt’ gebeurtenissen met stickers. Loopt de arts een verwonding op? Daar is een sticker voor. Verdienen we een permanent onderzoeksstation? Sticker. Dat stickeren is slikken. Het betekent dat we de campagne maar één keer kunnen spelen. Daar tegenover staat dat ons spelbord al na een paar potjes uniek zal zijn: deze pandemie wordt ónze pandemie.

Tien jaar na het eerste potje blijken we het virusjagen niet verleerd. Goed, Moskou beleeft een uitbraak. (Sticker.) En ja, de gele ziekte muteert. (Sticker) Maar in principe staat de wereld er goed voor. In ons appgroepje ‘Pandemic’ introduceren we de hashtag #prayformoscow.

Begin januari komen we weer samen. Halverwege het spel mogen we een gesloten doosje openmaken. Er zitten quarantainefiches in waarmee we hele steden in quarantaine kunnen zetten. Stel je voor!

Eind januari. Er is een virus opgedoken in de echte wereld. Het woord pandemie zingt al rond in de media. We maken grapjes in ons appgroepje. Wuhan gaat in lockdown. Moeten ze daar niet snel extra onderzoeksstations bouwen?

Begin maart. Onderweg voor een potje pandemie. Op de autoradio worden besmettingscijfers van Parijs en Italië doorgegegeven. Ik draai het geluid uit: op de redactie gaat het al de hele week over klimmende cijfers. Maar een paar dagen later is er geen ontsnappen meer aan: we zitten allemaal in quarantaine.

Juni, we zien elkaar buiten. De echte pandemie dringt door in het spel. Nieuwe karakters die je vrijspeelt mag je zelf namen geven. In het begin hadden we lol met Art de arts en Suzy Q de quarantainespecialist. Maar zodra de viroloog het spel betreedt kunnen we maar één naam bedenken: dit is Marion.

December, we hebben Pandemic: Legacy bijna uitgespeeld. Ontwerper Matt Leacock bedacht Pandemie na de uitbraak van SARS in 2004. SARS-CoV werd nooit een pandemie – maar met SARS-CoV-2 liep het anders. Is het niet morbide van een pandemie een spelletje te maken? Absoluut niet. In een spel kunnen we onze angsten veilig onder ogen zien en pakken we controle terug, schreef Leacock eerder dit jaar. Aan de eettafel maakten we van deze pandemie ónze pandemie.

We hebben nog één doosje te gaan. We hopen dat er vaccins in zitten.

Speel! Een wetenschapsbijlage over spelen.