Profiel

Boegbeeld van de gefnuikte persvrijheid in Turkije

M/V in het nieuws | Can Dündar De Turkse journalist legde corruptie van de regering-Erdogan bloot. Woensdag werd hij bij verstek tot 27 jaar cel veroordeeld.

Can Dündar.
Can Dündar. Foto AFP

De Turkse journalist Can Dündar, oud-hoofdredacteur van de linkse, seculiere krant Cumhuriyet, is woensdag bij verstek veroordeeld tot 27 jaar en 6 maanden celstraf wegens spionage en steun aan een terreurorganisatie. Dündar, die nu in Duitsland woont, noemt het vonnis politiek gemotiveerd. Hij is een van de bekendste journalisten van Turkije, kreeg meerdere internationale prijzen voor persvrijheid, en staat al jaren op gespannen voet met de regering van president Erdogan.

Dündar (Ankara, 1961) werkte als journalist, columnist en hoofdredacteur voor meerdere kranten, publiceerde ruim twintig boeken, en produceerde en presenteerde talloze televisieprogramma’s en documentaires voor de staatszender TRT en particuliere zenders als CNN Türk en NTV. Hij kwam voor het eerst in aanvaring met Erdogan na de Gezi-protesten in 2013. Hij werd ontslagen als columnist van Milliyet omdat hij te kritisch schreef over de harde repressie van de protesten.

Dündar en Erdem Gül, chef van de Ankara-redactie van Cumhuriyet, werden in 2015 opgepakt nadat de krant onthulde dat de Turkse inlichtingendienst MIT betrokken was bij wapensmokkel naar Syrië. Het verhaal werd geïllustreerd met een video van een wapentransport naar de Syrische grens. De twee journalisten werden veroordeeld tot vijf jaar celstraf wegens het publiceren van staatsgeheimen, maar werden vrijgesproken van de aanklacht dat ze de regering ten val wilden brengen.

Grote ophef

Het verhaal in Cumhuriyet leidde tot grote ophef in Turkije en werd opgepikt door de internationale pers. Critici van Erdogan zagen het als bevestiging dat Turkije de terreurbeweging IS van wapens voorzag, iets wat door Ankara met klem werd ontkend. Uit onderzoek bleek later dat de wapens bestemd waren voor het Vrije Syrische Leger en Turkmeense strijdgroepen. Maar de rechtszaak tegen Dündar voedde slechts de speculaties over Turkse steun voor IS.

Lees ook: Turkije grijpt hard in op sociale media

Op de dag van het vonnis werd er buiten de rechtbank een mislukte aanslag op Dündars leven gepleegd. Een gewapende man loste meerdere schoten in zijn richting, maar miste zijn doel. Hij werd overmeesterd door Dündars vrouw en een parlementslid van de oppositiepartij CHP. Hij beschuldigde Erdogan en de regeringsgezinde media ervan hem tot doelwit te hebben gemaakt. De president had hem een landverrader genoemd en had zich persoonlijk als klager aangesloten bij het proces.

Enkele maanden later gelastte het Constitutionele Hof de vrijlating van Dündar en Gül, hangende hun hoger beroep, omdat hun vrijheid van meningsuiting was geschonden. De president van het hof zei ook dat zijn uitspraken voor iedereen golden, „leiders zowel als burgers”. Erdogan was woedend. „Ik hoef dit niet te accepteren”, zei hij, „laat dat duidelijk zijn. Ik gehoorzaam noch eerbiedig dit besluit.” Daarop besloot Dündar naar Duitsland te vluchten.

Maximaal 35 jaar

Dündar kon woensdag maximaal 35 jaar celstraf krijgen wegens spionage en steun aan een terreurorganisatie. Volgens de aanklagers hadden leden van de Gülenbeweging de video van het wapentransport doorgespeeld aan Cumhuriyet. Dündars advocaten weigerden de laatste hoorzitting bij te wonen. „We willen geen deel uitmaken van een praktijk om een eerder beslist, politiek vonnis te legitimeren”, zeiden ze in een schriftelijke verklaring voorafgaand aan de zitting.

Voor critici van Erdogan groeide Dündar uit tot een symbool voor de onderdrukking van de vrije pers in Turkije. Sinds de mislukte coup van 2016 zijn 53 kranten, 20 tijdschriften, 16 televisiezenders, 24 radiostations, en zes persagentschappen per presidentieel decreet gesloten. Honderden journalisten worden strafrechtelijk vervolgd, en 93 journalisten en medewerkers van mediabedrijven zitten in de gevangenis, de meesten wegens terreurgerelateerde aanklachten of veroordelingen.