Shahine El-Hamus

Foto Merlijn Doomernik

Interview

Acteur Shahine El-Hamus: ‘Ongeveer maandelijks krijg ik een bericht waarin mij de huid wordt volgescholden’

De verhalen van 2020 Acteur Shahine El-Hamus (20) kan doorgaan voor personages van de meest uiteenlopende afkomst. Voor zijn eerste hoofdrol in een bioscoopfilm won hij dit jaar een Gouden Kalf. Meteen maar door naar Hollywood of alsnog naar de toneelschool?

Iedereen leek de afgelopen twee jaar beter te weten dan hijzelf wat de slimste vervolgstap was voor zijn carrière, vertelt acteur Shahine El-Hamus (20). Hij móest naar de toneelopleiding (volgens zijn vader en broer). Hij mocht geen opleiding gaan doen, dan verloor hij zijn eigenheid (volgens collega’s van zijn doorbraakfilm De Belofte van Pisa). Of hij kon, met zijn looks, naar Hollywood (volgens zijn collega Yorick van Wageningen die er al werkt). In het appartement van zijn moeder, voormalig actrice en schrijfster Lisa de Rooy schenkt El-Hamus thee in. „ Het is soms gekmakend. Net als leeftijdgenoten heb ik het gevoel dat wat ik nu beslis, eeuwig impact heeft.”

Het Gouden Kalf voor beste acteur, de belangrijkste acteerprijs in de Nederlands filmwereld die hij won in oktober, staat op de vensterbank. Binnenkort gaat het mee naar het appartement waar hij op zichzelf gaat wonen, verderop in de Amsterdamse Nieuwmarktbuurt. Nu zitten we op de plek waar hij opgroeide, tussen kinderfoto’s van hemzelf, broer Shady (32, regisseur) en zus Ashgan (27, scenarist en columnist).

Van de drie heeft Shahine als enige de donkere ogen van hun in Egypte geboren vader, acteur Sabri Saad El-Hamus. Met die ogen kan Shahine volgens Belofte van Pisa-regisseur Norbert ter Hall als geen ander emoties overbrengen „alleen door hoe hij aan- en wegkijkt”. (Volgens Ter Hall heeft hij geen opleiding nodig.) Ook kan El-Hamus qua uiterlijk geloofwaardig personages van de meest uiteenlopende afkomst spelen, een enigmatische eigenschap die hij deelt met Hollywoodster Rami Malek. El-Hamus: „Met lang haar denkt iedereen dat ik een kakker ben, met opgeschoren kapsel kan ik doorgaan voor een Marokkaan.”

Op zijn vijftiende deed El-Hamus op eigen initiatief mee aan een auditie voor de tv-serie A’dam-E.V.A., ook van Norbert ter Hall. „Ik was altijd al een entertainer, had ADHD en imiteerde met mijn vriendjes ieder mogelijk dialect.” In 2019 volgde de hoofdrol in De Belofte van Pisa, waarin de Marokkaans-Nederlandse Sam uit Amsterdam-Noord dankzij zijn trompettalent op een muzieklyceum in Zuid belandt, vol geprivilegieerde leeftijdgenoten. El-Hamus nam trompetles en kweekte tien kilo spieren extra om de transformatie van de hoofdpersoon geloofwaardig te maken. „Het voelde als een overwinning toen de opnames klaar waren. In A’dam-E.V.A. moest ik qua acteerwerk geen gekke dingen doen, nu had ik me voor het eerst een personage eigen gemaakt.”

De film werd goed ontvangen, maar enkele jongeren liepen de zaal uit bij de scènes waarin je personage zoent met zijn beste vriend.

„Ik had onderschat hoe extreem mensen zouden reageren. Sommige jongeren vonden de film zo waanzinnig dat ze een poster boven hun bed hingen, maar ik krijg ongeveer maandelijks een bericht waarin mij de huid wordt volgescholden, meestal van jongeren die geen onderscheid maken tussen mij en mijn personage.”

Gebeurt dat vooral op sociale media?

„Vorige week riepen twee fietsende jongetjes nog ‘kankerhomo’ naar me. Die waren trouwens wit, ik krijg niet alleen reacties van Arabische jongeren die kwaad zijn omdat ik iets doe wat zij niet zouden doen. Maar het is inderdaad meestal op sociale media. Vaak van kinderen van een jaar of twaalf. Ik ga er weleens op in; zeg dat ze de film opnieuw moeten bekijken en hun geest wat openstellen. Een keer kreeg ik een bericht terug: iemand had dat gedaan, begreep de film nu helemaal en wilde er een boekpresentatie over geven.”

Je bent al een paar keer gecast als straatjongen, vaak met een onverwachte zachte kant. Ben je niet bang voor typecasting?

„Ik vind het belangrijk dat dit soort verhalen worden verteld en dat jongens met een Marokkaanse of Egyptische achtergrond hoofdrollen krijgen. Maar de rol moet niet stigmatiseren. Als je me vraagt om Mo’tje te spelen die een telefoon steelt en hard wegrent, zal ik dat weigeren, maar als in een script wordt uitgelegd wie Mo is en waarom hij die telefoon heeft gestolen, vind ik het wel interessant.”

Met lang haar denkt iedereen dat ik een kakker ben, met opgeschoren kapsel kan ik doorgaan voor een Marokkaan

Afgelopen jaar werd je in de media regelmatig geportretteerd samen met je vader, broer en zus, als succesvolle filmdynastie. Maar je bent opgevoed door je moeder. Je vader stichtte een nieuw gezin toen je twee was.

Mijn broer en zus hebben mijn vader nog in huis meegemaakt, maar ik ben echt gevormd door mijn moeder. Zij was het die mijn huiswerk overhoorde, ’s avonds in de kou met mij ging voetballen. En mijn liefde voor verhalen komt van haar, omdat ze mij uren heeft voorgelezen. We konden mijn vader altijd bellen en gingen vaak kijken als hij in het theater speelde, maar hij was veel minder aanwezig in mijn leven.”

Vond je dat lastig?

„Ik heb er nu vrede mee, maar tot mijn achttiende miste ik wel een mannelijke figuur. Mijn broer is veel ouder en ging al snel uit huis. Tegelijk ving mijn moeder het heel goed op: als ik verliefd was en over meisjes wilde praten, ging ik naar haar. Misschien dat ik daardoor gevraagd word de ‘gevoeligere straatjongen’ te spelen: omdat ik door mijn moeder en zus een meer gevoelige, vrouwelijke kant heb.”

Shahine El-Hamus Foto Merlijn Doomernik

Hoe is het voor jullie moeder om je vader nu als ‘pater familias’ in de media te zien?

„Ze staat niet graag in de aandacht, dus toen we als gezin gevraagd werden als gastcuratoren voor tv-programma Mondo, wimpelde ze dat voor zichzelf af. Maar tijdens de Gouden Kalveren-uitreiking belde ze wel huilend op. Tot dan was ze bij alle hoogte- en dieptepunten van mijn leven aanwezig geweest. Nu was mijn vader bij de uitreiking om iets te presenteren en ik ging naar mijn broer en zus om te vieren dat ik had gewonnen. Zij zat in haar eentje thuis voor de tv.

„Ik heb trouwens voorgesteld voorlopig niet meer op te treden als ‘familie’. Ik wil echt mijn eigen ding doen, zoals Shady lekker zijn eigen films maakt en Ashgan haar columns heeft.”

Kreeg je de Egyptische cultuur nog mee na de scheiding?

„Tot mijn veertiende ging ik iedere zomer naar Egypte met mijn vader en zijn nieuwe gezin. Ik ben niet gelovig opgevoed en spreek geen Arabisch, maar voel me wel echt Egyptenaar.”

En Nederlander?

„Meer Amsterdammer. Maar ik kan heel gemakkelijk tussen uiteenlopende bevolkingsgroepen doorglibberen. Ik switch ook continu tussen accenten; als ik in een groep ABN-sprekende Nederlanders zit, blend ik in, als ik rondhang met Arabische jongens komt het straataccent uit mijn jeugd terug. Ik doe dat niet bewust.”

Lees ook dit dubbelinterview met Shady en Sabri Saad El-Hamus

Wat ga je volgend jaar doen?

„Voorlopig is mijn agenda leeg door corona”, zegt El-Hamus. Lachend: „Of wie weet komt het door ‘de vloek van het Gouden Kalf’. Mijn broer zegt soms voor de grap dat je een jaar geen werk hebt als je zo’n prijs wint.” Intussen is hij druk met het opnemen van Nederlandstalige rap. En volgend jaar komt Met Mes uit, een speelfilm die afgelopen zomer is opgenomen. „En ik ga auditie doen voor de theateropleiding in Amsterdam. Ze hebben me verzekerd dat ik mijn carrière niet vier jaar on hold hoef te zetten.”

Waarom kies je toch voor een opleiding?

„Onlangs betrapte ik mezelf erop dat ik iets exact hetzelfde speelde als tijdens De Belofte van Pisa. Ik wil voorkomen dat ik dezelfde dingetjes blijf doen tot mijn ‘trucjes’ op zijn. Zo’n opleiding helpt om rollen en scripts op een andere manier te benaderen.”

Is dat je grootste uitdaging nu?

„Dat, en leren úít een rol te stappen. Bij de laatste twee speelfilms die ik draaide, moest ik vier weken lang iemand anders worden en ik merkte dat ik moeite had om dat personage los te laten als ik ’s avonds met vrienden relaxte.”

Ik wil voorkomen dat ik dezelfde dingetjes blijf doen tot mijn ‘trucjes’ op zijn.

En je minder aantrekken van wat vreemden op sociale media van je vinden?

„Ik probeer er een gezonde dosis schijt aan te hebben, maar het is heftig als iemand die je niet kent je intens haat. Ik denk dat ik nog een leeftijd heb waarin ik me te veel aantrek van wat mensen van me vinden. Voor mijn laatste film moest ik mijn haar verven, de regisseur wilde groen of roze. Ik kan dan een week bezig zijn met de gedachte: ‘Ik wil buiten de set geen drie maanden met groen haar rondlopen!’ Uiteindelijk pushte ik tot het personage blond haar kreeg. Achteraf denk ik: Waarom eigenlijk? Ik scheer het na de opnames wel af.”

Even later: „Ik kan overigens net zo goed een week in paniek zijn na het bekijken van een natuurdocumentaire waarin David Attenborough uitlegt dat we de wereld om zeep helpen.”

Voorlopig heb je niet de ambitie om naar Hollywood te gaan?

„De VS is met zijn polarisatie op dit moment een enge plek om te wonen. Hier is de sfeer op set minder hiërarchisch en wonen mijn moeder, vriendin en ik op loopafstand van elkaar.” En, niet onbelangrijk: „Hoe groter je bent, hoe meer mensen iets van je vinden.”