Foto Ilvy Njiokiktjien

Achter de klapdeuren

‘Het liefst zou ik iedereen op de intensive care-afdeling willen laten kijken”, zegt Peter de Jager, internist-intensivist in het Jeroen Bosch-ziekenhuis in Den Bosch. „Mensen weten niet wat zich achter de klapdeuren afspeelt. Maar we moeten ons realiseren wat er op ons afkomt.”

Dat is: code zwart. Terwijl deze week opnieuw Nederlandse patiënten werden overgebracht naar Duitse IC’s, en de besmettingscijfers ondanks de lockdown blijven oplopen, dreigt opnieuw het ‘zwarte scenario’ voor ziekenhuizen en IC’s, waarbij ze patiënten moeten weigeren. Dat werd dit voorjaar ternauwernood voorkomen.

Volgens De Jager is zo’n scenario ondanks het lagere aantal patiënten in ziekenhuizen nu zelfs waarschijnlijker, omdat de achterstand van waaruit moet worden ‘opgeschaald’ naar 1.350 IC-bedden veel groter is. „Dat aantal halen we helemaal niet. Het aantal bedden is binnenkort op. Het systeem om patiënten over te plaatsen [naar andere ziekenhuizen] is failliet. Iedereen hier loopt op zijn tandvlees, er is bovendien veel meer personeel ziek of in quarantaine.”

De facto is het Jeroen Bosch al bezig de opnamecriteria voor Covid-patiënten aan te passen, om te voorkomen dat het anderen moet weigeren die spoedhulp nodig hebben. „Wie op de IC komt en langdurig wordt beademd, is daarna – als er een daarna is – zeer beschadigd, en dat geldt niet alleen voor mensen op leeftijd of die anderszins kwetsbaar zijn.” Op De Jagers afdeling stierven, kort na elkaar, vier mensen van wie de jongste 40 en de oudste 62 jaar oud was, en van wie er slechts één een duidelijke onderliggende aandoening had.

Ilvy Njiokiktjien fotografeerde voor NRC eind november en begin deze maand iedereen op De Jagers afdeling, steeds na toestemming van de patiënt of diens familie. Sommigen lagen aan de beademing of in coma. De personen op deze foto’s zijn intussen weer van de IC en hebben allen zelf toestemming gegeven. Lily van Gent-Buitenkamp (62) is aan Covid-19 overleden. NRC plaatst deze foto in overleg met haar familie.

Dat het Jeroen Bosch met Kerst overbelast zal zijn, is een open deur. „Wij zullen natuurlijk rust en controle uitstralen”, zegt De Jager, die zelf op Eerste en Tweede Kerstdag dienst heeft. „Maar ik maak me zeer grote zorgen. Dit verhaal willen wij als hele afdeling vertellen.”

Foto Ilvy Njiokiktjien
Foto Ilvy Njiokiktjien
Foto Ilvy Njiokiktjien
Foto Ilvy Njiokiktjien
Foto Ilvy Njiokiktjien

Jack den Boer

Jack den Boer (59) werkte jaren met autistische kinderen en heeft sinds 2006 een vorm van kanker, waarvoor hij chemotherapie krijgt. Kort na een behandeling voelde hij zich heel zwak worden. „Als het huis was afgebrand, was ik waarschijnlijk op de bank blijven liggen. Ik was zo benauwd. Mijn oudste zus zag dat mijn lippen en nagels blauw waren door het zuurstoftekort. Zonder haar was ik er niet meer geweest.

„Vanuit de IC in Tilburg ben ik overgebracht naar Den Bosch. Daar kwam ik bij, maar ik had geen idee wat er gebeurd was. Eerst ging het beter, maar opeens moest ik terug aan de beademing. Heel beangstigend. Na vijftien dagen mocht ik van de IC af en inmiddels ben ik uit het ziekenhuis. Ik heb ook nog even in een revalidatiecentrum gezeten, maar mijn herstel is nog niet klaar. Dit is een gemene ziekte. Ik ben altijd voorzichtig geweest, op straat, in de supermarkt. En toch is het gebeurd.”

Foto Ilvy Njiokiktjien
Foto Ilvy Njiokiktjien
Foto Ilvy Njiokiktjien
Foto Ilvy Njiokiktjien
Foto Ilvy Njiokiktjien

Nancy Wels

Nancy Wels (46) belandde op de IC nadat ze zich al dagen beroerd voelde. „Uiteindelijk heb ik er negen dagen gelegen. De zorg was perfect, ik heb zo’n respect voor deze mensen. Eén nacht was erg zwaar, ik dacht: hier kom ik niet doorheen. Een verpleegkundige heeft toen de hele nacht bij mij gezeten. Inmiddels ben ik gelukkig weer thuis. Ik erger mij eraan hoe luchtig mensen over corona denken. Mensen moeten veel beter opletten.”

Foto Ilvy Njiokiktjien
Foto Ilvy Njiokiktjien
Foto Ilvy Njiokiktjien

Rieky Doedee

Rieky Doedee (58) weet nog dat ze dagenlang thuis in bed lag en met een ambulance naar het ziekenhuis ging. Na twee dagen werd ze in coma gebracht. „Ik weet nog wel dat ik uit coma kwam, en dat Wim en de meiden langskwamen. Met een tillift werd ik uit bed getild als er visite kwam, zodat ik even rechtop kon zitten. Ik heb gelukkig geen enge dromen overgehouden aan de IC, want dat hoor je wel. Na twee weken mocht ik naar de verpleegafdeling. Ik moest weer leren lopen en zelfstandig eten. Nu ben ik weer thuis, dat was zwaar in het begin, want er komt veel op je af.

„Ik schrok van wat ik op tv zag: al die winkelende mensen. Wim en ik zijn vanaf het eerste begin voorzichtig geweest. De boodschappen verdeelden we altijd. Ik denk dat ik het opgelopen heb bij de crematie van een familielid, maar zeker zullen we het nooit weten.”

Foto Ilvy Njiokiktjien
Foto Ilvy Njiokiktjien
Foto Ilvy Njiokiktjien
Foto Ilvy Njiokiktjien
Foto Ilvy Njiokiktjien
Foto Ilvy Njiokiktjien
Foto Ilvy Njiokiktjien
Foto Ilvy Njiokiktjien
Foto Ilvy Njiokiktjien

Hans Kolen

Hans Kolen (61) onderging een hartoperatie terwijl hij Covid-19 had. „Ik weet nog dat ik thuis was en dat ik het benauwd had. Mijn vrouw en mijn zoon hadden ook corona. Zij mochten niet mee in de ambulance. Die dag ben ik in een coma gebracht.”

Ans, zijn vrouw: „Mijn moeder was net overleden aan corona en nu hadden wij het opeens ook. Hans bleek zo beroerd te zijn omdat hij een ontstoken, lekkende hartklep had. Hij moest direct onder het mes, in Utrecht. Op 5 november kwam hij uit zijn coma. Hij was helemaal in paniek. Diezelfde dag was de crematie van mijn moeder, die was twee weken uitgesteld zodat mijn zoon en ik erbij konden zijn. Pas op 23 november kwam Hans terug op de IC van het Jeroen Bosch.”

Hans: „Wij zijn nuchter. Toen ik op de hartafdeling lag, kreeg ik regelmatig psychische zorg aangeboden. ‘Dat lossen we met zijn drieën wel op’, zei mijn vrouw. Ik dacht: corona, dat gebeurt mij niet.” Intussen is hij naar een revalidatiecentrum overgebracht. „Met Kerst hoop ik thuis te zijn. Al dat gewinkel vind ik stom. Ik word er niet boos om, die dingen gebeuren gewoon, maar slim is anders.”

Foto Ilvy Njiokiktjien
Foto Ilvy Njiokiktjien
Foto Ilvy Njiokiktjien
Foto Ilvy Njiokiktjien
Foto Ilvy Njiokiktjien
Foto Ilvy Njiokiktjien
Foto Ilvy Njiokiktjien
Foto Ilvy Njiokiktjien

Lily van Gent-Buitenkamp

Een IC-verpleegkundige kamt de haren van Lily van Gent-Buitenkamp (62), die in een kunstmatig coma ligt. Zij zal aan Covid-19 overlijden.

Haar zoon Dave: „Drie weken voor ze in het ziekenhuis belandde had ze een griepprik gehaald. Dus eerst dachten we dat het daar aan lag. Maar toen mijn vrouw ook goed ziek werd, besloten we om ons als familie te laten testen. We bleken allemaal positief. Ma sliep ondertussen 16 uur per dag en had vrijwel geen energie meer. Na twee weken kreeg ze een koud been en pijn. De huisarts wuifde het weg als: ‘Je beweegt te weinig’.

„Die avond werd de pijn zo hevig dat ik mijn moeder naar het ziekenhuis heb gebracht. In de wachtkamer viel ze flauw. Snel werd duidelijk dat ze bloedstolsels had. Ze is direct geopereerd. De operatie verliep goed, al was haar rechtervoet niet meer te redden. Ook haar longen waren zwaar aangetast door corona. Op de IC leek ze anderhalve week lang goed te herstellen. Ze kon zelfs bijna van de IC af naar chirurgie om de voet te laten amputeren.”

Foto Ilvy Njiokiktjien
Foto Ilvy Njiokiktjien
Foto Ilvy Njiokiktjien
Foto Ilvy Njiokiktjien