Opinie

Opname op de intensive care is geen recht

Zorg

Commentaar

Het welzijn van het hele land lijkt al negen maanden af te hangen van één vraag: wat kunnen de ziekenhuizen aan? Hoeveel patiënten kunnen ze tegelijk opvangen? Bij elke nieuwe beperkende maatregel zegt het kabinet: we kunnen pas versoepelen als er hooguit tien coronapatiënten per dag op de intensive care belanden.

In dat licht is het relevant nieuws dat huisartsen tijdens de eerste golf voorkwamen dat de ziekenhuizen overspoeld werden met coronapatiënten. Ze verwezen oudere, kwetsbare, coronapatiënten steeds minder naar het ziekenhuis. Het was niet het doel van hun strakkere triage, die ze vooral na maart toepasten, maar wel een gevolg: de toestroom van doodzieke coronapatiënten nam af.

Het doel was om kwetsbare coronapatiënten van rond de 85 jaar, die niets meer zouden hebben aan een loodzware IC-opname, thuis te verzorgen. De meesten stierven snel, binnen acht dagen, maar wel onder begeleiding van hun vertrouwde huisarts. Uit ruim duizend gesprekken die de huisartsen indertijd voerden met kwetsbare coronapatiënten, bleek dat 59 procent zelf niet meer naar het ziekenhuis wilde. En de rest werd kansarm geacht of kon geen antwoord meer geven op de vraag. Ook veel gezonde 75-plussers kregen een telefoontje van de huisarts om te vragen wat hun wensen zouden zijn, mochten ze onverhoopt Covid-19 krijgen.

Dat een intensivecarebehandeling geen garantie op succes is, blijkt ook het uit het feit dat er zeker 1.600 coronapatiënten ná of óp de intensive care overleden. Opvallend is dat sommige heel oude patiënten thuis Covid-19 alsnog overleefden.

Opname op de intensive care is geen recht maar een noodzakelijk kwaad dat alleen moet worden toegepast als het de patiënt iets gaat opleveren.

De scènes uit Italië, waar in maart oude coronapatiënten op de gangen van de ziekenhuizen overleden, bij gebrek aan bedden, zijn Nederland dus bespaard gebleven. Wat in omliggende landen, zoals Duitsland en zeker ook in Zuid-Europa altijd gebeurt: een patiënt tot de laatste snik op de IC in leven proberen te houden, wordt Nederlandse patiënten al langer bespaard.

Het Nederlandse beleid dat een patiënt alleen een medische behandeling krijgt als die meer gezondheidswinst zal opleveren dan dat die schade toebrengt, is humaan. Dat is niet altijd precies in te schatten, getuige een 103-jarige coronapatiënt in India die de intensive care overleefde. Hoe uitzonderlijk dat is, blijkt wel uit het feit dat het ziekenhuis van verbijstering zijn rekening verscheurde. De Nederlandse huisartsen verzekeren dan ook dat ze eerder te veel kwetsbare coronapatiënten naar het ziekenhuis stuurden dan te weinig.

Er is veel voor te zeggen om structureel een flexibele capaciteit mogelijk te maken van meer intensivecarebedden dan de gebruikelijke 900 in het land. Maar personeelstekort leidt ertoe dat het de ziekenhuizen nu amper lukt om het maximum van 1.350 IC-bedden te bemannen. En er is een grens aan hoeveel doodzieke patiënten je kunt toevertrouwen aan één gespecialiseerde verpleegkundige. Normaal zijn dat één of twee patiënten, in de pandemie soms wel vier.

Als de bedden schaars zijn, zoals nu weer, moet keer op keer worden bekeken wie er het meeste aan zal hebben.