Opinie

De IC-bedden zijn nagenoeg op

Intensive Care De rek van onze belastbaarheid is er echt al uit, schrijven . De huidige lockdown was onvermijdelijk, het scenario ‘code zwart’ is sluipend actueel.
Mondkapjes en beschermende kleding in een vuilnisbak op de speciale Covid-IC-afdeling in het Leids Universitair Medisch Centrum.
Mondkapjes en beschermende kleding in een vuilnisbak op de speciale Covid-IC-afdeling in het Leids Universitair Medisch Centrum. Foto Bart Maat / ANP

Het aantal opnames op de intensive cares stijgt. Ondanks dat het aantal Covid-patiënten lager is dan het niveau van 1 november (laat staan het niveau van 1 april), zoals in NRC werd opgemerkt door Barbara Baarsma en andere economen, komt ons zorgsysteem nu in grotere problemen dan tijdens de eerste coronagolf.

Enerzijds vragen wij ons af of wij artsen geleerd hebben de schaars beschikbare IC-bedden optimaal te benutten tijdens deze voortdurende Covid-19 pandemie; anderzijds of Nederland wel een goed beeld heeft van een (langdurige) IC-opname.

Onze belangrijkste les van de eerste coronagolf was: staar je niet blind op de Covid-zorg, laat de reguliere zorg niet het kind van de rekening worden. Desondanks heeft de Covid-19-crisis ook in de tweede golf tot forse vermindering van reguliere zorg geleid. Hierdoor blijven belangrijke ingrepen zoals hartoperaties voor een groot deel uit. Onze analyses laten zien dat de tweede golf tot nu toe heeft geleid tot 600 minder hartoperaties, wat het landelijk totaal van niet verrichte hartoperaties door de Covid-19-crisis op ongeveer 2.200 brengt. De algehele cardiovasculaire zorg levert normaliter ongeveer twee extra levensjaren op voor de gemiddelde Nederlander, en dus zorgt het uitstellen van reguliere zorg voor een verlies van gezondheid.

IC-capaciteit fors overschat

Het RIVM berekende onlangs dat 50.000 gezonde levensjaren verloren zijn gegaan door uitgestelde reguliere zorg in de eerste coronagolf. Het onderzocht slechts de effecten van 28 procent van het totaal aan geleverde medisch specialistische zorg. Tegelijkertijd zouden er met de coronazorg 13.000 tot 21.000 levensjaren zijn gered in deze periode. Er valt veel aan te merken op de onderbouwing van deze berekeningen, maar dat ontslaat ons niet van de verantwoordelijkheid kritisch te evalueren.

Lees ook: IC’s werden ontlast doordat oudere vaker thuis stierf

Hoe komt het nu dat wij zo in de knel komen met de zorg voor corona- en niet-coronapatiënten? Een tekort aan gekwalificeerde IC-verpleegkundigen zorgde er begin dit jaar al voor dat slechts 900 van de 1.150 intensivecarebedden daadwerkelijk beschikbaar waren. Het opschalingsplan Covid-19 van de ziekenhuizen kende voor de IC drie stappen. Stap 1: benut de huidige capaciteit van 1.150 bedden. Stap 2: breidt de capaciteit uit tot 1.350 bedden. En stap 3: realiseer een flexibele uitbreiding van de IC-capaciteit tot 1.700 bedden op momenten van piekbelasting.

Maar het is in de tweede golf al vrijwel onmogelijk om 1.350 bedden te bemensen. Verpleging en artsen zijn moe, er is veel meer ziekte onder het personeel en de gewone zorg draait zo veel als mogelijk door zodat de hulp vanuit andere afdelingen veel kleiner is. De inschatting van de echte IC-capaciteit is dus fors overschat door het kabinet en medisch specialisten.

Neem verantwoordelijkheid

Op de IC wordt zorg verleend met als doel schade te beperken en overlijdens te voorkomen. Covid-patiënten boven de 75 jaar hebben minder dan 50 procent kans om een IC-opname te overleven. Hoe lang zij na een IC-opname nog zullen leven is bovendien ongewis. De IC-behandeling kent voor hen vaak een beademingstraject van twee tot drie weken, vaak met buikligging, met veel slaapmiddelen en pijnstillers. Dit is zeer ingrijpend. In de regel houden patiënten hier na afloop veel fysieke en psychische klachten aan over.

Ons pleidooi is daarom tweeledig. Ten eerste: beleidsmakers moeten zich realiseren dat 1.700 IC-bedden voorlopig een illusie is. En de 1.350 IC-bedden die er zijn kunnen echt niet allemaal naar Covid-patiënten. Het scenario ‘code zwart’ is sluipend actueel. Er vindt nu al een verschuiving plaats in welke patiënten onder deze enorme druk nog wel en welke patiënten niet een plaats op de IC krijgen.

Patiënten die onder normale omstandigheden wel een kans zouden hebben gekregen, wordt die kans met een IC-behandeling nu onthouden. Het is denkbaar dat iemand die na een ongeluk naar de IC zou moeten, daar nu niet terecht kan. Dit is de realiteit.

Lees ook dit artikel van Emma Bruns: Deze periode vraagt om inlevingsvermogen

We willen zo veel mogelijk kwalitatief goede levensjaren voor patiënten (Covid én non-Covid). Maar de kosten van de IC voor de maatschappij moeten in verhouding staan tot alle andere prioriteiten in de gezondheidszorg en in de samenleving. Deze proportionaliteit van zorg moet in al zijn facetten worden beoordeeld.

Ten tweede hopen wij vurig dat de impact van de IC-behandeling voor het individu en de consequenties voor de reguliere zorg in zijn algemeenheid aanleiding zijn tot bezinning. Toename van het aantal infecties door het niet naleven van alle coronamaatregelen brengt onze gezondheid en die van onze dierbaren in gevaar. Met Kerst zullen de ziekenhuizen overbelast zijn en veel verpleegkundigen en andere zorgprofessionals zullen extra diensten moeten draaien terwijl de rek van onze belastbaarheid er echt al uit is.

De overheid kon daarom nu niet anders dan aan de noodrem trekken en een harde lockdown instellen. Neem als burger daarom nu je verantwoordelijkheid, niet alleen voor jezelf, je familie en vrienden, maar ook voor de rest van Nederland en onze verpleegkundigen en andere zorgprofessionals.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.