Necrologie

Veelzijdig blijspelacteur werd de ultieme Sint

Bram van der Vlugt (1934-2020) De zaterdag op 86-jarige leeftijd overleden acteur Bram van der Vlugt zal altijd bekend blijven als de officiële tv-Sinterklaas.

Bram van der Vlugt met Amerigo in het Sinterklaasjournaal
Bram van der Vlugt met Amerigo in het Sinterklaasjournaal Foto Freek van Asperen

Nog één keer zou Bram van der Vlugt dit najaar een landelijke theatertournee maken, met een vervolg op de populaire tragikomedie Meneer Green, die vijf jaar geleden in NRC al lovend werd omschreven als „een traditioneel ogende, sterk ingeleefde voorstelling op de vierkante millimeter”. Maar door de coronacrisis moest de nieuwe productie vooralsnog worden geschrapt. Met als gevolg dat hij die afscheidstournee niet meer heeft kunnen maken. Hij stierf zaterdag op 86-jarige leeftijd aan de gevolgen van het coronavirus.

Bram van der Vlugt wilde niets liever dan acteur en regisseur worden, maar op aandringen van zijn ouders ging hij eerst bouwkunde studeren aan de Technische Hogeschool in Delft. Daarnaast sloot hij zich echter prompt aan bij de bloeiende toneelvereniging die de TU er destijds op na hield. En toen stapte hij al snel over naar de toneelschool in Amsterdam, waar hij in 1961 afstudeerde. Na de eindexamenvoorstelling noemde het Algemeen Handelsblad, voorloper van deze krant, hem „een innemend blijspelacteur”. Vervolgens speelde hij bij het gezelschap Studio Brakke Grond in stukken van vernieuwende auteurs als Ionesco, Albee en Jan Wolkers.

Zijn eerste landelijke bekendheid verwierf Van der Vlugt als de ontwapenende hoofdpersoon in de veelbekeken tv-serie Memorandum van een dokter (1963-1966). Zijn optreden als een jonge dorpsdokter die door zijn ietwat onbesuisde enthousiasme geregeld botste met een oudere, traditioneler ingestelde collega, leverde hem de sympathie op van een miljoenenpubliek. Hij verscheen sindsdien in vele tientallen toneelstukken en tv-series – vaak als vertrouwenwekkend gezagsdrager, zoals de internist die hij in de jaren negentig speelde in de serie Medisch Centrum West. Maar het toppunt van overtuigende autoriteit was zijn vertolking als de enige officiële tv-sinterklaas, van 1986 tot 2010.

Bijna een kwart eeuw lang heeft Bram van der Vlugt opperste discretie betoond als het om die rol ging. Al die jaren hield hij consequent vol dat de Sint een bestaande figuur was. „Zo lang mensen met kleine kinderen en grote mensen het feest willen vieren, zal hij zich blijven manifesteren”, zei hij in het Algemeen Dagblad. „Ik kruip dan als een luis in zijn baard en ik doe hem perfect na. De andere spelregel is: ik geef hem voortdurend raad, maar hij luistert niet naar me.” Ergo: Van der Vlugt spéélde de Sint niet, hij deed hem na.

Op latere leeftijd werd Bram van der Vlugt steeds veelzijdiger en steeds vaker gevraagd. Een hoogtepunt was zijn rol in de film Pervola (1985) als een ijzige man die samen met zijn broer (tegenspeler Gerard Thoolen) een barre tocht naar het hoge noorden maakt om hun vader te begraven. En op het toneel beleefde hij in 2000 een vergelijkbaar succes als de ambivalente atoomgeleerde Niels Bohr in het op historische feiten gebaseerde stuk Kopenhagen. Die rol leverde hem in 2000 de Louis d’Or voor de beste acteur van het jaar op. Het was een late, maar des te meer verdiende erkenning van zijn grote vakmanschap, waarmee hij tot in de finesses toewerkte naar acteerprestaties op hoog niveau.