Reportage

Even winkelen in Antwerpen, want ‘in Nederland mag je nu niks’

Shoppen over de grens „Blijf weg”, waarschuwde België. Maar genoeg Nederlanders kwamen zaterdag alsnog naar Antwerpen om kerstinkopen te doen.

Shoppers zaterdag in het centrum van Antwerpen. Ondanks het ontmoedigingsbeleid waren er ook veel Nederlanders.
Shoppers zaterdag in het centrum van Antwerpen. Ondanks het ontmoedigingsbeleid waren er ook veel Nederlanders. Foto Nick Somers

Ze kennen de regels niet, komen met hele groepen naar binnen, en ze zijn nog bijdehand ook. „Dan gaan ze in discussie over de regels, of doen hun mondkapje op en na een paar meter direct weer af.” De beveiliger aan de ingang van winkelketen Zara valt het al de hele week op: sinds de winkels in Nederland gesloten zijn, komen er veel meer Nederlanders richting Antwerpen. „Vandaag is het zelfs zo druk dat ik handhaving al gecontacteerd heb voor extra hulp.”

Nederlanders die massaal de grens oversteken voor hun kerstinkopen: sinds de winkels deze week in Nederland dicht gingen, werd daar in België voor gevreesd. De boodschap van de Belgische minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke was dinsdag dan ook duidelijk: „Blijf weg. Kom alsjeblieft niet. […] Ik hou heel erg van de Nederlanders, maar nu niet.” In de aanloop naar dit weekeinde benadrukte ook premier Mark Rutte het nog eens in een gezamenlijke videoboodschap met de Belgische premier Alexander De Croo en de minister-president van de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen: „Ga echt alleen de grens over voor essentiële reizen, niet om te shoppen, niet voor de fun.”

Hele gezinnen uit Amsterdam

Op zaterdag rond het middaguur in Antwerpen zijn ze er wel degelijk. Een medewerker van de Starbucks in het centraal station heeft er al „heel veel” langs zien komen, zegt hij. Bij de Mediamarkt net buiten het station zijn het er de hele week al „meer dan normaal”, vertelt een kassamedewerker. Zo ook bij de wafelkraam halverwege de Meir, de grootste winkelstraat van de stad, op een paar minuten lopen van het station. „We hebben deze week hele gezinnen uit Amsterdam zien komen”, vertelt Brenda Sterckx, terwijl de zoete geur van karamel uit het wafelijzer voor haar opstijgt. Haar stoort het niet. „Wij komen bij jullie, jullie bij ons. Maar na de ontmoedigingen van deze week had ik het eerlijk gezegd niet verwacht.”

In het centrum van Antwerpen zijn extra maatregelen getroffen om grote drukte te vermijden. Aan de ingang van de Meir en langs alle zijstraten staan rode dranghekken waar mensen in gele hesjes de binnenkomende bezoekers tellen. Wordt het te druk, dan kunnen de toegangen tijdelijk afgesloten worden. Overal patrouilleert extra politie. Afstand houden, mondmasker op, individueel shoppen, en maximaal dertig minuten per winkel, benadrukken bordjes. Stellen die vlak ervoor nog handen vasthielden, doen bij de ingang van winkels even alsof ze niet bij elkaar horen.

Drukte valt mee

Met de drukte valt het, zelfs in het weekend voor Kerstmis, mee. Voor de Primark is een route uitgezet om de verwachte rij in goede banen te leiden, maar het winkelend publiek hoeft nog niet lang te wachten. Twee Nederlanders met volle H&M-tassen en een tasje van Rituals lopen gedecideerd richting de ingang. „Nee!” roept de man op de vraag of hij wil praten. Drie Nederlandse vrienden in een kledingwinkel willen alleen kwijt dat ze „niet echt” komen om te shoppen: „We wilden er alleen even tussenuit omdat je in Nederland nu niks mag.”

Jordan Taytelbaum uit Rotterdam wil wél vertellen wat hij in Antwerpen doet, terwijl een collega op zoek is naar kleding in de Zara. „Ik kom mijn laatste kerstinkopen doen, onder andere voor mijn zoontje. Bestellen ging niet omdat het niet op tijd bezorgd zou worden.” Ook Kaoutar Boukhiar uit Almere is met de auto naar Antwerpen gekomen om kerstinkopen te doen, vertelt ze met een kinderwagen naast zich. „Vooral kleding”, zegt ze, terwijl ze een jasje voor haar kind omhooghoudt. „En even naar de Action.”

Een vrouw uit Almere laat zien wat ze in Antwerpen voor haar dochtertje heeft gekocht. Foto Nick Somers

Black Friday

De Nederlandse Laura woont al veertien jaar in Antwerpen, vertelt ze aan de Vietnamese Loempia-stand iets verderop op de zaterdagse markt. Zelf gaat ze vandaag bewust niet naar de Meir – te druk. Maar ze begrijpt wel dat Nederlanders ervoor afreizen: „Het is zo plotseling veranderd deze week, ik snap wel dat mensen daardoor overdonderd waren. Dan neem je al snel de stap om even de grens over te steken. Onlangs was het immers precies andersom.”

Rond Black Friday, toen de winkels in België juist gesloten waren, staken Belgen massaal de grens naar Nederland over. Het is deze zaterdag een veelgehoord argument van bezoekende Nederlanders. Kaoutar Boukhiar wist wel dat een bezoekje nu afgeraden was. „We hebben het allemaal meegekregen hoor. Maar ja, de Belgen zijn ook bij ons gekomen.” Ook Taytelbaum vindt het „oneerlijk”: „Toen de winkels hier dicht waren kwamen de Belgen naar ons. Dus laten we elkaar helpen.”

Vrijdagavond kwam het Belgisch Overlegcomité samen om nieuwe coronamaatregelen te bespreken. Van tevoren werd gesproken over een mogelijk verbod op niet-essentiële verplaatsingen en grensblokkades. Maar verstrekkende aanscherpingen bleven uiteindelijk uit. Vanaf 25 december moeten buitenlanders die langer dan 48 uur blijven, een negatieve coronatest kunnen overhandigen en de grenscontroles werden per direct aangescherpt, maar voor Nederlanders die voor korte tijd de grens oversteken verandert dat weinig.

Zaterdag controleerde de federale politie extra op de grote invalswegen vanuit Nederland naar Belgische steden. Shoppers terugsturen mocht de politie niet, wel ‘sensibiliseren’: folders uitdelen en informeren dat funshoppen niet de bedoeling is. „Zo wordt de verantwoordelijkheid voor drukte afgeschoven op gemeentes en winkels”, vindt de beveiliger die bij de steeds drukker wordende Zara staat. De Nederlanders op de Meir die ’s ochtends met trein of auto zijn afgereisd, zijn nergens extra controles tegengekomen, zeggen ze.