Opinie

De Palestijnen zijn door de Arabieren in de uitverkoop gezet

Midden-Oosten De Palestijnse kwestie is verworden tot wisselgeld, ziet . Het internationaal recht maakt plaats voor cynische realpolitik.
Israëlische ordetroepen schieten met traangas tijdens een Palestijnse protest tegen Joodse nederzettingen op de bezette Westoever.
Israëlische ordetroepen schieten met traangas tijdens een Palestijnse protest tegen Joodse nederzettingen op de bezette Westoever. Foto Mohamad Torokman / Reuters

De formele vrede tussen Israël en Bahrein en de Emiraten in augustus en september dit jaar was groot nieuws. Tot dan toe hadden alleen Egypte en Jordanië een dergelijke relatie (in het geval van Egypte heeft toenmalig president Sadat dat zelfs met de dood heeft moeten bekopen). Dat in oktober ook Soedan deze stap maakte trok al minder aandacht, en het bericht dat Marokko een dergelijke vrede aangaat had ook geen grote nieuwswaarde. Vrede met Israël is blijkbaar geen nieuws meer.

Deze afnemende nieuwswaardigheid van het Palestijns-Israëlisch conflict is een kentering in onze visie op het Midden-Oosten. Nog in 2013 schreef de Adviesraad Internationale Vraagstukken van het ministerie van Buitenlandse Zaken in het rapport Tussen Woord en Daad dat dit conflict de bron was van alle conflicten in het Midden-Oosten, en dus aangepakt diende te worden als men echt een duurzame vrede wilde realiseren in de regio.

Deze fixatie op Israël en Palestina kon verklaard worden doordat de Arabische landen hun solidariteit met de Palestijnse zaak altijd hoog op de agenda van internationale diplomatie plaatsten. Ook islamitisch-militante organisaties verwezen steeds naar Palestina als bron van hun woede. En deels lag deze aandacht ook aan het Westen zelf, dat Israël tot aan het begin van dit millennium beschouwde als middelpunt van het Midden-Oosten.

Lees ook deze column van Carolien Roelants: Dat akkoord tussen Israël en VAE is echt niet zo historisch

Maar na de aanslagen van 11 september 2001 is dat tij gekeerd. De definitie van het ‘Midden-Oosten’ was niet meer beperkt tot de buurlanden van Israël, maar omvatte in de nieuwe visie ook de Golf, Iran en Turkije. Deze verbreding werd bevestigd door de Amerikaans-Britse inval van Irak in 2003, de Arabische Lente van 2011, de opkomst en neergang van ISIS tussen 2014 en 2019, de Turks-Russische betrokkenheid in de Syrische burgeroorlog en de escalerende relatie tussen Iran en Saoedi-Arabië.

Geen woord hoort of leest men meer over de Palestijnen, terwijl hun situatie alleen maar nijpender wordt. Israël maakte dankbaar gebruik van de luwte in internationale aandacht door zijn annexatieplannen voort te zetten.

Klinkende businessdeals

Dat de vrede van Israël met Arabische landen nauwelijks nieuwswaardig is, betekent blijkbaar dat de wereld belangrijker zaken aan zijn hoofd heeft. Maar het is ook kenmerkend voor de ontwikkeling dat de wereld in toenemende mate internationaal recht inruilt voor realpolitik.

De berichtgeving over de Arabische landen die Israël hebben erkend in de afgelopen maanden wekken veelal de suggestie dat het niet hun eigen keuze was, maar dat zij zijn gezwicht onder druk van de VS onder leiding van Trump. Deze zienswijze veronachtzaamt echter de cynische realpolitik van deze landen zelf. Ondanks hun luidkeels verkondigde solidariteit met de Palestijnen hebben deze landen de Palestijnse kwestie al lang geleden de rug toegekeerd. Men had genoeg aan de eigen zorgen en de Palestijnse kwestie werd steeds meer balast. De ideologie van Arabische gemeenschapszin is geweken voor het eigenbelang.

Lees ook: Kunnen de Palestijnse leiders hun ‘mislukking’ nog goedmaken?

Daar is op zich niets mis mee, natuurlijk. Maar het is wel zuur voor de Palestijnen om te zien hoezeer zij in de uitverkoop zijn gezet: de Bahreini’s en Emirati zijn afgekocht met klinkende businessdeals, de Soedanezen met de opheffing van financiële sancties, Marokko met de Amerikaanse erkenning van de Westelijke Sahara als Marokkaans grondgebied.

Internationale rechtsorde afgebroken

Het is onjuist om dit in de schoenen te schuiven van Trump. Hij verpersoonlijkt slechts een ontwikkeling die al langer gaande is. Ook de Europese Unie gaat daar steeds meer in mee, door bijvoorbeeld principes van democratie en mensenrechten achterwege te laten bij het sluiten van een akkoord met het regime van de Egyptische dictator Sisi om migranten uit Afrika tegen te houden.

Deze ontwikkeling is de nieuwe realiteit. Het gevolg is echter wel dat de internationale rechtsorde, die zo zorgvuldig is opgebouwd in de afgelopen zeventig jaar, daarmee geleidelijk aan wordt afgebroken.

In het Midden-Oosten is dit deels ook te wijten aan de handhavers van deze internationale rechtsorde. Aan de grote aantallen resoluties van de Verenigde Naties ten aanzien van het Palestijns-Israëlisch conflict is nauwelijks uitvoering gegeven. Tegen Irak waren daarentegen slechts twee resoluties nodig om het land in 2003 binnen te vallen.

Arabische landen hebben zich altijd beroepen op het internationaal recht, maar zijn tot inzicht gekomen dat het niet in hun voordeel werkt. Vanuit hun optiek wordt er gemeten met twee maten. Dan is het beter om het eigenbelang te laten prevaleren, en te halen wat er te halen valt. En gezien de reactie van de internationale gemeenschap is dat inmiddels ook vanzelfsprekend gevonden.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.