Reportage

Voor deze ouderen is geen plek meer

verpleegafdeling Te goed voor het ziekenhuis, maar geen thuiszorg beschikbaar door personeelstekort. Wat moet je dan?

Ali Onken Rozema (78) in de dependance van het Reinier de Graaf Ziekenhuis: „Mijn linkerbeen weigerde.”
Ali Onken Rozema (78) in de dependance van het Reinier de Graaf Ziekenhuis: „Mijn linkerbeen weigerde.” Foto’s David van Dam

De 91-jarige vrouw kijkt tevreden. Ze vindt het hier gezellig, zegt ze. „Het eten is prima, ik heb niks te klagen.” Ze zit gebogen over een kruiswoordpuzzel. Ze heeft vier kinderen, vertelt ze, haar man is overleden. Waarom zit ze hier, op een ad hoc geopende afdeling in een leegstaand ziekenhuis in Voorburg? „Ik kan niet in het echte ziekenhuis blijven, daar is het niet erg genoeg voor.” Ze wijst naar haar arm.

Op de tweede verdieping van dit gebouw staan sinds vorige week twaalf bedden. Alleen de klapdeuren naar de gang doen denken aan een ziekenhuisafdeling. Verder is het oud: waar de overheersende kleur in een modern ziekenhuis steriel wit is, is dat hier eerder geel. Het is bedoeld voor ‘langliggers’ – oude patiënten die in het Delftse Reinier de Graaf Ziekenhuis medisch zijn ‘uitbehandeld’ maar nergens terechtkunnen. Per dag bezetten zij in Delft vijftien ziekenhuisbedden; in een halfjaar gaat het om een paar duizend mensen.

De corona-uitbraak versterkt het probleem waar ziekenhuizen al jaren mee kampen: ‘verkeerde bedden’. In november riep het hoofd van de afdeling longziekten in het Erasmus MC, Joachim Aerts, op Radio Rijnmond mensen zelfs op hun ouders weer in huis te nemen na een ziekenhuisopname. „Daarmee maken we bedden leeg. Mensen krijgen nu niet altijd de zorg die ze nodig hebben. Ik had nooit gedacht dat we dat in Nederland zouden meemaken.”

Tussenoplossing

In Voorburg hebben ze sinds een week deze tussenoplossing. Vroeger waren hier operatiekamers en poliklinieken, nu staat het gebouw vrijwel leeg. Het Reinier de Graaf Ziekenhuis gaat het gebouw in het nabijgelegen Voorburg verkopen aan de gemeente maar de komende zes maanden kan het nog gebruikt worden. Alle ouderen vallen hier onder de geriater van het ziekenhuis in Delft en worden gezien door waarnemend huisartsen uit de regio.

De 91-jarige vrouw viel twee maanden geleden thuis van de trap. Ze brak haar arm en sindsdien lag ze in het Reiner de Graaf. Ze kan niet naar huis, want er is geen thuiszorg vanwege personeelstekort. Maar in het verpleeghuis is ook geen plek. Daar zijn sommige bewoners besmet met het coronavirus en is te weinig personeel. Intussen stromen coronapatiënten én andere patiënten binnen. „We hebben een plek in een verpleeghuis voor u gevonden hoor”, zegt verpleegkundige Nikki Buizert. „Daar gaat u maandag heen.”

Ali Onken Rozema ligt (78) een kamer verderop. Ook zij woonde zelfstandig, is weduwe, en kwam in het ziekenhuis terecht. „Mijn linkerbeen weigerde.” Ze is te goed voor het ziekenhuis maar kan nu niet alleen thuiswonen. Waar ze heen gaat, weet ze niet; haar beste vriendin komt vanmiddag overleggen met haar en de verpleegkundigen.

Je kúnt mensen niet naar huis sturen als daar niks is

Carina Hilders bestuursvoorzitter

Ali was docent Engels. „Ik had alleen jongens in de klas”, zegt ze blij. En toen ze veel jonger was, werkte ze in de suikervelden van Ethiopië.

Afdelingshoofd Marjan van Bergenhenegouwen heeft verzorgenden, verpleegkundigen en vrijwilligers bij elkaar gezocht om de ouderen te verzorgen in dit gebouw. Ze heeft er nu dertig. Er hangt een kerstkrans en zijn er ballonnen. Binnenkort komt er een kerstboom.

Voorwaarde om te worden toegelaten: je bent 75-plus en negatief getest op het coronavirus. „Het is essentieel dat we het hier corona-vrij houden”, zegt Van Bergenhenegouwen. Elke 48 uur vraagt de verpleegkundige of de patiënt geen corona-achtige-klachten heeft. De hele onderneming wordt betaald door het ziekenhuis maar de zorg is laagdrempelig en lijkt meer op die van een verpleeghuis.

Ze hebben afgesproken actief te blijven zoeken naar plekken buiten deze afdeling, zegt zorgmanager Anja van der Eijk. Want anders ligt het híér in no time vol en stokt de doorstroming in het ziekenhuis weer. „De vraag van ouderen is zo groot. De verzorgingshuizen zijn weg en ze wonen massaal in gezinswoningen. Als ze vallen en iets breken, komen ze bij ons. Het is de vergrijzing. En daar komen de coronapatiënten bij.”

Zolang er geen plek is in verpleeghuizen of bij de thuiszorg, is een initiatief als dit noodzakelijk, zegt bestuursvoorzitter van het Reinier de Graaf, Carina Hilders. „Je kúnt mensen niet naar huis sturen als daar niks is. En naar een verpleeghuis ver weg, wíl je niet.”

Lees ook: Afspraken en kleine operaties worden alweer uitgesteld

Het Rotterdamse Sint Franciscus Gasthuis heeft een andere oplossing: daar krijgen patiënten die bijna zijn hersteld van Covid-19 een EHBO-box mee naar huis. „Mensen die nog een beetje zuurstof nodig hebben en verder zelfstandig kunnen ademen. Ze krijgen een O2-saturatiemeter mee en instructies bij welke waarden (als die te laag zijn) ze de huisarts moeten bellen. Die is betrokken”, zegt longarts Gert Jan Braunstahl. Het gaat om een paar patiënten per week.