‘Voor mijn gevoel zat ik al negen jaar in quarantaine’

Gevoel Waar de meeste mensen zich eenzaam voelen zónder iemand om zich heen, ervaren anderen dat juist in gezelschap. NRC sprak vijf mensen die zich (soms) eenzaam voelen. „Het was alsof ik op een onbewoond eiland terechtgekomen was.”

Illustratie Getty Images

‘Voor mijn gevoel zat ik al negen jaar in quarantaine’

Sociaal ondernemer Oualid Khemili (40) woont met zijn vrouw en dochter (10) in Diemen

‘Ik ben geboren in Métlaoui, een klein stadje in het zuiden van Tunesië. Op mijn dertiende werd ik gescout door Espérance Sportive de Tunis, de topclub van Tunesië. Profvoetballer worden was mijn droom, dus ik besloot ervoor te gaan en verhuisde naar Tunis, 450 kilometer verderop. Mijn ouders, mijn twee broers, mijn zusje, vrienden, school – alles moest ik achterlaten.

„Op het internaat draaide het leven om prestaties, trainingen en onderwijs. Voor een sociaal leven buiten het veld was geen ruimte. Ik miste mijn familie en vrienden enorm en voelde me ontzettend eenzaam. Het was alsof ik op een onbewoond eiland terechtgekomen was. De weekenden waren het zwaarst, omdat de jongens die uit de omgeving kwamen dan wél naar huis konden. Ik bleef alleen achter – ik kon alleen in de vakanties naar mijn familie.

„Soms lag ik te huilen in bed, maar sprak ik mezelf toe: als ik profvoetballer wilde worden, moest ik hier doorheen. Dus verbeet ik me. Met mijn vrienden thuis kon ik er niet over praten. Ik woonde in de hoofdstad, speelde bij een topclub – ik had toch alles? Dat ik me ontzettend eenzaam voelde, begrepen ze niet.

„Op mijn twintigste kreeg ik de kans om in Nederland te gaan voetballen, eerst bij FC Den Bosch en later bij VVV Venlo. Opnieuw een droom die uitkwam, maar ik had de verhuizing onderschat. Mijn eenzame gevoelens werden nog heftiger dan in Tunesië, omdat ik geen Nederlands sprak. In Tunesië is Frans de tweede taal, Nederlanders spreken naast hun eigen taal voornamelijk Engels.

„In die eerste periode kon ik met niemand communiceren. Ook begreep ik de Nederlandse cultuur niet, zo vond ik het moeilijk te begrijpen dat ouderen hier in verzorgingshuizen zitten.

„Nadat ik mijn vrouw leerde kennen ging het beter. Via haar kreeg ik vrienden, een familie. Toch besloot ik na tweeëneenhalf jaar te stoppen met mijn voetbalcarrière. Kijk naar wat de huidige quarantainemaatregelen met mensen doen – voor mijn gevoel zat ik al negen jaar in quarantaine. Ik wilde weer tijd hebben voor een sociaal leven. Als ondernemer opende ik kledingzaken in Amsterdam en Utrecht, en ik knoopte échte gesprekken met mensen aan.

„In 2015 zag ik een documentaire over eenzaamheid. Iemand zei: ‘Eenzaam zijn voelt alsof je op een onbewoond eiland zit.’ Dat was precies zoals ik het had ervaren! Ik schrok van het grote aantal mensen dat zich in Nederland eenzaam voelt. De afgelopen vijf jaar heb ik daarom aan de ontwikkeling van het Eenzaamheidsfonds en het platform Joinin gewerkt. Daarop kunnen mensen van alle leeftijden met elkaar in contact komen, om samen activiteiten te ondernemen. Zo probeer ik bruggen tussen al die onbewoonde eilanden te bouwen.”

Lees meer over eenzaamheid: We zijn allemaal (weleens) eenzaam

‘Kwetsbaar als het verlaten meisje dat ik ooit was’

Cabaretière Martine Sandifort (50) woont met haar hond Fiebie in Amsterdam.

‘Op mijn zesde kreeg mijn twee jaar oudere broer een ernstig ongeluk. Volslagen in paniek vertrokken mijn ouders naar het ziekenhuis, ze vergaten mij. Toen ik nietsvermoedend beneden kwam, waren ineens mijn ouders weg. Daar zat ik dan, in mijn eentje thuis. In de weken erna werd ik telkens bij anderen ondergebracht. Een traumatische periode, die bij mij verlatingsangst teweegbracht. En ik denk ook dat het de bron voor mijn eenzaamheid is geweest.

„Jarenlang kon ik me soms ineens moederziel alleen op de wereld voelen. In de supermarkt of bij een tramhalte kon ik zomaar, zonder reden, worden overvallen door een diep gevoel van verlatenheid. Dan viel ik in een zwart gat en voelde ik me weer net zo verdrietig en kwetsbaar als het verlaten meisje dat ik ooit was. Dat diepe gevoel van eenzaamheid bracht me dan opnieuw uit balans.

„In de periodes dat ik depressief was, werd dat sterker. Dan lag ik bijvoorbeeld in mijn eentje op mijn studentenkamer op bed en wilde ik niemand bij me hebben – ik kroop weg in een isolement. Maar tegelijkertijd hoopte ik dat mijn ouders me uit mijn eenzaamheid zouden komen wegtrekken, heel dubbel.

„Een combinatie van medicatie, therapie en simpelweg ouder worden heeft ervoor gezorgd dat ik nu beter met dat gevoel van eenzaamheid kan omgaan. De scherpste randjes zijn eraf. Ik heb geleerd mezelf te redden: als de eenzaamheid me overvalt, ga ik sporten, boek ik een massage of bel ik een vriendin. Want inmiddels weet ik dat het grootste taboe op eenzaamheid in je eigen hoofd zit. We vinden het zélf vooral heel zwak en stom, terwijl een ander daar vaak heel anders over denkt. Ik heb gemerkt dat het juist bevrijdend is om mijn hart te luchten bij vrienden. Ook kan ik dit soort minder leuke gevoelens steeds beter accepteren, omdat ze nu eenmaal bij het leven horen. Ik probeer er niet meer voor te vluchten.”

‘Soms ben ik bang dat ik later eenzaam word’

Nachtportier en filmmaker Arjen Rooseboom (33) is single en woont en werkt in Den Haag.

‘Ik leef als een vleermuis. Rond acht uur ’s ochtends ga ik naar bed, rond vier uur ’s middags sta ik weer op. Ik heb ADHD en ben daardoor chaotisch in mijn hoofd. ’s Nachts is mijn concentratie beter, en heb ik meer inspiratie. Ik ben filmmaker, dus ik kijk veel films en schrijf scenario’s voor speelfilms. Omdat ik zo’n extreem nachtmens ben, werk ik daarnaast ook al acht jaar als nachtportier in een hotel. Dat mag wettelijk maar drie dagen in de week, maar ik probeer ontheffing te krijgen om er een beter inkomen mee te kunnen verdienen.

„Op sommige dagen kom ik alleen mijn huis uit om boodschappen te doen. Soms spreek ik ’s avonds af met vrienden, maar als ik moet werken, of als het niveau daalt – ik drink zelf niet – dan ga ik weg. Na een filmproject waar we met veel mensen aan werken, denk ik vaak: nu ga ik lekker drie maanden alleen thuiszitten om op te laden. Dat heb ik ook met verjaardagen. Ik ben niet zo’n feestbeest en hou niet zo van grote groepen.

„Heel soms word ik overvallen door een gevoel van eenzaamheid. Deze zomer hadden vrienden een barbecue georganiseerd en mij niet uitgenodigd – ik kon toch niet, dachten ze. Dat deed zeer. Als ik me ’s nachts eenzaam voel als de rest van de wereld ligt te slapen, zet ik een film op of app ik een vriend of die zin heeft om de volgende dag iets te drinken. Dan ebt dat gevoel meestal wel snel weg.

„Ik ben nu acht jaar single. Ik mis het weleens om een vriendin te hebben, met wie ik kan praten of knuffelen, maar ik vind het ook lekker om het huis voor mezelf te hebben. Een van mijn collega’s, een man van in de vijftig die hetzelfde leeft als ik, heeft nooit een vrouw en kinderen gewild. Maar ik twijfel soms. Nu bevalt het me prima hoe ik leef, maar is dat over twintig jaar nog zo? Soms ben ik bang dat ik op latere leeftijd eenzaam word. Dat knaagt weleens. Als ik nog iets anders wil met mijn leven, dan moet ik het roer nu wel zo’n beetje omgooien en een dagritme creëren. Anders is het te laat.”

Lees meer over eenzaamheid: ‘Dit is het moment om een ander te helpen’

‘Ik wil gewoon een goede vriendin in de buurt’

Pr-adviseur Jennifer Delano (37) uit Hoofddorp is getrouwd en heeft een dochtertje.

‘Het lukt me maar niet om bestendige vriendschappen op te bouwen, wat ik ook doe. En geloof me, ik heb van alles geprobeerd. Ik zit op vier sporten, heb aan zwangerschapsyoga, babymassage en peuterdans gedaan – zodra er ergens een clubje voor is, zit ik erbij. Maar iedereen heeft het ontiegelijk druk en daarom geen ruimte voor nóg een vriendschap erbij. Met mannen vrienden worden is vaak geen probleem, maar daar begin ik niet meer aan. Uiteindelijk willen ze toch vaak meer. Ik wil gewoon een goede vriendin in de buurt.

„Tijdens mijn jeugd in Bergambacht had ik vriendjes en vriendinnetjes, gewoon zoals het hoort. Maar nadat we op mijn negende verhuisden, is het nooit meer goed gekomen. In één klap was ik al mijn vriendinnetjes kwijt. In mijn nieuwe woonplaats sprak iedereen dialect, in het begin verstond ik niemand. Bovendien rolde ik halverwege het jaar een klas in, en kwam er daarom niet meer tussen. Ik voelde me verloren.

„Ook op de mavo gebeurde het niet. Eigenlijk hoorde ik daar niet thuis – ik vloog met achten en negens de middelbare school door. Mijn leefwereld was denk ik anders dan die van mijn klasgenoten. Ik schreef voor de schoolkrant, deed mee aan tafeltenniswedstrijden, inzamelingsacties voor Afrika, schrijfwedstrijden, bespeelde een instrument. Omdat ik heel ambitieus was en afweek van de rest, werd ik gepest. Mijn tijd vulde ik met lezen en sporten, maar ik voelde me erg eenzaam. Als ik ging slapen, hoopte ik soms dat ik tien jaar later wakker zou worden. Ik telde de dagen af.

„Na de havo en het vwo, beide op verschillende scholen, ging ik studeren in Amsterdam. Eerst koos ik voor de universitaire studie media en cultuur, maar dat vond ik een saaie bende, dus stapte ik over op de hbo-opleiding communicatiemanagement. Maar ook daar hield ik niemand aan over. Nadat we afgestudeerd waren, belde niemand meer op – iedereen was druk met zijn of haar baan. Het hielp ook niet dat ik in die jaren meerdere keren verhuisde, binnen en buiten Amsterdam. Steeds moest ik weer op een andere plek opnieuw beginnen.

„Ik heb contacten en kennissen te over, ook op sociale media, maar niemand met wie ik thee kan drinken en over Netflix-series kan kletsen. Ik mis iemand die het leuk vindt om een spelletje met me te spelen – ik heb een kast vol, maar mijn man houdt er niet van. Met een vriendin in de buurt zou ik vrolijker in het leven staan.

„Maar ik blijf positief. Mijn dochter gaat nu naar de basisschool, dus de komende jaren zou het toch moeten lukken. Ze moeten er rondlopen, ik weet het zeker.”

‘Als kind al was ik liever alleen’

Ginet Balistreri (51) heeft twee volwassen zoons en een vriend en woont alleen in Dordrecht.

‘Als kind was ik al liever alleen en kon ik mezelf prima vermaken met urenlang schilderen en tekenen. Eenzaam voelde ik me alleen op kinderfeestjes – daar was het druk en lawaaierig, en voelde ik me gevangen. Dat gevoel is sterker geworden naarmate ik ouder werd.

„Ik voel me juist eenzaam wanneer ik met anderen ben. Waar de meeste eenzame mensen verlangen naar gezelschap, verlang ik juist naar alleen-zijn. Mijn twee zoons mogen hier de hele dag rondhangen – dat is zo’n natuurlijke band – maar verder wil ik met rust gelaten worden.

„Met anderen zijn kost veel energie. Je moet je aanpassen aan de sfeer en de persoonlijkheden binnen een gezelschap, om de harmonie te bewaren. Bovendien wijkt mijn levensstijl af van de norm, en dat stuit vaak op onbegrip. Ik heb bijvoorbeeld geen krant en kijk geen televisie, omdat ik me zo min mogelijk wil laten beïnvloeden. Over televisieprogramma’s kan ik daarom niet meepraten.

„Voor vrienden en kennissen is het moeilijk te begrijpen dat ik het écht niet op prijs stel als iemand zomaar, voor de gezelligheid, voor de deur staat. Met verjaardagen en feestdagen heb ik ook niets, en van uren aan tafel gourmetten word ik helemaal beroerd. Daarom ben ik er negen van de tien keer niet bij met Kerst, en dat vinden mijn familieleden niet leuk. Zij vinden dat ik mezelf zou moeten opofferen, voor mijn moeder.

„Het helpt niet wanneer ik probeer uit te leggen dat we allemaal anders zijn. De ongeschreven regel luidt: wie afwijkt, moet zich aanpassen aan de meerderheid. Ik zie dat soms ook bij ouderen. Die worden verplicht mee te doen aan sociale activiteiten, terwijl er ook mensen zijn die dáár juist ongelukkig van worden.

„Dat er mensen zijn die zich juist eenzaam voelen tussen anderen, snappen veel mensen niet. Wat ik zoal te horen krijg? Dat ik egoïstisch ben en geen rekening houd met de gevoelens van anderen. Maar dat is helemaal niet zo – als het nodig is, dan sta ik voor anderen klaar. Dat negatieve etiket doet pijn en maakt soms dat ik nóg liever alleen ben.

„Het is een hele zoektocht geweest naar een partner die mij snapt, maar sinds vijfeneenhalf jaar heb ik een serieuze relatie. Omdat we niet samenwonen heb ik tijd genoeg voor mezelf. Hij heeft daar gelukkig geen moeite mee.”

Muziek over eenzaamheid, voor de donkere dagen rond Kerst, samengesteld door NRC-redacteuren Amanda Kuyper, Peter van der Ploeg, Milou van Rossum en Mischa Spel.