Laatste nieuws Covid-19

De Jonge: personeel om te vaccineren geen enkel probleem

In dit blog houdt NRC het laatste nieuws bij over het coronavirus in binnen- en buitenland. Wil je via de mail op de hoogte blijven? Schrijf je in voor onze nieuwsbrieven.

Ierland behandelt covidpatiënten in ambulance, België verdriedubbelt coronaboete

  • In Noord-Ierland zijn coronapatiënten dinsdag behandeld in ambulances op een parkeerterrein van een ziekenhuis. Dat meldt persbureau Reuters dinsdag, een dag nadat zes Noord-Ierse ziekenhuizen waarschuwden dat de gezondheidszorg in het land door Covid-19 onder „ondraaglijke druk” staat. De Noord-Ierse minister van Volksgezondheid, Robin Swann, stelt donderdag naar verwachting nieuwe maatregelen voor om de verspreiding van het coronavirus in te dammen. Afgelopen week mochten onder meer restaurants en cafés weer open.
  • België verdriedubbelt de boete voor mensen die de coronamaatregelen overtreden op feestjes, maakte het Openbaar Ministerie bekend. De boete is verhoogd van 250 naar 750 euro. Organisatoren van illegale feestjes moeten 4.000 euro betalen, net als in Nederland. De boete voor overtredende feestgangers is bij ons echter een stuk lager: 95 euro.
  • Bij een demonstratie tegen de coronamaatregelen in de Oekraïense hoofdstad Kiev zijn dinsdag zo’n veertig politieagenten gewond geraakt. Dat meldt persbureau AFP. Enkele duizenden actievoerders kwamen bijeen op het Onafhankelijkheidsplein, beter bekend als Maidan. De Oekraïense regering kondigde afgelopen week aan dat onder meer scholen, universiteiten en restaurants van begin tot eind januari dicht moeten om de verspreiding van het coronavirus in te dammen.
Lees verder in het blog van woensdag: Duitsland: hoogste dagelijkse aantal sterfgevallen sinds begin pandemie

De Jonge: personeel om te vaccineren geen enkel probleem

Is Nederland klaar om te beginnen met vaccineren, als het Europees Medicijnagentschap (EMA) volgende week maandag al het Pfzier-vaccin goedkeurt? De Tweede Kamer vroeg minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) dinsdag in een Kamerdebat of de voorbereidingen op orde zijn. Hij sprak twee weken terug de hoop uit dat Nederland rond 4 januari kan beginnen met vaccineren. Als de EMA maandag goedkeuring geeft kunnen de vaccins nog voor de kerst aan Nederland worden geleverd, bevestigt Pfizer. „Wij kunnen de levering in gang zetten vanaf het moment dat er definitieve goedkeuring is.”

De vraag is of Nederland klaar staat om al heel snel te gaan vaccineren. Het kabinet wilde eigenlijk het advies van de Gezondheidsraad volgen en beginnen met de verpleeghuisbewoners. Maar omdat het Pfizer-vaccin diepgevroren moet worden bewaard en na ontdooiing maar een paar dagen houdbaar is, is toediening op grote locaties volgens het RIVM logischer. Daarom moeten er nu snel door het hele land zo’n 25 à 30 locaties door de GGD worden ingericht, waar de medewerkers van de verpleeghuizen naartoe kunnen komen.

De Jonge zei dat de vaccinatie „zo snel als mogelijk en verantwoord” zal beginnen. Zijn ministerie bekijkt nu wat de EMA-aankondiging betekent voor de planning van Nederland. De Jonge heeft er vertrouwen in dat de GGD snel kan handelen. Hij zei in het Kamerdebat dat voor het inenten van de eerste groep zorgverleners zo’n 350 prikkers nodig zijn. „De GGD heeft veel personeel dat gewend is te prikken. Locaties en personeel zijn niet het grootste probleem in, ik heb ook met Defensie afgesproken dat er duizend militairen klaar staan om te prikken als dat nodig is.”

De grootste uitdaging is volgens De Jonge het snel optuigen van een landelijk register voor de Covid-vaccinaties. Het RIVM is daarmee bezig en de GGD heeft het nodig om te kunnen beginnen omdat in het register geregistreerd moet worden wie welk vaccin heeft gekregen en of er mogelijke bijwerkingen zijn. Het kabinet moet ook weten hoeveel mensen zijn ingeënt om bij een bepaalde vaccinatiegraad de coronamaatregelen te kunnen afbouwen. De Jonge zei dat hij dit systeem eerst op orde wil en hoopt dat dit snel lukt. „We gaan niet voor een weekje tijdwinst ongelukken begaan”, aldus de minister.

Foto Bart Maat/ANP

Vanaf woensdag kleurt hele wereld oranje: alleen noodzakelijke reizen

Vanaf woensdag geldt voor alle landen in de wereld de kleur oranje voor alleen noodzakelijke reizen, vakanties vallen daar niet onder. Dat heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken dinsdag besloten vanwege het oplopend aantal coronabesmettingen in Nederland. Tot vandaag stonden alleen Aruba, Bonaire en de Canarische eilanden nog op ‘geel’. Het strengere reisadvies voor Aruba en Bonaire werd eerder op de avond al bekendgemaakt. Later besloot het ministerie de Canarische Eilanden daaraan toe te voegen.

De kleurcode voor Curaçao werd recentelijk al aangepast, nadat daar het aantal besmettingen opliep. Die besmettingen waren vermoedelijk het gevolg van een toestroom van toeristen. Bij een eerdere persconferentie drong Rutte erop aan niet naar het buitenland te reizen. Hij maakte toen een uitzondering voor het Caraïbische gedeelte van het koninkrijk. Daarop ontstond een run op vakanties naar bijvoorbeeld Curaçao. Vorige week riep de regering van Curaçao de noodtoestand uit, om sneller op te kunnen treden wanneer de coronaregels niet nageleefd worden.

Update (20:52 uur): In een eerdere versie van dit artikel stond alleen het verscherpte reisadvies voor Aruba en Bonaire. Later op de avond kwamen daar de Canarische eilanden bij. Die zijn hierboven toegevoegd.

Deel EU-landen wil begin vaccinatieprogramma afstemmen

Nederland en zeven andere EU-landen willen de start van hun coronavaccinatieprogramma onderling afstemmen. De lancering zal gezamenlijk worden gecoördineerd op initiatief van Italië, zo hebben de ministers van Volksgezondheid van de landen dinsdag in een gezamenlijke verklaring laten weten. Het gaat om Duitsland, Frankrijk, Italië, België, Luxemburg, Spanje en Zwitserland. Hoe dit er in de praktijk uit komt te zien, is nog niet duidelijk.

Het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) neemt maandag aanstaande vervroegd een besluit over de toelating van het eerste coronavaccin in de Europese Unie, het vaccin van BioNTech/Pfizer. Als het wordt goedgekeurd, wil Duitsland binnen één tot drie dagen beginnen met inenten, zei de Duitse minister van Volksgezondheid Jens Spahn tegen persbureau Reuters. Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, suggereerde op Twitter ook al dat voor het nieuwe jaar kan begonnen worden met inenten.

Het Verenigd Koninkrijk is al begonnen met het vaccineren van burgers met het Pfizer/BioNTech-vaccin.

Twitter avatar vonderleyen Ursula von der Leyen Every day counts - we work at full speed to authorise #COVID19 vaccines that are safe & effective.
 
I welcome @EMA_News bringing forward its meeting to discuss the @pfizer/BioNTech vaccine, before Christmas.
 
Likely that the first Europeans will be vaccinated before end 2020!

Luchtvaartmaatschappijen en kabinet gaan vliegreizen ontmoedigen

Het kabinet gaat samen met luchtvaartmaatschappijen en onlineticketverkopers mensen ontmoedigen om vliegreizen te boeken. Hoe dat vorm krijgt is nog onduidelijk, maar het idee is om mensen er extra op te wijzen dat ze alleen moeten reizen als dat strikt noodzakelijk is.

Het kabinet reageert op kritiek, onder meer op sociale media, dat Schiphol wel open mag blijven terwijl de rest van Nederland in een strenge lockdown moet. Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) noemde gisteren op tv een vliegverbod een „paardenmiddel” waaraan je „echt niet moet denken”. Het OMT heeft geen (apart) advies uitgebracht over luchtvaart en het doorgang laten vinden van vluchten, zegt een woordvoerder van het RIVM desgevraagd.

Schiphol gaat niet dicht, zegt een woordvoerder van het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat, omdat „essentiële goederen” vervoerd moeten kunnen worden en mensen een noodzakelijke reis moeten kunnen maken. Artsen, hulpverleners en anderen met cruciale beroepen moeten kunnen blijven reizen. Dat geldt ook voor mensen die bijvoorbeeld naar een begrafenis van een familielid moeten.

„Duidelijk is dat de flinke piek naar bijvoorbeeld Turkije en Portugal niet alleen die categorie is”, reageerde Tweede Kamerlid Jan Paternotte (D66) op Twitter. Hij hekelt de „halfhartigheid uit het reisadvies”. Terwijl premier Rutte oproept om tot half maart niet op vakantie te gaan naar het buitenland, zijn bijvoorbeeld de Canarische Eilanden een „gele” bestemming.

Vanaf vandaag geldt - door voorstel D66 en VVD - een testverplichting voor wie Nederland in wil van buiten de Europese Unie. Die plicht geldt nu niet voor Nederlanders. Daarom belangrijk terugkerende reizigers te testen. 10/11 https://t.co/AuSF3LU6Mh

— Jan Paternotte (@jpaternotte) December 15, 2020

„Er wordt inderdaad nog wel gevlogen”, zegt een woordvoerder van KLM. Naast de genoemde voorbeelden noemt hij ook het vervoeren van passagiers met een niet-Nederlandse nationaliteit die geen of een ander reisadvies van hun eigen overheid hebben. „Intercontinentaal is het vervoer van cargo op dit moment ook een prioriteit en dat staat los van de codering van het betreffende land.” Het vrachtverkeer ligt op ongeveer hetzelfde niveau als in 2019; passagiersverkeer is 80 procent minder.

Vanaf dinsdag moeten passagiers van buiten het Schengengebied een negatieve testuitslag kunnen tonen om Nederland binnen te komen. Het kabinet wil dat ook verplicht stellen voor passagiers uit Schengenlanden en wil dat zo snel mogelijk invoeren. Daarvoor moet wel de wet worden aangepast.

GGD: zorgpersoneel binnen zes weken inenten

Het vaccineren van zorgpersoneel in verpleegtehuizen en verzorgingstehuizen gaat ongeveer zes weken duren. Dat heeft GGD GHOR-voorzitter André Rouvoet in het radioprogramma 1 op 1 op NPO Radio 1 gezegd. De koepelorganisatie hoopt in de eerste maand van volgend jaar 225.000 medewerkers de eerste prik te geven. In het geval van het Pfizer-vaccin moet dan nog een herhaalprik worden gegeven: dat gebeurt naar waarschijnlijkheid dan in februari. Voor beide rondes heeft de GGD drie weken de tijd nodig. Maandag neemt de Europese geneesmiddelenautoriteit EMA een besluit over toelating van het Pfizer-vaccin.

Er is voldoende personeel om te prikken, volgens Rouvoet. In totaal zijn voor de eerste ronde ongeveer 350 tot 400 prikkers nodig. „Die hebben we dan staan”, zei Rouvoet. Per vaccinatielocatie worden ongeveer dertig prikkers ingeschakeld.

De GGD GHOR-voorzitter verwacht niet dat het vaccinatieprogramma het testen in de weg komt te staan. Maar de opslag van het vaccin levert mogelijk wel problemen op. Het vaccin van Pfizer moet namelijk in vrieskisten bewaard worden bij een zeer lage temperatuur. Ook het registratieprobleem - waarin wordt bijgehouden wie de eerste prik heeft gehad en wanneer - wordt nog opgetuigd.

‘Druk op ziekenhuizen houdt aan tot begin januari’

Het aantal coronagerelateerde ziekenhuisopnames zal de komende weken nog oplopen, ook wanneer de gisteren aangekondigde lockdown het aantal besmettingen doet dalen. Dat verwacht Ernst Kuipers van het Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ). In januari ontstaat dan een piek die in orde van grootte vergelijkbaar is met de laatste in november: zo’n 2.600 patiënten in ziekenhuisbedden.

Wat betreft de intensive cares zijn er dit jaar drie cruciale momenten geweest. Die waren voor het kabinet telkens aanleiding om nieuwe maatregelen te nemen. Toen de eerste lockdown in maart werd afgekondigd, lagen daar honderd patiënten. Begin oktober, toen het kabinet het soepele regime weer wat verzwaarde, waren het er driehonderd. Op dit moment liggen op alle ic’s van Nederland vijfhonderd patiënten. Kuipers is het meest bezorgd dat zowel ic- als reguliere ziekenhuisopnames stijgen: „Het is nu gewoon overal druk.”

Dat het dit keer tijdens de kerst- en vakantiedagen gebeurt, bemoeilijkt de situatie volgens Kuipers alleen nog maar meer. „De druk op ziekenhuizen is opnieuw erg hoog.” De instroom van Covid-19-patiënten is volgens de LNAZ-voorzitter de laatste paar weken met 65 procent gestegen. Dat betekent dat verloven met het oog op de feestdagen zullen worden ingetrokken, verwacht Kuipers. „We kunnen niet anders.”

Ernst Kuipers, voorzitter van het Landelijk Netwerk Acute Zorg, in het universitair ziekenhuis Erasmus MC. Foto Phil Nijhuis/ANP

Pfizer kan vaccin leveren bij goedkeuring EMA, ook vóór maandag

Als de Europese geneesmiddelenautoriteit EMA het coronavaccin van Pfizer en BioNTech al vóór de streefdatum van maandag (21 december) goedkeurt, kan het vaccin ook al eerder worden geleverd. Dat heeft een woordvoerder van farmaceut Pfizer in Nederland dinsdag gezegd tegen NRC. Om hoeveel doses het zou gaan, kon hij echter niet zeggen.

„We zijn natuurlijk al een tijd bezig met produceren en we kunnen in principe leveren zodra we goedkeuring hebben van de EMA”, aldus de woordvoerder. Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) wil in de eerste week van januari starten met vaccineren. Dan krijgt Nederland naar verwachting 507.000 doses van het vaccin van Pfizer/BioNTech binnen, zo stelde de minister afgelopen week. Of Pfizer datzelfde aantal nu al klaar heeft liggen, weet de woordvoerder niet.

Lees ook: Pfizer maakt de kleine Belgische plaats Puurs groot

Zorgpersoneel in onder meer verpleeghuizen zal als eerste worden gevaccineerd. Na de eerste half miljoen doses volgen in het eerste kwartaal van volgend jaar naar verwachting nog eens 1,7 miljoen.

Kamer steunt lockdown, maar is kritisch over sluiting basisscholen

De Tweede Kamer steunt de harde lockdown die het kabinet maandag afkondigde maar heeft wel kritische vragen over de basisschoolsluiting voor de komende vijf weken. In het Kamerdebat over het coronavirus roepen de PvdA en D66 het kabinet op om te bekijken of, als het besmettingsniveau dat toelaat, de basisscholen weer op 11 in plaats van 18 januari open kunnen.

PvdA-leider Lodewijk Asscher wil „geen irreële verwachtingen wekken”, maar vindt ook dat de Kamer „prioriteiten moet stellen”. Rob Jetten (D66) valt over het argument dat minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge (CDA) maandag in het debat gebruikte, namelijk dat het sluiten van de basisscholen ook helpt bij het bevorderen van thuiswerken door hun ouders. „Dat voelt alsof kinderen de levende enkelband van hun ouders zijn”, aldus Jetten.

GroenLinks wil nog verder gaan en vraagt het kabinet het sluiten van de basisscholen terug te draaien. „Alles is beter dan het basisonderwijs sluiten, de kansenongelijkheid loopt enorm op”, zegt GroenLinks-leider Jesse Klaver. Hij vindt het „niet uit te leggen” dat de scholen sluiten maar vluchten vanaf Schiphol mogelijk blijven, kerkdiensten nog zijn toegestaan en de Eredivisie door mag spelen.

Op de beslissing over de basisscholen na was er bij de meeste fractievoorzitters vooral steun voor de keuze van het kabinet om een strenge lockdown af te kondigen. Meerdere partijen noemden dit „nodig”, hoewel ook de kritiek klonk dat het kabinet niet eerder heeft ingegrepen. PVV-leider Geert Wilders zei dat het kabinet nu „in blinde paniek” tot een complete lockdown moest besluiten en noemde dat een „teken van onmacht”.

De linkse oppositie hoopt dat het kabinet de komende vijf weken gebruikt om ervoor te zorgen dat Nederland klaar is om de besmettingen laag te houden met een intensief testbeleid. Veel partijen hopen ook dat het kabinet vaart maakt met de voorbereidingen voor de vaccinatiecampagne. Tijdens het debat kwam het bericht binnen dat het Europees Medicijnagentschap (EMA) volgende week maandag al verwacht het Pfizer-vaccin goed te keuren. CDA’er Pieter Heerma wil van het kabinet weten of Nederland dan „eerder kan beginnen met de uitrol”.

Zo verspreidt het coronavirus zich door Nederland

Het aantal positieve coronatests is vorige week opnieuw fors toegenomen. De studio van NRC houdt dagelijks op een speciale grafiekenpagina bij hoe het coronavirus zich verspreidt.

Bekijk de kaart en de grafieken: Zo verspreidt het coronavirus zich door Nederland

Belgische minister roept Nederlanders op: ‘Kom alsjeblieft niet’

De Belgische minister Frank Vandenbroucke van Volksgezondheid roept Nederlanders met klem op om de komende tijd niet in België te komen winkelen. De oproep bij de Vlaamse publieke omroep VRT volgt daags nadat bekend is geworden dat alle „niet-essentiële” winkels in Nederland hun deuren vijf weken moeten sluiten. In België zijn de winkels vooralsnog gewoon open.

Hoewel de grens openblijft, zal volgens Vandenbroucke gecontroleerd worden of Nederlanders in België gaan winkelen. „Kom alsjeblieft niet, hoe graag we jullie anders ook zien. Blijf hier weg”, richt de minister zich tot het Nederlandse publiek. „Onze burgemeesters gaan de toevloed in de winkelstraten controleren. Denk niet dat het leuk wordt.”

In België zijn de winkels op 1 december weer open gegaan, nadat ze een maand lang gesloten waren wegens een „verstrengde lockdown”. In die periode staken veel Belgen de grens over om in Nederland te winkelen, wat op sommige plekken voor drukte zorgde. Vandenbroucke zegt dit scenario andersom te willen vermijden.

Agenten patrouilleren in een winkelstraat in de Belgische hoofdstad Brussel. Foto Julien Warnand/EPA

Weekcijfers RIVM tonen ‘forse toename’ coronabesmettingen

Het aantal positieve tests op het coronavirus is vorige week fors toegenomen ten opzichte van een week eerder: met 36 procent. Dat meldt het RIVM dinsdag. Er zijn in zeven dagen 58.412 besmettingen geregistreerd. Sinds maandagmiddag zijn er 6.682 positieve tests verwerkt.

Het werkelijke aantal besmettingen ligt wat zowel de dag- als weekcijfers betreft waarschijnlijk nog hoger; volgens het RIVM ontbreken duizenden tests die door een rapportageachterstand bij de GGD nog niet verwerkt zijn.

Op grond van de wel beschikbare data meldt het RIVM dat afgelopen week 1.480 mensen in het ziekenhuis zijn opgenomen met complicaties door Covid-19. 222 van hen belandden op een intensive care-afdeling. 398 mensen zijn overleden aan Covid-19. Tussen maandag- en dinsdagmiddag zijn 46 ic-opnames verwerkt en 86 mensen overleden. Vooral het sterftecijfer is uitzonderlijk hoog.

Eerder bleek al dat het reproductiegetal R van 1 naar 1,24 is gestegen. Een waarde van 1 of hoger wil zeggen dat het virus zich sneller verspreidt en de pandemie in omvang toeneemt.

Een XL-teststraat in Eindhoven. Foto Rob Engelaar/ANP

Tweede Kamer houdt alleen ‘noodzakelijke’ debatten

De Tweede Kamer zal deze week in de aanloop naar het kerstreces alleen nog noodzakelijke debatten voeren. Dat schrijft voorzitter Khadija Arib dinsdag in een brief aan Kamerleden. Op dit moment houdt de Tweede Kamer een debat over de coronamaatregelen. Dat debat is om 14.00 uur begonnen en is te volgen via dit blog.

Naast het debat van vandaag staan nog vier plenaire debatten op de agenda voor woensdag en donderdag, onder andere over de Tweede Kamer-verkiezingen en de strijd tegen IS. Op die laatste dag, donderdag, wordt ook gestemd. Het kerstreces begint op vrijdag en duurt tot en met maandag 11 januari. Volgens Kamervoorzitter Arib dient de Kamer rekening te houden met de dringende adviezen van het kabinet om zoveel mogelijk thuis te werken, ook vanwege de voorbeeldfunctie van het parlement.

„Met de feestdagen voor de deur valt deze lockdown ons zwaar”, sluit Arib haar brief af. „We hebben geen gemakkelijk jaar achter de rug en ook de komende weken zullen voor veel mensen zorgen en onzekerheid met zich meebrengen.”

De ministers Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA), Tamara van Ark (Medische Zorg, VVD) en premier Mark Rutte (VVD) tijdens het debat dinsdag over de coronamaatregelen. Foto Sem van der Wal/ANP

Kabinet investeert 160 miljoen extra in tijdelijke coronabanen

Het kabinet maakt 160 miljoen euro extra vrij voor het creëren van tienduizend tijdelijke voltijdsbanen (fte) in de zorg, het onderwijs en toezicht- en handhaving. Het gaat om zogenoemde tijdelijke coronabanen met een looptijd van zes maanden, startend in januari. Dat schrijven onder anderen minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid, D66) en Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) namens het kabinet in een brief aan de Tweede Kamer. Dit moet volgens de kabinetsleden cruciale sectoren ontlasten en werklozen aan het werk helpen.

Er is bij de tijdelijke coronabanen gekozen voor sectoren die door de coronacrisis te maken hebben met een „grote werklast” en waar uitval „grote nadelige maatschappelijke consequenties hebben”, schrijven de kabinetsleden in de brief. Hoewel iedereen kan solliciteren, moedigt het kabinet werkgevers aan om bij het invullen van vacatures „breed te kijken naar alle mensen die vanwege de coronacrisis geen werk hebben of niet aan het werk zijn”. Ook hopen de kabinetsleden dat zelfstandigen die tijdelijk minder opdrachten hebben, zich melden.

De helft van het geld gaat naar de zorg. In die sector wordt al personeel geworven met onder meer het platform ‘Extra Handen voor de Zorg’, waar werkzoekenden en vrijwilligers met en zonder vooropleiding zich kunnen aanmelden. Het lager onderwijs krijgt 210 miljoen euro voor het initiatief ‘Extra hulp voor de klas’ waarmee moet worden voorkomen dat lessen uitvallen door personeelstekort; het hoger onderwijs krijgt 20 miljoen euro voor ondersteunende banen zoals surveillanten, student-assistenten bij practica en voor ICT-ondersteuning bij online onderwijs.

Voor toezicht en handhaving wordt 60 miljoen euro vrijgemaakt voor ongeveer 3.800 voltijdbanen zoals straatcoaches, voorlichters en mensen die mondkapjes uitdelen. Het gaat daarbij niet om extra agenten of buitengewoon opsporingsambtenaren, aangezien het niet mogelijk is om hen op zo’n korte termijn op te leiden.

Afgelopen etmaal 82 coronapatiënten in het ziekenhuis opgenomen

In de Nederlandse ziekenhuizen liggen op het moment 1.954 patiënten met het coronavirus. Dat zijn er 82 meer dan gisteren, blijkt uit dagcijfers van het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding (LCPS). 21 patiënten moesten opgenomen worden op de intensive care, waar nu 524 coronapatiënten worden verzorgd.

In de loop van deze dinsdagmiddag volgen ook dag- en weekcijfers van het RIVM wat betreft het aantal nieuw verwerkte positieve coronatests.

Europese geneesmiddelenautoriteit beslist 21 december over vaccin Pfizer-BioNTech

De Europese geneesmiddelenautoriteit EMA beslist maandag 21 december over de toelating van het coronavaccin van Pfizer en BioNTech. Dat meldt de EMA deze dinsdagmiddag. Eerder vandaag meldden Duitse media dat het besluit op 23 december zou komen. De datum voor goedkeuring stond oorspronkelijk op de 29e, maar zou onder druk van Europese lidstaten zijn vervroegd.

Twitter avatar EMA_News EU Medicines Agency ‼️ Update on assessment of the BioNTech and Pfizer BNT162b2 vaccine marketing authorisation application: https://t.co/7UbMtZn8eK

‘VS keuren vaccin Moderna aanstaande vrijdag al goed’

Het vaccin dat de Amerikaanse farmaceut Moderna in ontwikkeling heeft tegen Covid-19, wordt in de Verenigde Staten mogelijk vrijdag al goedgekeurd voor gebruik. Dat meldt The New York Times dinsdag op basis van bronnen binnen het voedsel- en medicijnagentschap FDA. De Federal Drug Administration keurde vorige week het vaccin van BioNTech en Pfizer als eerste goed voor gebruik. Een verpleegster in New York kreeg het maandag als eerste toegediend.

Het vaccin van Moderna slaat vooral goed aan bij volwassenen, bleek tijdens de testfase onder 30.000 Amerikanen. De effectiviteit is ruim 94 procent. Bijwerkingen zijn onder meer koorts, hoofdpijn en vermoeidheid. Die verschijnselen zijn volgens de FDA, als ze al op treden, hooguit vervelend maar niet gevaarlijk. Bovendien betekenen bijwerkingen feitelijk dat het lichaam reageert op een vaccin en zijn ze in die zin dus een goed teken.

Een belangrijk verschil met het middel van BioNTech en Pfizer, is dat het vaccin van Moderna op kamertemperatuur kan worden bewaard. Dat van BioNTfech en Pfizer, dat door het Verenigd Koninkrijk vorige week al in gebruik is genomen, moet tot 80 graden onder nul worden gekoeld. Eenmaal buiten de koeling blijft het maximaal vijf dagen goed.

Nederland houdt zich wat betreft de aankoop en keuring van de verschillende coronavaccins aan Europese richtlijnen. De verwachting is dat het Europees Medicijnagentschap (EMA) BioNTech/Pfizer uiterlijk 21 december goedkeurt, zo meldt het deze dinsdag. Via de Europese Commissie heeft Nederland ook ingetekend op Moderna’s coronavaccin. Het kabinet verwacht in het eerste kwartaal van komend jaar de eerste 400.000 doses.

Moderna voert al sinds maart van dit jaar proeven uit met een middel tegen het coronavirus. Foto Ted S. Warren/AP

Meeste scholen pas na kerstvakantie over op digitaal onderwijs

Slechts 22 procent van de Nederlandse scholen in het basis-, speciaal en voortgezet onderwijs gaat vanaf woensdag volledig over op digitaal onderwijs. Dat blijkt uit een rondgang die de Algemene Vereniging Schoolleiders (AVS) onder duizend directeuren heeft gehouden, direct nadat premier Rutte maandag een lockdown van vijf weken afkondigde.

De resterende 78 procent van de ondervraagden zegt meer tijd nodig te hebben om zich voor te bereiden op de periode na de kerstvakantie. Bijvoorbeeld om ervoor te zorgen dat alle leerlingen een computer of ander apparaat tot hun beschikking hebben. Op 58 procent van de scholen die aan de enquête deelnamen, is dat namelijk nog niet het geval. Andere vragen die nog moeten worden beantwoord, zijn bijvoorbeeld of leerlingen ‘s ochtends allemaal tegelijk inloggen en klassikaal les krijgen of dat ze na een dagopening individueel aan het werk gaan. Scholen die daar nog niet over uit zijn, gaan woensdag wel gewoon al dicht.

Zorgen zijn er vooral over de effecten op „kwetsbare leerlingen” die al in de eerste fase van de pandemie een leerachterstand hebben opgelopen. AVS-voorzitter Petra van Haren: „Daarom is het zo belangrijk dat een schoolleider binnen de kaders kan bepalen welke leerlingen wel of niet naar school komen.” Scholen mogen nu zelf bepalen voor welke leerlingen een uitzondering wordt gemaakt en wie dus alsnog op school les krijgt. Voor leerlingen van ouders met vitale beroepen, wordt dat onderscheid landelijk gemaakt.

Bij de AVS zijn ongeveer vierduizend schoolleiders uit het primair onderwijs aangesloten en zo’n vijfhonderd uit het voortgezet onderwijs.

Een klaslokaal in het Gelderse Roozendaal tijdens de lockdown eerder dit jaar. Foto Flip Franssen

‘Europees Geneesmiddelenbureau keurt coronavaccin nog voor de Kerst goed’

De Europese geneesmiddelenautoriteit EMA gaat het coronavaccin van Pfizer en BioNTech al op 23 december goedkeuren. Dat melden Duitse media en persbureau Reuters op basis van bronnen binnen de Duitse regering. De datum voor goedkeuring stond oorspronkelijk op de 29ste, en zou daarmee een week eerder komen waardoor er al eerder gevaccineerd kan worden.

De druk op de EMA vanuit de Europese lidstaten neemt de laatste dagen toe; er wordt gepleit om het Amerikaans-Duitse vaccin zo snel mogelijk goed te keuren. Onder meer de Duitse bondskanselier Angela Merkel zou hebben gepleit voor een snellere afhandeling van de laatste onderzoeken. Het vaccin wordt al toegediend in onder meer Canada en de Verenigde Staten, en is verder goedgekeurd in Bahrein en Singapore. Ook in het Verenigd Koninkrijk wordt al gevaccineerd; de Britten keurden het vaccin versneld goed middels een noodprocedure. Hier willen Europese regeringsleiders niet aan, zij pleiten voor een gezamenlijke aanpak en goedkeuring.

De EU heeft een contract voor maximaal 300 miljoen doses gesloten bij de farmaceuten. Als het vaccin Europese goedkeuring krijgt, zullen de doses naar rato over de Europese lidstaten worden verdeeld. Nederland zou dan tussen de 7,7 en 11,7 miljoen Pfizer-vaccins krijgen. In de fase-3-studie van Pfizer en BioNTech bleek het vaccin afgelopen maand 95 procent effectief.

Het vaccin van Pfizer en BioNTech wordt al toegediend in onder meer het Verenigd Koninkrijk.

HEMA blijft open voor etenswaren en ‘essentiële’ producten

Winkels van de HEMA blijven de komende vijf weken open voor de verkoop van eten en drinken en andere als essentieel aangemerkte producten, zoals persoonlijke verzorgingsproducten en babyspullen. Dat meldt het bedrijf dinsdagochtend, daags na de aankondiging van de lockdown die nog tot en met 19 januari duurt. Het besluit is genomen na overleg met vertegenwoordigers van de overheid en winkelierskoepel INretail.

HEMA zal andere verkoopwaren zoals kledingstukken en woonspullen in de winkels afschermen of uit de schappen halen. Deze producten worden de komende vijf weken alleen nog online verkocht. In totaal blijft door de maatregel een groot deel van de 540 filialen deels open. Kleinere HEMA-filialen die geen voedsel verkopen, worden wel volledig gesloten.

De winkelketen zegt supermarkten en drogisterijen te willen ontlasten door open te blijven. „Als je als ouder net een kind hebt gekregen, heb je babyspullen echt direct nodig”, zegt een woordvoerder van HEMA tegen persbureau ANP. HEMA roept consumenten op om alleen voor deze „essentiële” producten naar de winkels te komen.

HEMA blijft open, maar heeft alles wat niet voedsel is met lint afgezet. Foto Melissa Fenijn/NRC

KLM en Delta testen passagiers uit Atlanta op corona

Luchtvaartmaatschappijen KLM en Delta Air Lines testen vanaf vandaag bij een deel van de vluchten van de Amerikaanse stad Atlanta naar Amsterdam of passagiers besmet zijn met Covid-19. Een negatieve uitslag is noodzakelijk om mee te mogen aan boord, evenals een verplichte quarantaine van vijf dagen. Bij aankomt op Schiphol wordt een passagier nogmaals getest en bij opnieuw een negatief resultaat wordt hij of zij vrijgesteld van verdere quarantaine.

Het testprogramma van de twee bedrijven is opgezet met steun van de Nederlandse regering en duurt in eerste instantie drie weken. Het testen gebeurt bij vier vluchten per week, waarbij partnerbedrijven Delta en KLM er elk twee voor hun rekening nemen. Vanwege het nog altijd geldende inreisverbod voor de EU voor niet-essentiële reizen zal het enkel gaan om mensen die naar Nederland reizen voor werk of om gezondheids- en onderwijsredenen.

De bevindingen moeten de reisindustrie inzicht geven hoe corona-vrij gevlogen kan worden. Volgens Schiphol-bestuursvoorzitter Dick Benschop is het testprogramma „een belangrijke stap om aan te tonen dat testregimes veilig en verantwoord vliegverkeer mogelijk maken”, zei hij bij de bekendmaking van het testprogramma. Benschop zegt tevens te hopen dat het leidt tot het schrappen van andere reisverboden.

Uitstel reguliere zorg kost 50.000 gezonde levensjaren

Het uitstellen van 28 procent van de reguliere behandelingen in ziekenhuizen vanwege de coronacrisis zal uiteindelijk leiden tot een verlies van 50.000 gezonde levensjaren. Dat stelt het RIVM dinsdag in een eerste inventarisatie. Het instituut bracht de teruggang van 48 veel voorkomende behandelingen in kaart, waaronder staar-, knie- en heupoperaties. Het aantal verloren gezonde levensjaren zou tussen de 34.000 en 87.000 zijn, maar ligt volgens de onderzoekers waarschijnlijk ergens in het midden. De eenheid ‘gezonde levensjaren’ slaat zowel op sterfte als op de kwaliteit van leven.

De onderzochte behandelingen vormen samen 28 procent van de medisch-specialistische zorg. Als het effect op de rest van de zorg wordt meegewogen, zal het gezondheidsverlies volgens de onderzoekers nog veel groter blijken. Onder meer de gevolgen van uitgestelde kankerbehandelingen zijn nog niet meegenomen, met uitzondering van een agressieve vorm van huidkanker (melanoom).

Het uitstel van behandelingen gebeurde vooral tijdens de eerste maanden van de pandemie. In de zomer hadden ziekenhuizen weer meer ruimte voor reguliere zorg, al konden ook toen niet evenveel behandelingen worden uitgevoerd als voorheen. Naast dat ziekenhuizen minder capaciteit hadden, stelden patiënten zelf behandelingen uit. Dit om de zorg te ontlasten of uit angst om besmet te raken.

Een huisarts tijdens een online consult met een patiënt. Foto Koen van Weel/ANP

Een op de drie Japanners ziet Spelen niet meer zitten

Een derde van de Japanse bevolking wil dat de Olympische en Paralympische Spelen in Tokio komende zomer worden geschrapt. Zij vrezen dat een toestroom van sporters en bezoekers een verdere piek in het aantal coronabesmettingen kan veroorzaken. Dat blijkt dinsdag uit een peiling door de Japanse publieke omroep NHK, meldt persbureau Reuters. De Spelen stonden gepland voor afgelopen zomer, maar werden eind maart met een jaar uitgesteld om verdere verspreiding van het virus te voorkomen.

De Zomerspelen staan nu gepland van 23 juli tot 8 augustus 2021. In de peiling van NHK liet 27 procent van de ruim 1.200 respondenten weten dat de Spelen gewoon door moeten gaan op deze beoogde data. Een kwart pleitte voor verder uitstel, terwijl 32 procent vond dat het sporttoernooi volledig geschrapt moet worden. Dat laatste is ondenkbaar volgens de gouverneur van Tokio Yuriko Koike. Zij ziet „geen scenario” voor zich dat zou kunnen leiden tot afgelasting van de Spelen, zo zei Koike tegen het Franse persbureau AFP. „Het Japanse publiek en de inwoners van Tokio hebben hun ogen gericht op de huidige situatie. Wij kijken naar de toekomst”.

In Japan is sinds oktober een opleving van het aantal coronabesmettingen zichtbaar. Hoewel het aantal nieuwe infecties de laatste weken met ruim tweeduizend per dag verhoudingsgewijs in het niet valt bij veel andere landen, heeft de Japanse regering maatregelen zoals het vervroegd sluiten van bars en restaurants opnieuw ingevoerd. In Japan, waar volgens VN-data ruim 126 miljoen mensen wonen, zijn tot dusver 182.311 coronabesmettingen bevestigd. Het aantal doden als gevolg van Covid-19 is opgelopen tot 2.530.

Voorafgaand aan de uitgestelde Olympische en Paralympische Spelen wordt de olympische fakkel over honderd dagen aangestoken in de stad Fukushima. Daar trof een zeebeving en daaropvolgende tsunami in maart 2011 een kerncentrale, wat leidde tot een nucleaire ramp.

Het stadion in de Japanse stad Yokohama waar onder meer de sporten honkbal en softbal gepland staan. Foto Philip Fong/AFP

8,4 miljoen mensen zagen toespraak Rutte

Zo’n 8,4 miljoen mensen keken maandagavond naar de toespraak van premier Mark Rutte (VVD). Dat is een record. Sinds het begin van de coronacrisis keken er niet zoveel Nederlanders naar een toespraak of persconferentie. Dat blijkt uit cijfers van Stichting KijkOnderzoek.

De meeste kijkers, zo’n zes miljoen, zagen de toespraak vanuit het Torentje op NPO 1 en op RTL 4 keken er 1,9 miljoen mensen. Via SBS6 schakelden er zo’n 470.000 kijkers in. Mensen die online keken zijn niet meegenomen in de cijfers.

De bestbekeken persconferentie over het coronavirus was eind april. Toen schakelden er 7,8 miljoen mensen in. Daarmee was het het bestbekeken niet-sportevenement ooit. Naar de vorige toespraak van Rutte vanuit het Torentje keken half maart 7,5 miljoen Nederlanders. Het bestbekeken tv-programma ooit was de halve finale tussen Nederland en Argentinië op het WK voetbal 2014. Toen keken er gemiddeld 9,1 miljoen Nederlanders.

Premier Mark Rutte in het Torentje tijdens zijn toespraak. Foto Bart Maat/ANP

Verontrust OMT adviseerde zo snel mogelijk in te grijpen

Het Outbreak Management Team (OMT) adviseerde het kabinet maandag om „zo spoedig mogelijk de huidige maatregelen uit te breiden”. Zonder aanvullende maatregelen zou de zorg onder grotere druk komen te staan en de gedeeltelijke lockdown nog maandenlang moeten worden gehandhaafd. Dat blijkt uit het advies van het OMT dat maandagavond is gepubliceerd.

Het OMT schrijft dat de situatie „instabiel en ernstig” is en het adviesorgaan is „zeer verontrust” over de stijgende lijn van het aantal coronabesmettingen de laatste dagen. Zonder aanvullende maatregelen zou het aantal besmette personen hoger kunnen worden dan in maart tijdens de eerste golf, vreest het OMT. De huidige coronamaatregelen zijn duidelijk onvoldoende om de stijging te stoppen. De zorg komt hierdoor verder onder druk te staan, terwijl „er geen speelruimte meer is”. Zo is het volgens het OMT niet mogelijk om hetzelfde aantal ic-bedden te leveren als in de eerste golf omdat de reguliere zorg nu (nog) doorgaat en 11 procent van de gemelde positief geteste personen in de zorg werkt.

Alles wijst er volgens het OMT op dat de verspreiding van het virus toeneemt. Het reproductiegetal R - het aantal personen dat een besmet persoon gemiddeld besmet - was op 27 november 1,24, hoger dan een week eerder werd gemeld. Ook werd er de afgelopen tijd weer meer gereisd voor werk en, in de laatste week van november, om te winkelen. Het OMT verwacht dat de ziekenhuisbezetting de komende tijd zal toenemen.

Het OMT heeft de voorkeur voor strenge maatregelen omdat er aandacht nodig is „voor een betere naleving en zo nodig handhaving van de maatregelen”. Door strenge maatregelen resteert er „geen enkel grijs gebied waarover discussie zou ontstaan”.

Jaap van Dissel, voorzitter van het OMT, loopt het Catshuis binnen voor een overleg met de top van het kabinet. Foto Bart Maat/ANP

‘Anderhalvemetersamenleving’ gekozen tot woord van het jaar 2020

Het woord ‘anderhalvemetersamenleving’ is gekozen tot het woord van het jaar 2020 door deelnemers aan een verkiezing georganiseerd door de uitgever van de Dikke Van Dale. Dat meldt de uitgeverij op zijn website.

Anderhalvemetersamenleving kreeg 29,8 procent van ongeveer 12.000 stemmen die werden uitgebracht. De woorden ‘fabeltjesfuik’ en ‘viruswappie’ eindigden op de tweede en derde plaats, met respectievelijk 11 en 10,6 procent. Veel van de twintig genomineerde woorden hadden te maken met de coronapandemie, zoals bijvoorbeeld ook ‘blokjesverjaardag’ en ‘hoestschaamte’.

De definitie van anderhalvemetersamenleving is volgens Van Dale: „een samenleving die zo is ingericht dat burgers in de publieke ruimte en in publiek toegankelijke locaties ten minste anderhalve meter afstand tot anderen kunnen bewaren, m.n. ter voorkoming van virusepidemieën”.

Twitter avatar VanDaleUitgever Van Dale Uitgevers Welk woord heeft de verkiezing Van Dale Woord van het Jaar 2020 gewonnen? Ton den Boon (de Nederlandse hoofdredacteur van de Dikke Van Dale) vertelt het je in deze video. #WVHJ https://t.co/SrcGKZVg59

Vorig jaar werd het woord ‘boomer’ gekozen tot woord van het jaar, in 2018 viel de keuze op ‘blokkeerfries’.

Bij een gelijktijdige verkiezing in België is met 53,3% van de stemmen het woord ‘knuffelcontact’ gekozen tot woord van het jaar. Dat woord wordt gedefinieerd als „persoon, buiten de eventuele leden van je gezin, met wie je nauw (fysiek) contact mag hebben, m.n. tijdens de coronacrisis”.

Het laatste nieuws

In dit blog houdt NRC de belangrijkste ontwikkelingen bij over de uitbraak van het coronavirus. Het belangrijkste nieuws van maandag was:

  • Premier Mark Rutte heeft tijdens een toespraak vanuit het Torentje vergaande maatregelen aangekondigd om de verspreiding van het coronavirus te bestrijden. Alle niet-essentiële winkels moeten sluiten, evenals sportscholen en alle publiek toegankelijke locaties. De maatregelen gelden tot zeker 19 januari.
  • Al het onderwijs wordt vanaf woensdag online gegeven. De kinderopvang blijft alleen open voor kinderen van ouders met een vitaal beroep.
  • Ook wordt het aantal mensen dat je thuis mag uitnodigen teruggebracht van drie naar twee. Met Kerst wordt een uitzondering gemaakt en mag je drie mensen ontvangen.
  • Het aantal treinreizigers is in 2020 gehalveerd. De rustigste maand was april toen het urgente advies werd gegeven om geen niet-noodzakelijke reizen te maken.
  • De uitbraak van het coronavirus heeft volgens de Nederlandsche Bank de Nederlandse economie ernstige schade berokkend, maar de krimp van het bruto binnenlands product was minder sterk dan was gevreesd.
  • In de Nederlandse ziekenhuizen liggen maandagmiddag 1.872 patiënten met Covid-19. Dat zijn 105 coronapatiënten meer dan een dag eerder. Ook heeft het RIVM 8.496 positieve testuitslagen geregistreerd.
  • Alle rijexamens (theorie en praktijk), tussentijdse toetsen en rijtesten die gepland waren tussen 15 december en 19 januari worden geannuleerd. Het gaat om 190.000 examens, toetsen en rijtesten. Ook alle rijlessen worden voorlopig afgezegd.
Lees hier het vorige blog terug: Nederland gaat vijf weken in lockdown