Necrologie

Grootmeester van de spionageroman

John le Carré 1931 – 2020 De al bijna zestig jaar wereldwijd gelezen Britse thrillerschrijver en voormalig spion John le Carré (89) is zaterdag na een kort ziekbed overleden.

John le Carré in 2007.
John le Carré in 2007. Foto Guido Manuilo/ EPA

De Britse schrijver John le Carré is op 89-jarige leeftijd overleden, maakte zijn literair agentschap Curtis Brown zondagavond bekend. Le Carré is het pseudoniem van David Cornwell en hij stond bekend als de grootmeester van de spionageroman.

Le Carré wordt al bijna zestig jaar over de hele wereld gelezen en bleef tot op hoge leeftijd boeken met een actueel thema publiceren. „Ik beschouw iedere dag dat ik kan schrijven als een godsgeschenk”, zei hij in 2017 in een interview met NRC’s Bas Heijne.

Moeilijke jeugd

Topman Jonny Geller van literair agentschap Curtis Brown spreekt van een groot verlies: „John le Carré heeft met zijn monumentale werk zes decennia lang de bestsellerlijsten en de recensiepagina’s gedomineerd [...]. Zo iemand als hij zullen we nooit meer meemaken. Elke boekenliefhebber en iedereen die geïnteresseerd is in de menselijke aard zal het verlies voelen.”

Le Carré werkte begin jaren zestig in het toenmalige West-Duitsland voor de Britse geheime dienst MI6 en deed daar veel inspiratie op voor zijn spionageromans. Hij brak in 1963 echt door met het nog altijd als klassieker geldende The Spy who came in from the cold.

Van het ene op het andere moment stond hij toen in de schijnwerpers en dat was na een moeilijke jeugd niet makkelijk, vertelde de schrijver drie jaar geleden tegen NRC: „Wanneer men je dan ineens geweldig vindt, weet je niet wat je overkomt. Eerst was er nooit geld, ineens is er te veel geld. Zoals zo veel anderen begon ik te drinken en mezelf aan te stellen. De drang om te schrijven heeft me erdoorheen gesleept.”

De opgroeiende David Cornwell had, nadat zijn moeder het gezin al op zijn vijfde had verlaten, een diepongelukkige jeugd die hij grotendeels op de kostschool doorbracht. Uiteindelijk wist hij op te klimmen op de sociale ladder en studeerde hij aan Oxford. Hij gaf daarna korte tijd Franse en Duitse les aan het prestigieuze Eton College, alvorens hij begon aan zijn loopbaan als spion en fulltime schrijver.

Le Carré heeft in totaal 25 boeken gepubliceerd en wereldwijd ruim zestig miljoen exemplaren verkocht. Hij schreef veel thrillers over de Koude Oorlog met zijn beroemde spion George Smiley in de hoofdrol, maar toen die ten einde was, schreef hij ook over andere onderwerpen zoals de strijd tegen terrorisme en multinationals.

Brexit-schaamte

Vorig jaar kwam met Agent Running in the Field (in het Nederlands Spion buiten dienst) zijn laatste boek uit. Dat ging over de Brexit en het opkomende populisme, waar hij zich diep voor schaamde.

„Het zou onmogelijk zijn nu te schrijven zonder het over de huidige toestand van de natie te hebben – ik maak er deel van uit en ik ben er depressief van”, vertelde hij daarover tegen de BBC. „Mijn schaamte communiceer ik met dit boek.”

John le Carré overleed zaterdag na een kort ziekbed aan een longontsteking, liet zijn familie in een korte verklaring weten.