Laatste nieuws Covid-19

Nederland gaat vijf weken in lockdown

In dit blog houdt NRC het laatste nieuws bij over het coronavirus in binnen- en buitenland. Wil je via de mail op de hoogte blijven? Schrijf je in voor onze nieuwsbrieven.

Dit blog is gesloten

Dit blog over de belangrijkste ontwikkelingen rond het coronavirus op maandag 14 december is gesloten. Volg het laatste nieuws in ons nieuwe blog:

Laatste nieuws Covid-19 Anderhalvemetersamenleving woord van het jaar 2020

Dit was het belangrijkste nieuws van maandag:

  • Premier Mark Rutte heeft tijdens een toespraak vanuit het Torentje vergaande maatregelen aangekondigd om de uitbraak van het coronavirus te bestrijden. Alle niet-essentiële winkels moeten sluiten, evenals sportscholen en alle publiek toegankelijke locaties. De maatregelen gelden tot zeker 19 januari.
  • Al het onderwijs wordt vanaf woensdag online gegeven. De kinderopvang blijft alleen open voor kinderen van ouders met een vitaal beroep.
  • Ook wordt het aantal mensen dat je thuis mag uitnodigen teruggebracht van drie naar twee. Met Kerst wordt een uitzondering gemaakt en mag je drie mensen ontvangen.
  • Verder is het aantal treinreizigers in 2020 gehalveerd. De rustigste maand was april toen het urgente advies was om geen niet-noodzakelijke reizen te maken.
  • De uitbraak van het coronavirus heeft volgens de Nederlandsche Bank de Nederlandse economie ernstige schade berokkend, maar de krimp van het bruto binnenlands product was minder sterk dan was gevreesd.
  • In de Nederlandse ziekenhuizen liggen maandagmiddag 1.872 patiënten met Covid-19. Dat zijn 105 coronapatiënten meer dan een dag eerder. Ook heeft het RIVM 8.496 positieve testuitslagen geregistreerd.
  • Alle rijexamens (theorie en praktijk), tussentijdse toetsen en rijtesten die gepland waren tussen 15 december en 19 januari worden geannuleerd. Het gaat om 190.000 examens, toetsen en rijtesten. Ook alle rijlessen worden voorlopig afgezegd.

Turkije krijgt vierdaagse lockdown, ‘ook na vaccinatie mondkapje dragen’

Hoewel Nederland momenteel in de ban is van de maandagavond afgekondigde lockdown, houdt het coronavirus ook buiten de landsgrenzen de gemoederen nog iedere dag bezig. Enkele nieuwsontwikkelingen uit het buitenland.

  • Ook Turkije gaat in lockdown, zij het een stuk minder lang dan Nederland. Vanaf nieuwjaarsdag mogen Turken voor vier dagen niet zonder goede reden naar buiten, maakte president Recep Tayyip Erdogan maandag bekend. Het is de eerste keer dat Turkije een volledige lockdown afkondigt; volgens persbureau AP werd hier niet eerder voor gekozen om de dramatisch draaiende economie overeind te houden.
  • In de Franse hoofdstad Parijs hebben duizenden horecauitbaters maandag gedemonstreerd tegen de sluiting van cafés, restaurants en hotels. „Laat ons werken”, was de leus van de ondernemers. De betogers eisen dat de horeca heropend wordt en willen meer financiële steun van de overheid.
  • Ook als je gevaccineerd bent, moet je een mondkapje blijven dragen. Daartoe roept de Amerikaanse gezondheidsdienst CDC op. Het is nog niet duidelijk of mensen die gevaccineerd zijn het virus niet meer kunnen overdragen aan anderen. In verschillende landen wordt al gevaccineerd: vorige week zijn de eerste Engelsen ingeënt, vandaag kregen de eerste Amerikanen het langverwachte spuitje in hun arm.

VS beginnen met inenten terwijl Europa werkt aan beoordeling

Sandra Lindsay, een verpleegster op een intensive care in New York, is maandag als eerste Amerikaan ingeënt tegen het coronavirus. Ze kreeg het vaccin onder toeziend oog van de gouverneur van de staat, Andrew Cuomo. „Ik ben optimistisch vandaag, opgelucht”, zei ze volgens persbureau AP. „Ik heb het gevoel dat we kunnen beginnen te helen. Ik hoop dat dit het begin zal zijn van het einde van een bijzonder pijnlijke periode in onze geschiedenis. Ik wil de samenleving het vertrouwen geven dat dit vaccin veilig is.” Ook president Donald Trump was enthousiast. „Gefeliciteerd USA! Gefeliciteerd WERELD!”

De Amerikaanse toezichthouder FDA keurde vrijdag het vaccin van Pfizer en BioNTech goed voor gebruik in de VS. Dit weekend werden de eerste 2,9 miljoen doses gedistribueerd. Het vaccin komt op het moment dat het dodental sterker stijgt dan ooit. Volgens cijfers van de Johns Hopkins University staat het land op het punt de grens van 300.000 doden te doorbreken. Er zijn meer dan 16 miljoen positieve tests geteld. Geen land ter wereld telt zoveel ziektegevallen en doden als de VS.

In de Europese Unie is nog niet begonnen met vaccineren omdat de geneesmiddelenautoriteit EMA nog geen vaccins heeft goedgekeurd. Het agentschap heeft laten weten dat er met alle macht wordt gewerkt om het middel zo snel mogelijk te beoordelen, maar dat daarbij geen stappen overgeslagen zullen worden. Uiterlijk 29 december verwacht de EMA een besluit genomen te hebben.

Volgens persbureau Reuters hebben verschillende Europese regeringen en de Europese Commissie er bij de EMA op aangedrongen op te schieten met de beoordeling van het vaccin van Pfizer en BioNTech - het vaccin dat in de VS en het Verenigd Koninkrijk wordt gebruikt. De beoordelaar heeft echter aan Reuters laten weten geen politieke druk te ervaren en gewoon de vastgestelde procedures te volgen. Die procedures worden overigens wel sneller doorlopen doordat er al tijdens de ontwikkeling van het virus gegevens zijn gedeeld met de autoriteiten. Zo’n zogenoemde rolling review betekent dat er minder tijd verloren gaat terwijl farmaceuten en beoordelaars op elkaar moeten wachten. Vergeleken met andere werelddelen is het Europese vertrouwen in de veiligheid en effectiviteit van vaccins relatief laag.

Sandra Lindsay krijgt het vaccin toegediend in New York. Foto Mark lennihan/AP

Politiebond ANPV blij met maatregelen, BOA’s vragen om verdedigingsmiddelen

De politiebond ANPV vindt het verstandig dat Nederland niet-essentiële winkels sluit. Zo wordt volgens de bond voorkomen dat Duitsers naar Nederland komen om te winkelen. Dat zegt vicevoorzitter Hans Schoones tegen persbureau ANP in een reactie op de strenge coronamaatregelen die vandaag zijn afgekondigd. „Het is heftig voor iedereen, maar het was onontkoombaar om deze maatregelen te nemen. Ik hoop dat het nu zoden aan de dijk zet.” Hij zegt echter „zijn hart vast te houden” voor de jaarwisseling wanneer mensen alcohol hebben gedronken want „als de wijn in de man is, is de wijsheid in de kan”. Hij hoopt dat mensen „hun gezonde verstand gebruiken”.

De Nederlandse BOA Bond verwacht dat van alle nieuwe maatregelen de maximale groepsgrootte van twee personen het lastigste te handhaven zal zijn. „De ervaringen tot nu toe leren ons dat handhaving hierop tot meer agressie en geweld tegen BOA’s leidt”, schrijft de organisatie in een persbericht. De bond zegt over onvoldoende verdedigingsmiddelen te beschikken en „de politie is door onderbezetting lang niet altijd in staat om tijdig backup te verlenen”. De bond vraagt al langer om meer verdedigingsmiddelen, zoals een wapenstok.

Twitter avatar DeBOABond Nederlandse BOA Bond Dit zijn de lockdown-maatregelen in de donkere dagen | Boodschap is duidelijk: aantal contacten tot een minimum beperken. Verwachting is dat het gros zich er aan zal houden. Maximaal met zijn 2en buiten zal het lastigste te handhaven zijn. https://t.co/gjgmMxh9xD

190.000 rijexamens en alle rijlessen tot 19 januari geschrapt

Alle rijexamens (theorie en praktijk), tussentijdse toetsen en rijtesten die gepland waren tussen 15 december en 19 januari worden geannuleerd, meldt het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR). Ook worden alle rijlessen vanaf morgenochtend 08.00 uur afgelast, zegt secretaris Irma Brauers van brancheorganisatie Vereniging Rijschool Belang (VRB) desgevraagd.

In totaal worden 190.000 examens, toetsen en rijtesten afgelast. Als de lockdown voorbij is, kunnen de examens zonder extra kosten worden ingehaald. De reserveringswebsites van het CBR zijn tijdelijk gesloten om te voorkomen dat mensen zich massaal gaan inschrijven voor de periode vanaf 19 januari. De afgelasting geldt niet voor medische beoordelingen van mensen die de weg op willen.

Brauers van de Vereniging Rijschool Belang vertelt desgevraagd dat alle rijlessen worden afgelast - ook die voor brommer- en motorrijbewijzen. Tijdens de vorige lockdown mochten deze lessen wel doorgaan, maar nu geldt een totaal beroepsverbod. Er wordt nog overlegd wat moet gebeuren met mensen wier theoriecertificaat of beroepschauffeurscertificaat in de komende weken verloopt.

Dat alle lessen worden afgelast, was geen verrassing voor de VRB. „Alleen al vandaag kregen we veel extra ziekmeldingen van examinatoren. Je hoorde ook geluiden dat steeds meer leerlingen afzegden omdat ze getest moesten worden of positief getest waren. Dan is het geen hogere wiskunde”, aldus Brauers. Ze zegt de noodzaak van het beroepsverbod dan ook te begrijpen.

Alle rijlessen en -examens worden geschrapt. Foto Jeroen Jumelet/ANP

Musea, kappers en werkgeversorganisaties zijn teleurgesteld

De reacties van sectoren die getroffen worden door de lockdown stromen maandagavond binnen. De Museumvereniging zegt „teleurgesteld” te zijn over de beslissing om vanaf morgen de musea voor de derde keer dit jaar te sluiten. Directeur Mirjam Moll spreekt tegenover persbureau ANP over een „ingrijpend besluit”. „Musea keken reikhalzend uit naar de kerstvakantie omdat hun verwachting was dat de beperkte bezoekcapaciteit dan, net als in de herfstvakantie, nagenoeg volledig benut zou worden.”

Ook de kappers moeten vanaf morgen zeker vijf weken de deuren sluiten. De Algemene Nederlandse Kappers Organisatie (ANKO) schrijft in een persbericht zich grote zorgen te maken over de impact van de aangekondigde sluiting op de kappersbranche. De vereniging „begrijpt dat er drastische maatregelen moeten worden genomen” maar benadrukt dat de sluiting „een zeer zware dobber” is. „Zeker omdat deze tweede sluiting van de branche valt in een periode waarin kappers traditioneel een groot deel van hun omzet moeten maken om uit de kosten te komen.”

Ondernemingsorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland noemt de aangekondigde sluiting van winkels en andere bedrijven een „ongekende klap voor duizenden ondernemers”. „Dat na de horeca nu ook de detailhandel, contactberoepen, sportscholen en andere branches vlak voor kerst de deuren moeten sluiten, is een keihard gelag”, aldus de organisaties in een gezamenlijke verklaring. De organisaties vrezen onder meer dat winkeliers niet meer van hun voorraden afkomen en roepen op tot meer steun.

Een winkelier in Amsterdam sluit zijn zaak. Foto Evert Elzinga/ANP

MBO Raad: sluiting scholen bittere pil; ook basisscholen teleurgesteld

De MBO Raad noemt het overstappen op online onderwijs „een bittere pil”. Toch verwacht de organisatie dat het „minder stevig schakelen is” dan tijdens de eerste sluiting omdat er sindsdien veel ervaring is opgedaan met onderwijs op afstand. Dat schrijft de branchevereniging in een maandagavond gepubliceerd persbericht. Voorzitter Adnan Tekin zegt zich vooral zorgen te maken over studenten die door de maatregelen hun stages en leerwerkplekken zien wegvallen. „De retail is een belangrijke sector, we leiden ook daar veel jongeren voor op. Met het sluiten van niet-essentiële winkels vallen dus opnieuw veel leerwerkplekken weg, tot tenminste 19 januari van het nieuwe jaar.”

De koepel voor basisscholen noemt de sluiting van basisscholen halverwege het schooljaar „buitengewoon spijtig”. De PO-raad schrijft in een verklaring dat de maatregelen niet zijn genomen omdat „het nu op scholen in het primair onderwijs niet goed zou gaan”. Maar dat „stevige maatregelen nu echt nodig” zijn om met name de zorg te ontlasten. De organisatie noemt het daarom „van groot belang” om het advies van het kabinet op te volgen.

De koepelorganisaties voor universiteiten en hogescholen hebben voor zover bekend nog niet gereageerd op het nieuws.

Rutte publiceert factsheet met coronamaatregelen

Premier Rutte heeft op Twitter een factsheet gedeeld met de coronamaatregelen die de komende tijd zullen gelden. Op de site van de Rijksoverheid is bovendien een document verschenen met alle maatregelen én alle uitzonderingen die gelden. Deze site was door grote belangstelling na de speech tijdelijk offline maar lijkt het inmiddels weer te doen.

Twitter avatar MinPres Mark Rutte Het coronavirus verspreidt zich razendsnel. Om de zorg toegankelijk te houden, moeten we onze contacten tot een minimum beperken. Van 15 december t/m in ieder geval 19 januari geldt de strengste lockdown tot nu toe. Meer informatie ⤵️ https://t.co/kBhGLSXEXb #AlleenSamen https://t.co/zEFcTln9cV

Lockdown geen invloed op rechtszaken

Rechtszaken zullen de komende weken op dezelfde manier gevoerd worden als de afgelopen maanden. Dat meldt de Raad van de Rechtspraak maandagavond in reactie op de toespraak van premier Rutte. Tijdens de eerste lockdown zijn de gerechtsgebouwen „coronabestendig” gemaakt waardoor men te allen tijde anderhalve meter afstand zou kunnen houden.

De rechtbanken blijven dus open. De rechtsgang ziet er wel wat anders uit dan vóór de coronacrisis. Als verdachten bijvoorbeeld om gezondheidsredenen niet naar hun zitting kunnen komen, kan deze (deels) digitaal uitgevoerd worden. Journalisten en publiek zijn nog altijd welkom; maar alleen in beperkte aantallen én als ze zich vooraf hebben aangemeld. Voor zaken die veel mensen trekken, wordt een videoverbinding geregeld. Tijdens de eerste lockdown waren de rechtbanken wekenlang gesloten, waardoor duizenden zaken vertraging opliepen.

De Jonge: lockdown nodig vanwege ‘taaiheid’ tweede golf

Het kabinet heeft tot een uiterst strenge lockdown moeten besluiten omdat de coronabesmettingen razendsnel oplopen en er „vermoeidheid” optreedt bij het naleven van de regels. Dat zei minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) maandagavond in een online persgesprek. Hij zei dat de tweede golf in vergelijking met de eerste golf „hardnekkiger en taaier is om terug te drukken”. Volgens de minister voerden het kabinet en Nederland in het voorjaar alleen een gevecht met het virus, maar inmiddels ook met coronamoeheid bij veel mensen. „Dat kunnen we ons niet veroorloven, het saamhorigheidsgevoel van maart moet terug.”

De Jonge hoopt dat Nederlanders zich de komende weken aan de strikte lockdown willen houden omdat er voor januari „een wenkend perspectief” is. Daarmee bedoelt de minister dat de vaccinatiecampagne dan gaat beginnen en dat het kabinet hoopt maatregelen te kunnen versoepelen als het aantal besmettingen fors is teruggedrongen en er nog massaler kan worden getest. „Dat perspectief hadden we in maart niet. Dat maakt deze vijf weken beter draaglijk”, aldus De Jonge, die zegt dat Nederland nog eventjes „door de zure appel heen moet bijten”.

In het persgesprek erkende De Jonge dat de strenge lockdownmaatregelen in buurland Duitsland eraan hebben bijgedragen dat ook Nederland de detailhandel nu sluit. „Anders hadden we grensmaatregelen moeten treffen.” Hij stelt dat het sluiten van de winkels echter ook gewoon nodig is vanwege de virusverspreiding. „De besmettingsgraad in Nederland is hoger dan in alle landen om ons heen.”

Het kabinet bekijkt de komende weken of er voor Oud en Nieuw nog speciale maatregelen moeten worden getroffen. Het kabinet is in overleg met de burgemeesters over „wat er aanvullend nodig is om openbare ordeproblemen beheersbaar te houden”, aldus De Jonge. „We zullen daarvoor doen wat nodig is”, zei de minister. Het instellen van een avondklok met de jaarwisseling is volgens hem „op dit moment niet aan de orde”.

Minister de Jonge in Den Haag. Foto Lex van Lieshout/ANP

Website Rijksoverheid overbelast door ‘vier miljoen hits’

De website van de Rijksoverheid is momenteel nauwelijks bereikbaar. De website is overbelast door vier miljoen hits meteen na de toespraak van premier Rutte, zegt een woordvoerder tegen persbureau ANP.

Op de website is - normaal gesproken - de meest actuele informatie te vinden over de maatregelen tegen de verspreiding van het coronavirus. Ook de maatregelen die Rutte vanavond afkondigde, zouden op de website van de Rijksoverheid komen. Het YouTube-account van de Rijksoverheid doet het nog wel, daar is zojuist de toespraak integraal gepubliceerd:

Reisbranche: tot half maart niet reizen buitenproportioneel

De reisbranche reageert maandagavond geschrokken op het besluit van het kabinet om tot half maart een negatief reisadvies voor alle landen af te geven. Directeur Frank Oostdam van de koepelorganisatie ANVR zegt op Twitter het advies om niet te reizen te begrijpen, maar hij noemt het teleurstellend dat „de lockdown voor de reissector niet vijf weken maar dertien weken gaat duren”.

Van Oostdam vraagt zich af waarom niet besloten is eerst te wachten tot half januari, als de vijf weken durende lockdown afgelopen is. Het maandag afgekondigde besluit noemt hij tegenover de NOS „buitenproportioneel”. Wel voegt hij toe blij te zijn dat reizen niet volledig verboden is en dat het ‘slechts’ om een advies gaat.

Twitter avatar frankoostdam frank oostdam Begrip voor het nadrukkelijke advies om niet te reizen tijdens deze Corona piek maar heel teleurstellend dat de lockdown voor de reissector dus niet 5 weken maar 13 weken gaat duren.@anvr https://t.co/7ma4po0HEG

Kerken, moskeeën en andere gebedshuizen blijven open

Kerken, moskeeën en andere gebedshuizen blijven de komende weken wel gewoon open. Dat meldt persbureau ANP. Het kabinet mag gebedshuizen niet zomaar sluiten. Dit is strijdig met het in de grondwet opgenomen recht op de vrijheid van godsdienst.

Wel hebben gebedshuizen in sommige gevallen zelf maatregelen genomen. Zo besloten tientallen Nederlandse rooms-katholieke kerken de kerstnachtmis te schrappen vanwege de coronapandemie.

Tientallen betogers demonstreren buiten het Torentje, één arrestatie

Buiten het Torentje waar premier Mark Rutte (VVD) zojuist zijn toespraak hield over de corona-aanpak, werd door een groep van zo’n honderd tot honderdvijftig betogers gedemonstreerd. Ze sloegen op pannen en potten en probeerden zoveel mogelijk lawaai te maken terwijl de premier het land toesprak, als protest tegen de coronamaatregelen die Rutte afkondigde. Sommige betogers droegen lichtgevende hartjes.

De politie meldt dat er één persoon opgepakt is tijdens de demonstratie; hij of zij zou zich schuldig hebben gemaakt aan belediging. De betoging is op last van de gemeente beëindigd omdat deze niet van te voren was aangemeld. Het geluid van de demonstranten was tijdens de toespraak te horen. Rutte verwees kort naar de betoging. „Het is geen onschuldige griep zoals de demonstranten hierbuiten denken”, zei hij.

Twitter avatar LamyaeA Lamyae Aharouay Er wordt gejoeld, uitgefloten, middelvingers opgestoken. Met ziektes gescholden. https://t.co/TtY8nPm0Mg

Onderwijs op afstand wordt norm, niet-noodzakelijke winkels dicht

De premier maakt nu bekend welke maatregelen de komende tijd zullen gelden. Ten eerste wordt onderwijs op afstand de komende weken de norm. Dit geldt van 16 december tot en met 18 januari voor alle vormen van onderwijs: van de basisschool tot de universiteit. De premier noemde deze ingrijpende maatregel „onvermijdelijk”.

Daarnaast moeten vanaf morgenochtend alle niet-noodzakelijke winkels dicht. Alleen winkels die producten verkopen voor de eerste levensbehoeften blijven open; denk aan supermarkten, bakkers, opticiens en drogisterijen. Kledingwinkels, tuincentra, warenhuizen en dergelijke gaan dus dicht. De premier belooft dat winkeliers hierbij financieel geholpen zullen worden met een „mee-ademend steunpakket”.

Vanaf dinsdag zijn verder alle publiek toegankelijke locaties gesloten. Daartoe behoren dierentuinen, pretparken, casino’s, theaters en sauna’s. Uitzondering op die regel zijn hotels; die mogen open blijven. De restaurants in hotels moeten echter wél sluiten. Volgens Rutte gingen te veel mensen uit eten in hotels, „met alle risico’s van dien”. Verder moeten ook de bibliotheken dicht, maar is het afhalen van boeken wel toegestaan. Daarnaast zijn ook kappers, nagelstudio’s en masseurs tot ten minste 18 januari gesloten. (Para)medische contactberoepen zoals fysiotherapie zijn wel toegestaan.

Lees hier de opsomming van de nieuwe maatregelen: Rutte kondigt harde lockdown aan tijdens toespraak vanuit Torentje

Kerst

Als dringend advies geldt: nodig thuis niet meer dan twee gasten ouder dan dertien jaar uit. Met Kerst geldt een uitzondering, dan is drie extra personen het maximum. Toch stelt Rutte: „Eerlijk is eerlijk, Kerst blijft helaas sober”. En heb je klachten met Kerst, dan blijf je „natuurlijk” thuis, zo benadrukt hij. „Niemand wil vrienden en familie besmetten.” Houd daarnaast 1,5 meter afstand van elkaar en was regelmatig je handen, aldus de premier.

Ook de maximale groepsgrootte verandert. Deze wordt verkleind van vier naar twee personen. Samen wandelen mag voortaan dus nog maar met één vriend of vriendin, gaf de premier als voorbeeld. Verder moeten ook de sportscholen, zwembaden en binnensportlocaties de deuren sluiten. Ook mogen volwassenen nog maar met maximaal één ander iemand buiten sporten, indien zij afstand houden van elkaar. Topsporters mogen wel blijven trainen en wedstrijden spelen.

Reizen

Nederlanders wordt verder gevraagd zo min mogelijk te reizen. Reeds geplande tripjes kunnen wel doorgaan, maar daarbij gelden dezelfde regels als thuis. De premier vroeg iedereen expliciet niet naar het buitenland te gaan; dit negatieve reisadvies geldt tot half maart. Ook buitenlandse toeristen wordt gevraagd weg te blijven.

Tot slot wil het kabinet dat iedereen weer thuis gaat werken. Dat advies wordt volgens hem een stuk minder nageleefd dan in het voorjaar. „Ik snap het goed: de muren van je thuiskantoor komen op je af. Je mist contact met collega’s”, aldus de premier. Toch moeten we die contactmomenten terugdringen, benadrukte hij, omdat te veel van de besmettingen te herleiden zijn naar werksituaties. Werkgevers roept hij op de faciliteiten te regelen zodat hun personeel thuis kan werken.

Nederland gaat vijf weken in lockdown

Nederland gaat in ieder geval voor vijf weken in lockdown. Dat heeft premier Mark Rutte (VVD) zojuist bekendgemaakt vanuit het Torentje. In deze periode zal een aantal maatregelen gelden dat ervoor moet zorgen dat er zo min mogelijk contactmomenten plaatsvinden tussen mensen. Rutte sprak van een „ingrijpende boodschap”.

Rutte zei dat we terug moeten naar de situatie van het voorjaar; toen de snelwegen, schoolklassen en winkelstraten leeg waren. Hij benadrukte dat het kabinet begrijpt dat de maatregelen die getroffen worden heftig en ingrijpend zijn. De premier roept alle Nederlanders op elkaar te steunen, vooral tijdens Kerst.

We maken met 17 miljoen mensen iets mee wat ongekend is, aldus Rutte, iets wat groter is dan we ooit in vredestijd hebben meegemaakt. „Aandacht voor elkaar helpt ons door deze ellendige periode heen te komen.” De te verwachten komst van een vaccin en de veerkracht van Nederlanders zullen hierbij volgens de premier helpen.

„We zijn niet perfect en we vinden het moeilijk om ons overal aan de regels te houden. Dat snap ik”, zo zei de premier. „Maar ik zie ook dat het overgrote deel van de mensen zich heel goed realiseert dat we ons moeten aanpassen. Ik zie veel mensen die de moed erin houden en anderen helpen de moed niet te verliezen.”

Premier Rutte in het Torentje. Foto Bart Maat/ANP

Om 19.00 spreekt Rutte het land toe, dit wordt naar verwachting zijn boodschap

Premier Mark Rutte (VVD) houdt om 19.00 uur een toespraak vanuit het Torentje over de aanpak van de corona-uitbraak. Het is de tweede keer dit jaar dat de premier het land op deze manier toespreekt over de crisis. De verwachting is dat hij een vergaande lockdown aankondigt die tot 19 januari gaat duren. Waarschijnlijk bestaat deze lockdown uit de volgende maatregelen:

  • Alle niet-essentiële winkels moeten de deuren sluiten.
  • Alle zogeheten doorstroomlocaties zoals musea, bioscopen en pretparken moeten dicht.
  • Het uitoefenen van een aantal contactberoepen, zoals de kapper, wordt verboden.
  • Vanaf woensdag moeten alle scholen de deuren sluiten en overgaan op online onderwijs.
  • Kinderopvang blijft vanaf woensdag alleen beschikbaar voor ouders met een vitaal beroep.
  • Sportscholen moeten dicht.
  • Naar verwachting wordt er geen avondklok ingevoerd en blijft het aantal mensen dat je thuis met Kerst mag ontvangen op drie.

Strengere maatregelen in Londen en andere steden VK, nieuwe variant ontdekt

In de Engelse hoofdstad Londen en enkele andere regio’s is het aantal coronabesmettingen zodanig opgelopen dat er zeer strenge coronamaatregelen van kracht worden. Dat heeft minister van Volksgezondheid Matt Hancock maandag bekendgemaakt, meldt persbureau Reuters. In Londen en de omringende regio, Kent en delen van Essex en Hertfordshire geldt vanaf nu niveau drie, wat betekent dat deze gebieden in staat van „zeer hoge alertheid” zijn. De bijbehorende maatregelen zijn vanaf woensdag 00.00 uur van kracht.

Bij de zogenoemde tier three hoort een aantal ingrijpende maatregelen. Zo mogen mensen niet meer binnen afspreken voor sociale gelegenheden. Buiten mogen mensen niet met meer dan zes personen samenkomen. Ook moet de horeca dicht; deze regel geldt ook voor hotels. Ook plekken waar mensen samenkomen zoals bioscopen, musea, attractieparken en dierentuinen moeten sluiten en evenementen mogen niet doorgaan. Reizen van en naar regio’s waar het derde niveau geldt moet zoveel mogelijk voorkomen worden. Winkels, sportscholen en kappers blijven wel open; evenals scholen.

Minister Hancock heeft ook bekendgemaakt dat er een nieuwe variant van het coronavirus is vastgesteld in het Verenigd Koninkrijk. Hij stelt dat deze mogelijk heeft bijgedragen aan de snelle verspreiding van het aantal besmettingen de afgelopen tijd. De minister benadrukte dat er geen aanwijzingen zijn dat deze variant gevaarlijker is. Ook lijkt het er niet op dat de mutatie de effectiviteit van een coronavaccin in de weg kan staan. Voor dat laatste werd gevreesd toen een mutatie van het virus opdook in Denemarken.

Voetgangers op de Westminster Bridge in Londen. Foto Andy Rain/EPA

‘Driekwart Nederlanders staat achter strengere lockdown’

Driekwart van de Nederlanders staat achter een strengere lockdown waarbij niet-essentiële winkels en doorstroomlocaties sluiten en contactberoepen niet meer uitgevoerd mogen worden. Dat meldt televisieprogramma EenVandaag op basis van een peiling onder ruim 22.000 mensen. Onder aanhangers van vrijwel alle politieke partijen is de meerderheid voor de strenge maatregelen. Uitzondering zijn aanhangers van Forum voor Democratie: 23 procent van deze stemmers is vóór.

Ook deelnemers die werken in de getroffen sectoren staan achter de nieuwe maatregelen. „Het moet maar dicht. We doen ons best, maar ik voel me ook niet altijd veilig. Ik ga liever weer aan de slag met minder besmettingen”, zegt een kapper die meedeed aan de peiling. Bijna een kwart (23 procent) van de deelnemers is het niet eens met de invoering van een strengere lockdown. Sommigen zien er tegenop om met nog meer beperkingen te leven; anderen vrezen voor de gevolgen van de economie.

Over een volledige lockdown, waarbij niemand de deur uit mag, zijn de meningen verdeeld. Iets meer dan de helft (53 procent) vindt dit een goed idee om de ziekenhuizen te ontlasten. Maar vier op de tien respondenten (40 procent) vinden dit te ver gaan.

Grote steden: te druk in het centrum, vermijd winkelgebieden

Het is momenteel zó druk in de stadscentra van Den Haag, Rotterdam, Utrecht en Amsterdam dat de gemeenten mensen oproepen hun gedrag aan te passen. De gemeente Den Haag vraagt Hagenaren hun (kerst)inkopen online te doen; Rotterdam zegt maatregelen te nemen om de drukte te reguleren en roept mensen op bepaalde locaties te mijden. De gemeente Amsterdam vraagt mensen drukte te vermijden en naar huis te gaan als het te druk is. Burgemeester Peter den Oudsten van Utrecht roept mensen bij RTV Utrecht op überhaupt thuis te blijven.

De drukte lijkt een reactie op de sluiting van de niet-essentiële winkels die vanavond naar verwachting wordt aangekondigd. Den Oudsten zegt dat het uitlekken van het nieuws ertoe leidt dat veel mensen „nog even naar de stad” gaan. Al de hele dag komen berichten naar buiten over lange rijen voor winkels: van de Primark en IKEA tot Primera en FEBO.

De veiligheidsregio Groningen ziet dat het niet alleen te druk is in „gewone” winkels, maar ook in supermarkten en andere zogenoemde essentiële winkels. De regio benadrukt dat deze winkels gewoon openblijven en roept mensen op de drukte niet op te zoeken.

NRC-redacteur Thomas Borst zag veel koopjesjagers in de Amsterdamse Kalverstraat.

Twitter avatar Thomas_Borst Thomas Borst Een drukke Kalverstraat zojuist: de vele koopjesjagers slaan hun laatste kerstcadeau’s in met de lockdown in zicht. Nog geen rijen voor de winkels - alleen voor de FEBO https://t.co/bGtZaGijnY

Correctie (14 december 2020): In een eerdere versie van deze update stond dat Jan van Zanen burgemeester van Utrecht is. Dat klopt niet (meer). Van Zanen is tegenwoordig burgemeester van Den Haag; Peter den Oudsten is burgemeester van Utrecht. Hierboven is dat aangepast.

De Jonge: we hebben geen tijd te verliezen

De sterke stijging van het aantal coronabesmettingen en de toename in de ziekenhuisopnames afgelopen week waren voor het kabinet aanleiding om „stevig in te grijpen”. Dat heeft minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) maandag gezegd na overleg met premier Mark Rutte (VVD). „We hebben geen tijd te verliezen.”

Het kabinet kondigde vorige week tijdens de persconferentie geen nieuwe maatregelen aan omdat het aantal nieuwe ziekenhuisopnames niet steeg. „Vorige week werd de remweg van het virus vooral langer, nu moeten we concluderen dat het virus vol plankgas geeft.” De Jonge wilde niet ingaan op de vraag welke maatregelen precies worden aangekondigd. Hij beloofde vanavond toelichting te geven na de toespraak van de premier.

Over de drukte in de winkelstraten zei hij: „Die mensen hebben weinig begrepen van de ernst van de situatie, volgens mij.”

Geluidsapparatuur voor de toespraak van vanavond wordt alvast naar het Torentje gebracht. Foto David van Dam / NRC

Vijftig illegale feestjes en 81 mondkapjesbekeuringen

De politie heeft deze week 543 bekeuringen uitgeschreven voor mensen die zich niet hielden aan de coronamaatregelen. Meestal ging het om boetes voor samenscholing, ook werden mensen op de bon geslingerd die te weinig afstand bewaarden of alcoholregels overtraden. 83 mensen kregen van de politie een boete omdat ze geen mondkapje droegen, laat de politie maandag weten. In deze cijfers zijn de bekeuringen die werden opgelegd door boa’s niet meegeteld.

Afgelopen week kregen 639 mensen een waarschuwing van de politie en werden vijftig feestjes opgebroken. Het aantal waarschuwingen was veel hoger dan de weken ervoor, het aantal opgebroken feestjes is vergelijkbaar. Het aantal boetes daalt al een paar weken. Een verklaring daarvoor heeft de politie niet. Mogelijk houdt de daling verband met het weer, suggereert woordvoerder Mireille Beentjes. „De meeste bekeuringen worden uitgeschreven voor samenkomsten en feestjes. Het is koud, nat en donker, dus in het openbaar gebied zijn er gewoon minder samenkomsten.”

Het aantal mensen dat een boete heeft opgelegd gekregen, is hoger dan de politiecijfers laten zien. Boa’s bekeuren namelijk ook en die gegevens werden niet opgenomen in de cijfers van de politie. De politie is bovendien niet per se op zoek naar mensen die coronaregels overtreden, zegt Beentjes. Feesten in het openbaar worden wel opgebroken, maar handhaving „achter de voordeur” vindt volgens de woordvoerster alleen plaats als er een andere aanleiding is om in te grijpen, zoals geluidsoverlast.

RIVM: 8.496 positieve testuitslagen

Afgelopen etmaal heeft het RIVM 8.496 meldingen van positieve coronatests gekregen. Dat is het laagste aantal in vijf dagen. Daarmee is niet gezegd dat nu een daling is ingezet. In de dagaantallen positieve tests die aan het RIVM worden gemeld, zitten vaak flinke fluctuaties. In en iets na het weekend worden deze gegevens vaak met vertraging aan het RIVM doorgegeven. Gemiddeld genomen zit vanaf begin deze maand wel een stijgende lijn in het aantal geconstateerde coronagevallen.

Daarnaast kreeg het RIVM 35 meldingen van sterfgevallen als gevolg van Covid-19. Ook van deze mensen is niet met zekerheid te stellen dat ze in de afgelopen 24 uur overleden.

Lees ook: Zo is het coronavirus nu verspreid over Nederland

Lange rijen voor winkels na aankondiging ingrijpende lockdown

In sommige Nederlandse winkelstraten is het maandag erg druk na het nieuws dat het kabinet waarschijnlijk een ingrijpende lockdown voorbereidt. Twitteraars delen foto’s van lange rijen voor onder meer bouwmarkten, tuincentra en dierenwinkels.

In Den Haag staan maandag tientallen personen in de rij voor de Primark. In Gouda wachten mensen op straat tot ze een boekwinkel in mogen, en ook bij de IKEA in Breda is het erg druk. Op sociale media circuleren verder berichten uit verschillende steden over lange rijen voor de Primera.

Voor slijterij Maxwijn in Heerlen staat deze maandagmiddag een rij van tien klanten. Eigenaar Max van Wersch (62) komt handen tekort. Zijn klanten willen vóór de afkondiging van de lockdown nog sterke drank en wijn inslaan. Van Wersch vindt alle klandizie prima, maar haast is eigenlijk niet nodig zegt hij: „Wij bezorgen immers aan huis, ook tijdens lockdown.”

Overigens verwacht hij niet dat slijterijen in Nederland vanaf dinsdag ook hun deuren moeten sluiten. Is een slijterij een essentiële winkel dan? Van Wersch: „Nou, wij zitten in dezelfde groep als de supermarkten. En die mogen openblijven, dus ik heb goede hoop dat dat ook gaat gelden voor slijterijen.” Ook in Duitsland mogen tijdens de lockdown naast supermarkten, apotheken, tankstations, banken, postkantoren én onder meer slijterijen openblijven.

Lange rij voor de Primera hier. Waarom? Sigaretten? Staatslot? pic.twitter.com/liPry9xlxk

— Ronald van Eekelen (@rve123) December 14, 2020

Niet gedacht dat mijn laatste kerstinkopen nu zou plaats vinden. Maar hier sta ik een dag voor een nieuwe lockdown in de rij bij de Hornbach. Merry Christmas! pic.twitter.com/A8e21uydrk

— Davey Odekerken (@DaveyOdekerken) December 14, 2020

Rij voor de karwei. pic.twitter.com/m5b8OEmtyi

— Rutger van den Noort (@RutgervdNoort) December 14, 2020

Sta hier in de rij bij de Primera…..pffff pic.twitter.com/S9kNeLKKJj

— Nutcracker💂‍♀️Nanda 🐼 (@HaarlemNanda) December 14, 2020

1.872 coronapatiënten in het ziekenhuis, 36 IC-opnames sinds gister

In de Nederlandse ziekenhuizen liggen maandagmiddag 1.872 patiënten met Covid-19. Dat zijn 105 coronapatiënten meer dan een dag eerder, zo blijkt uit cijfers van het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding. Van deze patiënten liggen 503 patiënten op de intensive care. 1.369 mensen met corona liggen op een reguliere verpleegafdeling.

Afgelopen etmaal werden 36 patiënten opgenomen op de intensive care. Premier Mark Rutte (VVD) stelde vorige week dat het aantal dagelijkse nieuwe IC-opnames terug zou moeten naar minder dan tien. Pas dan zouden versoepelingen van de maatregelen mogelijk worden.

Van deze versoepelingen lijkt de komende tijd geen sprake. Het dagaantal positieve testuitslagen stijgt sinds een paar dagen rap. Naar verwachting kondigt het kabinet maandagavond in een vergaande lockdown aan, met onder meer de sluiting van alle niet-essentiële winkels, scholen en kappers.

Ze hielden zich aan de regels en kregen tóch klachten, zeggen ze bij de teststraat

Van de 41 mensen die dit weekend op de testlocatie bij het vliegveld van Rotterdam vertellen hoe ze mogelijk besmet raakten, weet eigenlijk niemand precies hóé. Ze zijn niet op een drukke vrijdag in de stad geweest om te shoppen, zeggen ze, ze hebben ook geen uitbundige bijeenkomsten bezocht. Niemand noemt Sinterklaas. Waaróm stijgt het aantal besmettingen? Waar bestuurders en wetenschappers zoeken naar een verklaring, klinkt hier op Rotterdam The Hague Airport vooral het dagelijks leven als mogelijke boosdoener: de supermarkt, het schoolplein, de kinderen, die ene collega.

Lees de reportage: Ze hielden zich aan de regels en kregen tóch klachten, zeggen ze bij deze teststraat

Kabinet bereidt ingrijpende lockdown voor

Het kabinet kondigt maandagavond naar verwachting een vergaande lockdown aan in een ultieme poging de coronabesmettingen te verminderen. Het gaat om het zwaarste pakket aan maatregelen dat Nederland deze coronacrisis heeft gekend, zo zal premier Mark Rutte in een toespraak vanuit het Torentje bekendmaken. Bijna alles gaat tot diep in januari dicht, inclusief de niet-essentiële winkels, scholen en kappers.

Op het Catshuis is de top van het kabinet zondag enorm geschrokken van het snel doorstijgen van de besmettingen. RIVM-directeur Jaap van Dissel hield de aanwezige bewindslieden prognoses voor die zo ernstig waren dat de gezondheidszorg binnen een aantal weken volledig overbelast zou kunnen raken, zeggen bronnen.

Boven op de gedeeltelijke lockdown die nu al geldt, komt volgens ingewijden een pakket maatregelen dat neerkomt op een totale lockdown. De niet-essentiële winkels zouden moeten sluiten, net als alle ‘doorstroomlocaties’ (musea, bioscopen, pretparken) en de contactberoepen, inclusief de kappers. Scholen zouden vanaf woensdag hun deuren moeten sluiten en op online onderwijs moeten overgaan.

Premier Rutte zal in zijn toespraak Nederland uitleggen waarom de vergaande ingrepen nodig zijn om het virus weer onder controle te krijgen. Naar verwachting zal hij toelichten waarom „Nederland een moeilijke tijd tegemoet gaat”, aldus een ingewijde, en waarom het dit jaar nodig zal zijn om de Kerst „heel anders te vieren dan normaal”.

De fractievoorzitters van alle partijen uit de Tweede Kamer worden op dit moment bijgepraat door het kabinet. ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers bevestigde voor aanvang dat „alles op tafel ligt”. Minister voor Medische Zorg Tamara van Ark (VVD) sprak van een „zeer zorgelijke situatie”, staatssecretaris van Economische Mona Keijzer (CDA) typeerde de gesprekken in het kabinet als „een ingewikkelde discussie”. Thierry Baudet (FVD) noemde de maatregelen „knettergek” en zei dat het kabinetsbesluit „heel onverstandig” is.

DNB: economische schade ernstig, maar minder dan verwacht

Het coronavirus heeft de Nederlandse economie ernstige schade berokkend, maar de krimp van het bruto binnenlands product was minder sterk dan was gevreesd. De Nederlandsche Bank verwacht voor het hele jaar een economische krimp van 4,3 procent, is maandag bekendgemaakt. De werkloosheid loopt volgens de raming dit jaar op tot 4 procent en bereikt volgend jaar een piek van 6,5 procent. De overheid kampt dit jaar met een begrotingstekort van 6,3 procent van het bbp.

Veel van de economische schade uit het tweede kwartaal (aan het begin van de uitbraak in Nederland) werd goedgemaakt in het derde kwartaal, ziet DNB. In het vierde kwartaal werden de maatregelen vanwege het stijgende aantal besmettingen weer aangescherpt. Daardoor loopt de economie opnieuw averij op. De centrale bank verwacht dat vanaf volgend jaar het herstel wordt ingezet.

DNB waarschuwt dat de cijfers met grote onzekerheid zijn omgeven. Daarom zijn er nog twee ramingen opgesteld die uitgaan van mildere of zwaardere economische schade voor het virus. In beide gevallen zet volgend jaar economisch herstel in. In het meest optimistische scenario zal het bbp volgend jaar met 4,9 procent groeien, in het meest pessimistische met 0,2 procent.

Waarschuwingsborden in het Rotterdamse stadscentrum. Eind november werd het te druk in de winkelstraten in verschillende delen van het land. Foto Marco de Swart/ANP

Brouwerijketen scheldt deel huursommen horeca kwijt

Horecaondernemers in Nederland die hun pand bij brouwerijketen AB Inbev huren, hoeven de komende maanden minder huur te betalen. Het concern maakt maandag bekend een kwart van de huur voor november, december en januari op zich te nemen. AB Inbev is zelf geen eigenaar van de panden. De bierbrouwerij huurt de kroegruimtes van vastgoedeigenaren om ze vervolgens aan kroegbazen te verhuren.

AB Inbev bezit onder meer de merken Bud, Hertog Jan, Leffe en Jupiler. De brouwerijketen kondigt ook aan volle tanks met bier kosteloos te vervangen met vers bier. AB Inbev hoopt dat vastgoedeigenaren die direct aan de horecaondernemers verhuren ook een deel van de huurprijs kwijt zullen schelden.

Bij de sluiting in april en mei werd ook een deel van de huur vergoed. Toen maakte ook concurrent Heineken bekend de helft van de huursommen kwijt te schelden van 130 horecaondernemers, die panden huurden bij het bedrijf. Het is onbekend of Heineken dat tijdens de huidige sluiting weer doet.

Fractievoorzitters Tweede Kamer voor overleg naar de Trêveszaal geroepen

De voorzitters van alle Tweede Kamerfracties hebben een uitnodiging ontvangen om om 12.00 uur vanmiddag langs te komen in de Trêveszaal voor een overleg met het ministerie van Algemene Zaken. Wat precies wordt besproken, is nog niet bekend, maar het ligt voor de hand dat het treffen is georganiseerd om de speech te bespreken die premier Rutte om 19.00 vanavond gaat houden. Algemene Zaken is het ministerie van Rutte.

Naar verwachting kondigt Rutte vanavond nieuwe maatregelen aan om het toenemende aantal coronabesmettingen terug te dringen. Volgens ingewijden zal waarschijnlijk worden aangekondigd dat niet-essentiële winkels dicht moeten.

Volgens de coronanoodwet die onlangs is ingegaan, moet de Tweede Kamer in principe instemmen met nieuwe maatregelen. Het parlement krijgt daarvoor een week de tijd. Van die democratische toets kan worden afgeweken als spoed is geboden. Het lijkt erop dat de Kamer nu door Rutte op de hoogte gebracht zal worden van nieuwe ontwikkelingen, zodat de fracties geïnformeerd zijn vóór de toespraak van de premier.

Lees ook: Maandag overlegt het kabinet over extra coronamaatregelen

Rutte houdt om 19.00 uur coronatoespraak vanuit Torentje

Premier Mark Rutte (VVD) zal vanavond om 19.00 uur een toespraak vanuit zijn werkkamer in het Torentje houden over de coronamaatregelen. Dat meldt persbureau ANP maandagochtend op basis van de Rijksvoorlichtingsdienst. De kans is groot dat Rutte een verscherping van de huidige maatregelen bekendmaakt.

Mogelijk kondigt Rutte aan „niet-essentiële” winkels in de detailhandel te sluiten, zoals kledingzaken en tuincentra. Ook bespraken de kabinetsleden zondag de mogelijkheden om scholen langer dicht te houden na de kerstvakantie en het sluiten van „doorstroomlocaties” als musea, bibliotheken, pretparken en dierentuinen. Een ander voorstel is het instellen van een avondklok, zodat mensen ‘s avonds niet meer bij elkaar op bezoek gaan.

Tijdens de pandemie sprak Rutte één keer eerder vanuit het Torentje. Dat was aan het begin van de crisis in maart, toen wilde hij de bevolking voorbereiden op de zware tijd die haar te wachten stond, met verstrekkende vrijheidsbeperkingen. In maart was Rutte de eerste premier sinds Joop den Uyl in 1973 die de bevolking toesprak vanuit het Torentje. Daarna hield Rutte verschillende „reguliere” persconferenties met verantwoordelijke bewindslieden om het coronabeleid toe te lichten.

Duitse miljarden moeten recessie voorkomen, Trump stelt eigen vaccinatie uit

  • Duitsland kan een economische recessie tijdens de tweede virusgolf afwenden, ondanks de beperkende maatregelen die zondag werden opgelegd, aldus minister Peter Altmaier van Economische Zaken. Altmaier sprak maandagochtend op de Duitse radio de verwachting uit dat „een complete economische stilstand [zou worden] voorkomen”. De minister zei het huidige steunpakket voor het bedrijfsleven uit te breiden met 11 miljard euro per maand.

    Met die steunmiljarden hoopt de regering de economische schade te beperken. In het tweede kwartaal kromp de economie met 10 procent, vergeleken met het jaar ervoor. Volgens Altmaier is de financiële steun voldoende om nu een nieuwe economische klap te voorkomen. Bondskanselier Angela Merkel kondigde zondag strenge beperkingen aan voor het openbare leven in Duitsland. Onder meer scholen en winkels moeten sluiten.
  • De Amerikaanse president Donald Trump zegt dat hij en het personeel in het Witte huis later dan gepland gevaccineerd zullen worden tegen het coronavirus. Volgens persbureau Reuters zouden Trump en vicepresident Mike Pence vanaf maandag bij de eersten horen die een goedgekeurd coronavaccin van Pfizer/BioNTech zouden krijgen, maar Trump zei de inenting uit te stellen. „Het staat niet gepland dat ik word gevaccineerd, maar ik kijk ernaar uit dat op een geschikt moment te doen”, schreef de president op Twitter.

    Ook voor het personeel in het Witte Huis, dat volgens Amerikaanse media in de komende tien dagen een vaccin kan verwachten, zijn de vaccinatieplannen uitgesteld. „Mensen die in het Witte Huis werken, moeten het vaccin ergens later in het programma krijgen, tenzij er een specifieke noodzaak is. Op mijn verzoek is deze aanpassing doorgevoerd”, aldus Trump.

  • Nieuw-Zeeland en Australië maken plannen om een eigen reisbubbel openen. De Nieuw-Zeelandse premier Jacinda Ardern sprak haar intentie uit om quarantainevrij reizen tussen beide landen mogelijk te maken. Nu is het zo dat binnenkomende reizigers in Nieuw-Zeeland twee weken in quarantaine moeten na aankomst. Andersom is dat ook zo. Beide landen onderzoeken dus de mogelijkheden om die beperkingen te schrappen.

Aantal treinreizigers halveerde in 2020

NS zag het aantal treinreizigers het afgelopen jaar met ruim de helft dalen vanwege de coronacrisis. Uit de maandag gepubliceerde eindejaarsprognose blijkt dat het spoorbedrijf in 2019 gemiddeld 1,3 miljoen reizigers per dag vervoerde, tegenover gemiddeld 588.000 per dag dit jaar. Daarmee daalde het aantal reizigers het afgelopen jaar met 55 procent in vergelijking met een jaar eerder.

De rustigste maand was volgens het spoorbedrijf april. Vanwege de toen geldende lockdown en het urgente advies om geen niet-noodzakelijke reizen te maken, vervoerde NS toen ongeveer 9 procent van het aantal passagiers in dezelfde maand in 2019. Wie het afgelopen jaar de trein nam, had overigens wel een grotere kans een zitplaats te bemachtigen: 97,4 procent van de reizigers in de spits kon de reis zittend maken. Een jaar eerder lag dat percentage op 94,8 procent. NS noemt het een „record met een wrange bijsmaak”.

Tijdens de eerste maanden van de pandemie voerde NS een aangepaste dienstregeling omdat het aantal reizigers sterk was verminderd. In de zomer werd de reguliere dienstregeling hervat, hoewel ook toen het aantal reizigers flink lager lag dan gewoonlijk. In mei dit jaar stelde financieel directeur van NS Bert Groenewegen in een interview met NRC te verwachten dat het aantal treinreizigers pas in 2025 op het niveau van voor de pandemie ligt. Het spoorbedrijf rekent tot dat jaar op een verlies van 4,7 miljard euro. Het kabinet trok zeker 1,5 miljard euro uit voor steun aan vervoersbedrijven.

Een trein op Utrecht Centraal. Foto Jeroen Jumelet / ANP

Ziekteverzuim tijdens coronacrisis bereikt hoogste punt sinds 2003

Het ziekteverzuim in de eerste drie kwartalen van 2020 ligt met 4,7 procent op het hoogste punt in zeventien jaar tijd, blijkt uit CBS-cijfers. Vooral in de zorg en de horeca meldden meer werknemers zich ziek. Vorig jaar lag het gemiddelde ziekteverzuim in dezelfde periode op 4,3 procent. De stijging is hoogstwaarschijnlijk veroorzaakt door de uitbraak van de coronapandemie. Dat heeft het CBS niet onderzocht.

In de zorg steeg het ziekteverzuim in het derde kwartaal naar 5,9 procent - vorig jaar bedroeg dat in dezelfde periode 5,2 procent. In de verpleeg- en verzorgingstehuizen was het verzuim in juli, augustus en september 7 procent. Horecabedrijven, die in die maanden allemaal open waren, hadden toen te maken met een stijging van het ziekteverzuim van 2,6 naar 4,1 procent. In het onderwijs en het openbaar bestuur lag het aantal ziekmeldingen juist lager dan vorig jaar.

Welkom in een nieuw blog

Hier houdt NRC de laatste ontwikkelingen bij omtrent de coronapandemie. Nu volgt een overzicht van het belangrijkste nieuws van zondag 13 december:

  • Van zaterdag op zondag zijn 9.924 positieve testuitslagen aan het RIVM gemeld. Het aantal positieve besmettingen stijgt al anderhalve week.
  • Maandagochtend komen enkele ministers bijeen voor een crisisoverleg over de stijgende coronabesmettingen. Later op die dag volgt een voltallige ministerraad. Volgens ingewijde bronnen wordt een reeks aan nieuwe maatregelen overwogen, waaronder de sluiting van niet-essentiële winkels, zoals kledingzaken en tuincentra. Ook zou het kabinet denken aan een avondklok tijdens Oud en Nieuw.
  • In Duitsland zijn in één etmaal meer dan twintigduizend nieuwe besmettingen met het coronavirus gemeld. Daarop besloot het land de teugels van het coronabeleid steviger aan te trekken; het gaat de komende weken in strenge lockdown.

In Ankara geldt van vrijdagavond tot maandagochtend een uitgaansverbod om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Foto Burhan Ozbilici / AP