Autocraten krijgen het groene licht voor hun folterpraktijken

De Franse president vindt regionale stabiliteit belangrijker dan mensenrechten. Zijn die repressieve regimes dan stabiel, vraagt .

Dwars

Vertelt u me eens, vergis ik me of gaat het steeds slechter met de mensenrechten? Het gaat me hier niet om de mensenrechten als zodanig, of liever schending daarvan – ik noem maar wat, opsluiting van critici, foltering, standrechtelijke executies – als wel om de acceptatie daarvan. Door regeringen die pretenderen dat ze mensenrechten en democratie hoog in het vaandel dragen.

Het was natuurlijk een retorische vraag van me, dat weet u ook wel. Ik ben ervan overtuigd dat het slechter gaat, en ik voer Macron als bewijs aan. Mensenrechten en democratie zijn belangrijk, onderstreepte de Franse president op een persconferentie met zijn Egyptische ambtgenoot Sisi.

Lees ook Veel kritiek op Macrons handjeklap met de Egyptische leider Sisi

Maar belangrijker, zei hij, zijn de regionale stabiliteit en de strijd tegen terrorisme. Daarmee leek hij niet zoveel verder te gaan dan andere westerse leiders. Tenslotte levert Nederland onder minister Bloks en minister Kaags mantel der liefde Egypte ook militair materieel. Maar met de openlijke degradatie van de mensenrechten naar de tweede plaats, gaf Macron feitelijk alle autocraten het groene licht voor verdere repressie.

Sisi (60.000 politieke gevangenen) kreeg ook Frankrijks hoogste onderscheiding, het grootkruis van het Légion d’Honneur. Op zich vond ik dat minder opzienbarend. Want er hebben al heel wat dubieuze leiders die onderscheiding gekregen. De Syrische president Bashar al-Assad in 2001, toen ook al een hele akelige onderdrukker, en de Russische president Poetin in 2006. In 2016 de toenmalige Saoedische kroonprins Mohammed bin Nayef, inmiddels opgesloten door zijn opvolger Mohammed bin Salman, maar evenmin een democraat. Nee, opmerkelijk was dat Macron zich er kennelijk een beetje voor schaamde. De Franse pers was niet uitgenodigd voor de plechtigheid, en moest tot zijn uitgesproken ergernis de beelden uit de Egyptische staatsmedia halen.

Ik sla even af naar Italië, waar aanklagers zojuist vier agenten van de Egyptische veiligheidsdienst in staat van beschuldiging hebben gesteld wegens ontvoering van en moord op de Italiaanse student Giulio Regeni. Die werd in februari 2016 doodgefolterd langs een weg in Caïro gevonden. De verdenking ging meteen uit naar de veiligheidsdienst. De zaak leidde eerst tot een onderlinge verkoeling, maar ook hier ziet u de staatskas de overhand krijgen: een half jaar geleden besloot Italië Egypte voor 1,2 miljard euro wapens te leveren als onderdeel van een deal van uiteindelijk 11 miljard. Die aangeklaagde agenten worden écht nooit uitgeleverd of gestraft.

Macron staat niet alleen – denk maar aan president Trump, die Sisi „mijn favoriete dictator” noemde en die die andere superschender, de Saoedische kroonprins, in bescherming nam na de moord op de kritische journalist Khashoggi. Voor wat hoort niks: vorige week werd een Amerikaans-Saoedische arts tot zes jaar gevangenis veroordeeld, onder andere omdat hij zonder toestemming de Amerikaanse nationaliteit had aangenomen. Terwijl Trumps minister Pompeo nota bene op bezoek in Riad zijn zaak had bepleit. Dit is zoals het is. Als komend president Biden inderdaad om mensenrechten geeft, tegen de trend in, kan hij zijn borst natmaken.

Maar heeft Macron misschien gelijk met zijn nadruk op regionale stabiliteit en terrorisme? Ik zou zeggen, ga eens naar de Sinaï, waar Sisi’s bloedige repressie alleen maar méér terrorisme heeft opgeleverd. En ik heb het hier wel eens eerder geschreven: hoe stabiel is een regime dat al zijn critici moet opsluiten?

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.