Analyse

Brexit, corona en Kerstmis leiden aan beide kanten van het Kanaal tot verstoppingen

Brexit Verkeersopstoppingen, files en stilgelegde productie. De afgelopen dagen werd al duidelijk hoe weinig er hoeft te gebeuren om de Brits-Europese handel te verstoren.

Vrachtwagens vormen een file op de A20 richting de veerhaven van Dover, op zaterdag.
Vrachtwagens vormen een file op de A20 richting de veerhaven van Dover, op zaterdag. Foto Toby Melville/Reuters

Terwijl Boris Johnson en Ursula von der Leyen de komende dagen „de extra mijl” bewandelen om toch tot een Brexit-deal te komen, neemt de angst voor ontwrichting in het nieuwe jaar toe. Dan loopt de transitiefase van de Brexit af, staat het Verenigd Koninkrijk buiten de Europese interne markt en vinden er opeens douanecontroles plaats. Verkeersopstoppingen de afgelopen weken gaven een voorproefje van de te verwachten problemen.

Om chaos in het nieuwe jaar voor te zijn, leggen bedrijven grotere voorraden van goederen aan weerszijden van het Kanaal, wat eveneens tot chaos leidt. Op de wegen richting Dover en Calais, de ruggengraat van de Kanaalhandel, ontstonden lange files, en de politie zette vrachtwagens ver van de havens aan de kant om het verkeer te regelen. De jaarlijkse Kerstdrukte, wegwerkzaamheden in Noord-Frankrijk en grootschalige invoer van mondkapjes en andere materiaal dat tegen het coronavirus moet beschermen dragen bij aan de verstoring. Ook bij de Kanaaltunnel is het druk. Het bedrijf dat de 50 kilometer lange verbinding tussen Folkestone en Coquelles bestiert, verwacht dat de situatie aanhoudt tot en met het nieuwe jaar.

De Britse havens van Southampton en Felixstowe melden dat zij het ook opeens veel drukker hebben. Rederijen zoeken zelfs routes om Felixstowe, de drukste Britse containerhaven, te mijden.

Hogere prijzen, latere levering

De opstoppingen hebben meteen gevolgen. De fabriek van Honda bij het Engelse Swindon legde de productie stil van de Civic stil, vanwege „transport-gerelateerde vertraagde levering van onderdelen”. Honda zegt te hopen deze week de fabriek weer draaiende te krijgen.

Ondernemers melden hogere prijzen voor vervoer en opslag van hun producten. Dat kan uiteindelijk leiden tot hogere prijzen voor consumenten en minder aanbod. De Britse tabloids schrijven nu al dat er mogelijk een tekort ontstaat van populaire kerstcadeaus, zoals de nieuwste spelcomputers en draadloze koptelefoons.

Britse tabloids schrijven nu al dat er mogelijk een tekort ontstaat aan populaire kerscadeau's, zoals de nieuwste spelcomputers en draadloze koptelefoons

Gevreesd wordt dat, deal of geen deal, de problemen in het nieuwe jaar erger worden. Onmiddellijk beginnen douaniers in de EU met controles op handel vanuit het Verenigd Koninkrijk, waardoor rijen nog langer kunnen worden. De Britten hebben al gezegd het komende jaar douanechecks gefaseerd in te voeren. In de eerste maanden van 2021 zullen zij de douanegrens wagenwijd openzetten om nog meer vertraging te voorkomen.

Volgens The Times heeft de regering van Boris Johnson supermarkten gewaarschuwd dat in geval van een No Deal er drie maanden lang een tekort aan groente kan ontstaan. Supermarkten hebben de paniekaankopen aan het begin van de coronapandemie vers in het geheugen. Ze vrezen dat Britse consumenten weer massaal inslaan als er geen Brexit-akkoord geregeld wordt.

Spanning op zee

Terwijl onderhandelaars van de EU en het VK nachten doortrekken om overeenstemming te bereiken over technische materie (bijvoorbeeld hoe de Britten om moeten gaan met nieuwe EU-regels in de toekomst) broeit de stemmingmakerij.

De Britse regering maakte bekend dat vier marineschepen de wateren van de exclusief economische zone gaan patrouilleren, zoals nu ook het geval is. Zonder een akkoord over visserij mogen kotters uit de EU niet meer in Britse wateren vissen. De marineschepen zullen bevoegd zijn om controles en inspecties uit te voeren om illegale visserij tegen te gaan.

De aankondiging zorgde voor een verhit debat. Brexiteers zien er het felgekoesterde take back control in. Tegenstanders van uittreden zien de mogelijke inzet van de marine tegen Nederlandse, Spaanse of Franse vissers als een teken hoe snel de Britse relatie met het continent achteruitholt.

Tobias Ellwood, fractiegenoot van Johnson en voorzitter van de defensie-commissie in het Lagerhuis, wijst er op hoe Russische onderzeeërs de afgelopen tijd zich vaker in Britse wateren bevinden. „Onze tegenstanders zullen glimlachen hoe de belangrijkste Europese krijgsmachten met elkaar ruziën over vis”, zei Ellwood.

Gesprekken houden nooit op

In Brussel zal de komende tijd verder gesproken worden over een akkoord over visserij. Zelfs in geval van No Deal lijkt de EU uit op een compromis, blijkt uit de maatregelen die de Commissie vorige week bekendmaakte in geval van ruzie aan het einde van het jaar. Vrachtwagens mogen blijven pendelen tussen de EU en het VK en vliegtuigen mogen blijven vliegen, als de Europese vloot in Britse wateren mag blijven vissen, stelt de Commissie voort.

Dat is een openingsbod waar de Britten niet onmiddellijk mee akkoord zullen gaan. Het is ook bewijs dat de Europese Commissie weet: zelfs 1 januari is geen harde deadline voor een deal. De gesprekken tussen het VK en de EU houden nooit op.