Opinie

Nederland laat ‘Accidental Americans’ in de kou staan

‘Amerikaanse’ Nederlanders zijn in problemen door een grensoverschrijdend belastingverdrag met de VS. De staat moet dit repareren, zeggen , en .
Minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) zou het belastingverdrag met de VS moeten repareren.
Minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) zou het belastingverdrag met de VS moeten repareren. Foto BART MAAT/ ANP

Zo’n 46.000 Nederlanders die hier aan al hun belastingverplichtingen hebben voldaan, lopen op dit moment toch een reëel risico door hun bank als klant te worden afgestoten. De eerste Nederlanders werd inmiddels toegang tot de eigen bankrekening en financiële middelen ontzegd. Daardoor kunnen zij niet langer aan belangrijke verplichtingen (verzekering, hypotheek etc.) voldoen. Hoe is dit mogelijk? Zij zijn zogeheten Accidental Americans ofwel ‘Onbedoelde Amerikanen’: Nederlandse staatsburgers die bijvoorbeeld door geboorte in de Verenigde Staten en als heel jong kind naar Nederland gekomen, of doordat één van de ouders Amerikaans is, door de VS als Amerikaan worden gezien en daarmee vallen onder het Amerikaanse belastingregime.

Waar het hier om gaat, is de rol, betrokkenheid en ernstige misrekening van de Nederlandse overheid. Die heeft een verdrag getekend dat verstrekkende persoonlijke gevolgen heeft voor een groot aantal Nederlanders. In 2014 sloot Nederland het FATCA-Iga verdrag met de VS.

Dit verdrag houdt in dat banken de gegevens van alle zogeheten ‘Amerikanen’ in hun bestand moeten delen met de Amerikaanse belastingdienst. Gebeurt dit niet of zijn de Onbedoelde Amerikanen om principiële redenen niet bereid deze privacygevoelige gegevens met de Amerikaanse overheid te delen, dan dreigen boetes en uitsluiting van het internationale financiële systeem.

Afstand doen van het Amerikaans staatsburgerschap lijkt de oplossing maar het brengt zeer hoge kosten met zich mee in verband met noodzakelijk juridisch-financieel advies, administratieve regelingen en de verplichting tot belastingaangifte over de laatste zes jaar.

Het FATCA-Iga verdrag bepaalt dat de financiële gegevens van Onbedoelde Amerikanen via de Nederlandse Belastingdienst worden doorgesluisd naar de VS. Het is dan ook aan diezelfde Nederlandse overheid om haar verantwoordelijkheid te nemen en op te komen voor de belangen van haar burgers. Niet wijzen naar commercieel bancair belang of de Amerikanen, maar zelf corrigeren wat fout is gegaan. Die actie is nu echt vereist.

Niet toegestaan

Laten we eens kijken hoe het zo fout heeft kunnen gaan: het sluiten van zo’n verdrag tussen twee landen met zulke onvergelijkbare belastingstelsels is onbegrijpelijk. Naast de VS hanteert alleen Eritrea gelijke principes. Alle andere landen heffen alleen belasting op basis van inwonerschap. Dat heeft een reden; het FATCA verdrag leidt immers tot dubbele belastingheffing, hetgeen volgens internationale belastingregels gewoonweg niet is toegestaan.

Lees ook: Niet meer kunnen pinnen omdat zijn wieg in de VS stond

Datzelfde FATCA verdrag gaat uit van wederkerigheid. Maar diverse staten in de VS verbieden de uitwisseling van financiële informatie met andere Amerikaanse staten of landen. Sowieso kun je je afvragen hoe wenselijk toelating van extraterritoriale wetgeving in ons land is.

Dan zijn er ook nog de Europese privacyregels (GDPR/AVG), op basis waarvan uitwisseling van de nu in het verdrag opgenomen gegevens niet toegestaan is. Op dit punt heeft de EU negatief geadviseerd over de invoering van FATCA, maar laat de lidstaten hun gang gaan. De uitzonderlijke situatie die de Nederlandse overheid met dit verdrag creëert, druist lijnrecht in tegen het door diezelfde overheid zo dikwijls publiek gevierde privacybelang. Het valt niet te begrijpen.

Zes jaar steggelen

Al zes jaar lang steggelen de Tweede Kamer en het ministerie van Financiën over deze zaak, zonder zicht op een oplossing. Het duidt op een grove onderschatting van de persoonlijke impact op de levens van een aanzienlijk aantal Nederlandse staatsburgers.

Het blijft gissen naar de oorzaken van dit debacle. Gaat het om door ambtenaren slecht voorbereide besluitvorming, onvoldoende zicht op de implicaties van het verdrag of een naïeve keuze om het belang van onze bondgenoot de VS ondergeschikt te maken aan dat van onszelf? Eén ding is zeker: het oorspronkelijke doel van de FATCA overeenkomst om witwaspraktijken tegen te gaan heeft wel een heel onverkwikkelijke bijwerking gekregen.

Hoe nu verder? In het verdrag moet een uitzondering worden gemaakt voor de Accidental Americans zodat zij recht houden op de volledige dienstverlening van financiële instellingen. Het verdrag maakt zulke specifieke aanpassingen per land ook gewoon mogelijk. Lukt dat niet, dan moet een oplossing via Nederlandse wetgeving worden gevonden.

De Nederlandse overheid heeft steken laten vallen met de ondertekening van dit verdrag met de VS. Al zes jaar zijn de ontstane weeffouten zonder resultaat onderwerp van overleg. Het is de hoogste tijd dat de in het overleg van 24 november met de Tweede Kamer gedane belofte van minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) om „het bloeden te laten stoppen” nu snel leidt tot echte actie en het nemen van verantwoordelijkheid voor hetgeen correctie behoeft. Dat mag worden verwacht van een competente overheid.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.