Opinie

Vaste tarieven voor juridisch advies zijn een aanwinst

Nieuwkomers kunnen traditionele kantoren prikkelen tot transparantie en scherpe tarieven. Diana de Wolff in de Togacolumn.
Juridisch advies via een beeldverbinding.
Juridisch advies via een beeldverbinding. Foto: Ramon van Flymen / Hollandse-Hoogte

Mogen advocatenkantoren in handen zijn van niet-advocaten? Alleen onder strikte voorwaarden van de orde van advocaten. Zo mogen rechtsbijstandsverzekeraars en belangenorganisaties advocaten in loondienst de juridische belangen van verzekerden of aangesloten leden laten behartigen. En bedrijven en organisaties mogen een advocaat in dienst hebben voor de rechtskundige advisering aan henzelf, de inhouse advocaat.
Maar ongelimiteerd advocatendiensten aanbieden vanuit een ander bedrijf dan een advocatenkantoor is taboe. Een verzekeraar, SRK, bond vorig jaar de kat de bel aan en daagde de orde van advocaten uit om deze voorwaarde te laten vallen. Onder de naam BrandMR wil de verzekeraar ook advocatenbijstand leveren aan niet-verzekerden.

Concurrentie

Dat stuitte op verzet vanuit de balie. Logisch, denkt u, want de balie wil natuurlijk concurrentie tegengaan. Het argument van de beroepsgroep luidde echter anders: advocaten zien hun onafhankelijke positie ondermijnd als niet-advocaten kunnen voorschrijven hoe zij hun werk moeten doen. Een bestuurder of aandeelhouder die geen advocaat is valt bovendien ook niet onder het tuchtrecht.

De orde kon met deze argumentatie buiten de eigen kring op weinig begrip rekenen. De mededingingsautoriteit ACM en de Tweede Kamer oefenden druk op de orde uit om de regels te versoepelen. In een motie sprak de Tweede Kamer uit dat de kosten voor rechtsbijstand voor mensen met een middeninkomen en voor kleine ondernemers vaak ‘niet dragelijk’ zijn en dat de regels de noodzakelijke ontwikkeling van een gevarieerd aanbod van rechtsbijstandverleners belemmeren. Als de orde van advocaten niet voor het eind van dit jaar stappen zou zetten om alternatieve bedrijfsstructuren toe te laten, zou de regering zelf wettelijke maatregelen moeten nemen, zo vond de Kamer.

Particulieren

Onder deze druk besloot de advocatenorde vorige week dat initiatieven als BrandMR voorlopig van start kunnen gaan, mits advocaten de meerderheid van het bestuur van zo’n bedrijf uitmaken. Mogelijk zal dus een meer gevarieerd aanbod van advocatendiensten ontstaan. Om bij BrandMR te blijven: het aanbod richt zich op particulieren die niet over een rechtsbijstandverzekering beschikken en die te veel verdienen om voor gesubsidieerde rechtsbijstand in aanmerking te komen. De grens daarvoor ligt bij een bruto jaarinkomen van ongeveer 40.000 (gezinnen) of 28.000 euro (alleenstaanden). Het bedrijf belooft vaste en scherp te noemen tarieven per advies, onderhandelingstraject of procedure. Voor procedures ligt dat tarief overigens een flink stuk hoger dan het bedrag dat advocaten in de gesubsidieerde rechtsbijstand voor een procedure krijgen. Maar goed, dan hebben we het ook over onredelijk lage vergoedingen.

Keerzijde

Uiteraard zit er aan vaste, scherpe tarieven ook een keerzijde. Communiceren met de jurist gaat bij de nieuwkomer via website, telefoon of Skype. Dat hoeft niet per se een bezwaar te zijn (de covidpandemie is wat dat betreft leerzaam geweest). Maar in zaken met een emotioneel aspect, denk aan echtscheidingen of een ontslag, is persoonlijk contact tussen advocaat en klant belangrijk en wenselijk. Voor de advocaat om goed te kunnen begrijpen hoe de klant het conflict ervaart of hoe hij zich in de nesten heeft gewerkt, hoe hij de toekomst ziet en welke belangen, twijfels en gevoelens er spelen. Voor de klant om te onderzoeken of er een klik is met de advocaat en of de advocaat zijn vertrouwen waard is.

Duidelijkheid

Maar dat met vaste, overzichtelijke tarieven voor juridische adviezen en procedures in een behoefte wordt voorzien, valt niet te betwijfelen. Mensen uit de middengroepen en kleine zelfstandigen willen duidelijkheid vooraf over wat een rechtszaak gaat kosten. En terecht. Een juridisch probleem maakt iemand al onzeker genoeg. Diensten aanbieden tegen vaste, vooraf bekend gemaakte bedragen is tot nu niet gebruikelijk in de balie. Nieuwkomers zoals BrandMR kunnen rechtzoekenden meer onderhandelingsmacht geven en traditionele kantoren prikkelen om transparanter te zijn over de kosten. Met behoud van het goede: persoonlijke en empathische dienstverlening. Dat de orde van advocaten overstag is gegaan en een voorzichtige opening biedt aan nieuwe dienstverleners is daarom toe te juichen.

De Togacolumn wordt geschreven door een advocaat, rechter of officier. Diana de Wolff is advocaat en bijzonder hoogleraar advocatuur aan de UvA.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.