Reportage

Pfizer maakt de kleine Belgische plaats Puurs groot

Pandemiebestrijding Puurs in België is het brandpunt geworden van de coronabestrijding. Vanuit hier moeten de eerste vaccins Europa in.

Het dorp Puurs waar Pfizer coronavaccins produceert en de werkeloosheid drukt.
Het dorp Puurs waar Pfizer coronavaccins produceert en de werkeloosheid drukt. Foto Eric de Mildt

Het complex van Pfizer ligt op een industrieterrein zoals zovele langs de N16 van Mechelen naar Sint-Niklaas. Aan de achterzijde is het afgezet met hekken en prikkeldraad. Aan de voorkant staan witte gebouwen, uit schoorstenen dwarrelt rook. Alleen een cameraploeg die de af en toe wegrijdende vrachtwagens filmt, verraadt dat hier wat aan de hand is. Zou het vaccin erin zitten? De eerste doses die de wereld moeten helpen weer ‘normaal’ te worden?

De Pfizerfabriek in het Belgische dorpje Puurs, 25 kilometer ten zuiden van Antwerpen, is plotseling brandpunt van de mondiale bestrijding van de coronapandemie. Dit is, evenals de fabriek van Pfizer in Kalamazoo in de Verenigde Staten, een locatie waarvandaan, vermoedelijk, de eerste breed goedgekeurde vaccins ter wereld op grote schaal gaan worden verspreid.

Nu al worden van hieruit vaccins richting het Verenigd Koninkrijk verscheept, waar het vaccin van Pfizer en zijn Duitse partner BioNTech als eerste werd goedgekeurd en waar dinsdag de eerste mensen werden ingeënt. Uiterlijk 29 december wacht het cruciale oordeel van het Europese geneesmiddelenbureau (EMA). Na groen licht kan meteen worden begonnen met zendingen naar heel Europa sturen. In de VS lijkt goedkeuring nog dichterbij.

‘Redder van de wereld’

Het dorp waar Pfizer is neergestreken, is „nauwelijks meer dan een kruising van twee wegen met een kerk, school, apotheker en delicatessenwinkel”, noteerde de Britse tabloid The Daily Mail onlangs. Schromelijk overdreven, maar tot voor kort was het 18.000 inwoners tellende Puurs wel grotendeels onbekend. Of het moet voor bierliefhebbers zijn: Duvel wordt er gebrouwen.

Nu staat het dorp, door de Mail betiteld als „redder van de wereld”, ineens in het middelpunt van de internationale belangstelling, zegt burgemeester Koen Van den Heuvel op het gemeentehuis. Pfizer zelf laat niemand toe op de productielocatie en werknemers zijn geïnstrueerd niet met de pers te praten. Dus heeft hij zijn handen vol aan het te woord staan van de pers.

De burgemeester is trots dat zijn gemeente de mensheid „een goed gevoel in een sombere periode” kan schenken, zegt hij. In al zijn jaren als burgemeester (hij begon in 1997) heeft hij zijn best gedaan om Pfizer, ondanks de hoge Belgische loonkosten, tevreden te stellen en hier te houden. Onder meer door vergunningstrajecten sneller te laten verlopen. Een weg die onhandig lag, werd voor Pfizer verplaatst. Sinds een aantal jaar staan er twee windmolens op het fabrieksterrein. „In sommige gemeenten zie je dat zoiets moeilijk wordt gemaakt. Voor ons was het prioriteit om het niet te lang te laten aanslepen.”

Iedereen kent wel iemand hier die voor Pfizer werkt

Koen Van den Heuvel burgemeester

Puurs ligt strategisch, midden in de ‘Vlaamse ruit’ van Brussel, Gent, Antwerpen en Leuven. Via de N16 is er een goede verbinding met de haven van Antwerpen en het vliegveld van Brussel Zaventem, dat een farmahub heeft. Als de cruciale goedkeuring van EMA er komt, zullen daarna honderden vrachtwagens met de kostbare lading gaan rijden: naar omliggende landen, grote distributiecentra elders (in Karlsruhe), of het vliegveld van Brussel, vanwaar ze verder kan worden verscheept.

Die logistieke operatie is er een die zijn weerga nauwelijks kent, en waarbij voor Pfizer veel op het spel staat – niet het minst materiële zaken. Pfizer hoopt dit en volgend jaar in totaal maximaal 1.350 miljoen doses vaccin te produceren en verschepen vanuit de Europese en Amerikaanse productielocaties. De prijs per dosis, die vooralsnog geheim is, wordt voor westerse landen geschat op 15,50 euro. Dan gaat het over maximaal 21 miljard euro. Het vaccin is instabiel en moet bij een temperatuur van min 70 graden worden bewaard. Voor het transport en de eventuele opslag erna heeft Pfizer speciale vriesdozen gemaakt.

Speciale vriesdozen voor de vaccins

Dat het een kwetsbaar proces is, bleek eerder al. Pfizer stelde op 9 november tamelijk onopvallend zijn productiedoel voor dit jaar (100 miljoen doses) met de helft naar beneden bij. The Wall Street Journal onthulde vorige week dat dit was gebeurd omdat er problemen waren met het productieproces. Een aantal eerste leveranties van grondstoffen, benodigd voor de productie, zou „niet hebben voldaan aan de standaarden”, aldus een bron binnen het bedrijf.

Consequenties voor Nederland

Tijdens de persconferentie van premier Rutte (VVD) en minister De Jonge (CDA) dinsdag werd duidelijk dat dit consequenties heeft voor het Nederlandse vaccinatieprogramma. Waar De Jonge eerder zei dat Nederland eind december kon beschikken over een miljoen Pfizervaccins, blijken dat nu een half miljoen in de eerste week van januari. Pfizer informeerde het RIVM hier deze week over.

Een woordvoerder van Pfizer benadrukt dat het totaal aantal vaccins dat met Nederland is afgesproken „wordt nagekomen en geleverd”. De productiedoelen voor volgend jaar (maximaal 1,3 miljard) zouden niet in gevaar komen. Ook richting het VK gaan nu minder vaccins dan de bedoeling was.

Vijftig miljoen doses minder of niet – in Puurs maken ze zich intussen weinig druk over Pfizer, of over straks door het dorp denderende vrachtwagens. „Pfizer is niet vervuilend, betaalt goed en er zijn tal van banen, van wetenschapper tot schoonmaker”, zegt burgemeester Van den Heuvel. Daarmee is het bedrijf medeverantwoordelijk voor de lage werkloosheid in Puurs: rond de 4 procent. 1.500 van de 3.000 mensen die er werken, wonen in de directe omgeving. „Iedereen kent wel iemand die er werkt.” En dankzij de N16 hoeven de vrachtwagens niet in de buurt van het centrum te komen.

Zelfs in de woonwijk vlak naast de fabriek, een rustige wijk waar vooral vrijstaande huizen staan, is weinig weerstand te bemerken. Vlak bij het huis van Edmund Van de Vreken staan Pfizers twee windmolens, die het bedrijf met steun van de gemeente mocht bouwen. De Puursenaar woont er al sinds 1983 en heeft Pfizer zien uitbreiden. „Er is nooit wat om te doen.” En die windmolens? „Ik hoor ze niet.”

De burgemeester kreeg onlangs e-mails van inwoners. Zat er geen voordeeltje voor ze in, vroegen ze, als ‘vaccincentrum’ van de wereld? Die verzoeken heeft hij misschien wel aan zichzelf te danken, lacht hij. Toen de megastudio van entertainmentbedrijf Studio100 in Puurs neerstreek, kregen inwoners kortingen en voorrang op voorstellingen. Helaas, aldus de burgemeester: „Dat zit er nu niet in.”

Lees ook: Vaccineren - zijn de koelkasten er?