Recensie

Recensie Film

Paleontologe Mary Anning krijgt een versteend gevoelsleven in ‘Ammonite’

Historisch drama ‘Ammonite’ lijkt een tweeluik met de debuutfilm van regisseur Francis Lee. Beide zijn ‘coming of emotion’-films. Hoofdpersoon Mary Anning is een stugge, introverte vrouw, die in een verstikkende relatie leeft met haar zieke moeder.

Paleontologe Mary Anning (Kate Winslet, rechts) neemt haar nieuwe assistent Charlotte (Saoirse Ronan) mee naar het strand voor een zoektocht naar fossielen, in ‘Ammonite’.
Paleontologe Mary Anning (Kate Winslet, rechts) neemt haar nieuwe assistent Charlotte (Saoirse Ronan) mee naar het strand voor een zoektocht naar fossielen, in ‘Ammonite’.

Eigenlijk was het voor Ammonite niet nodig geweest dat hoofdpersoon Mary Anning echt heeft bestaan. Maar dat is wel jammer van Anning zelf, die begin negentiende eeuw baanbrekend werk verrichtte op het gebied van de paleontologie en daar veel te weinig credit voor kreeg. Hoeveel inspirerende biopics over historische vrouwen bestaan er nu helemaal?

Regisseur Francis Lee nam het feit dat er relatief weinig over haar leven bekend is als uitgangspunt voor een ‘queering up’ van haar levensgeschiedenis, een soort ‘filmische fan fiction’ waarin Anning een minnares krijgt en bovendien nog een mannelijke (een ‘buitenlandse’ dokter) en een vrouwelijke (een vrijgezelle buurvrouw) aanbidder. Dat zijn niet de enige speculaties die de film zich veroorlooft. De hedendaagse vrouwelijke paleontoloog Riley Black schrijft in reactie op de film dat de historische Anning voor zover bekend noch met mannen noch met vrouwen romantische of erotische relaties had, maar dat ze ook niet zo stuurs en stug is als Lee haar door Kate Winslet laat spelen. Er is nog een heel leven te (her)ontdekken tussen mansplaining en verbittering.

Lees ook een interview met regisseur Francis Lee over ‘Ammonite’

Die verhaalelementen, die biografische uitvergrotingen en ficties zijn dan ook niet waar Ammonite (de titel verwijst naar de spiraalvormige fossielen die Anning aan de kust van Dorset vond en die haar beroemd maakten) over gaat. Eigenlijk vormt hij gewoon een tweeluik met Lees debuutfilm God’s Own Country (2017). Daarin krijgt een jonge boerenzoon een relatie met een Roemeense seizoensarbeider (acteur Alec Secareanu, die nu de dokter speelt). Lee noemde dat toen geen ‘coming out’-verhaal, want beide mannen zijn volkomen op hun gemak met hun seksualiteit, maar een ‘coming of emotion’-film. Dat is een term die ook op Ammonite van toepassing is. Anning is een introverte, geïmplodeerde vrouw, die in een verstikkende relatie leeft met haar zieke moeder die net zo fanatiek haar porseleinen miniatuurtjes poetst als haar dochter haar stenen polijst.

Lees ook een interview met actrices Winslet en Ronan over de opmerkelijke manier waarop de seksscène in ‘Ammonite’ werd gedraaid

Lee is vooral groots in het filmisch verbeelden en via een indringend sounddesign hoorbaar maken van haar bijna versteende gevoelsleven. Het is schitterend hoe Kate Winslet met de uit een depressie ontwaakte Charlotte (Saoirse Ronan) naar een muziekavondje bij de dokter gaat, haar eerste uitje sinds mensenheugenis, en helemaal niet toegerust is op al die sociale codes waar ze mee te maken krijgt en waar Charlotte zoveel beter in is. Dat maakt Ammonite meer nog dan een lesbische liefdesfilm à la het vergelijkbare Portrait de la jeune fille en feu of revisionistisch feminisme, een film over psychologie en klasse, over de pijn van er niet bij horen en het verlangen naar (h)erkenning.