Tigreeërs in onzekerheid na lange radiostilte

Ethiopië en deelstaat Tigray Tigreeërs in Ethiopië tasten nog steeds in het duister over het lot van familieleden nu de oorlog tegen milities al of niet voorbij is.

Net getrouwd Ethiopisch stel uit Tigray zit in de bus op weg naar vluchtelingenkamp Um Raquba in oostelijk Soedan.
Net getrouwd Ethiopisch stel uit Tigray zit in de bus op weg naar vluchtelingenkamp Um Raquba in oostelijk Soedan. Foto Yasuyoshi Chiba/AFP

Omdat alle telecommunicatie met het grootste gedeelte van de Ethiopische deelstaat Tigray nog steeds is afgesloten, leven veel Tigreeërs die erbuiten wonen in grote onzekerheid over de lotgevallen van hun familie en vrienden binnen het conflictgebied. „Het is een stressvolle maand”, zegt Sosina Tesfaye, een Tigrese vrouw via Telegram vanuit Addis Abeba, de hoofstad van het Oost-Afrikaanse land. „Alleen God weet hoe het met mijn familie gaat.”

Vorige week claimde de Ethiopische regering dat de oorlog met milities in deelstaat Tigray, waar de Tigreeërs wonen, voorbij was. Maar die berichten zijn moeilijk te verifiëren. De euforische overwinningsuitspraken van premier Abiy Ahmed lijken in elk geval wat voorbarig te zijn geweest. Er sijpelen nog altijd berichten van gewelddadigheden naar buiten. Bij de Tigreeërs buiten de conflictzone leidt de onduidelijkheid alleen maar tot meer zorgen.

Bekijk ook deze fotoserie: Na een lange wandeling vinden Ethiopiërs bescherming in buurland Soedan

Sommige Tigreeërs menen tegelijkertijd dat er anti-Tigrese sentimenten groeien in de rest van het land. Ze voelen zich in de hoek gedrukt en zijn bang voor wraakacties. Zo heeft het regionale bestuur van een van de andere tien deelstaten van Ethiopië, Amhara, de politie onlangs opdracht gegeven om etnische Tigreeërs in alle overheidsinstanties en ngo’s te identificeren. Bij bedrijven en andere organisaties worden soortgelijke activiteiten gemeld. Er zijn berichten over arrestaties van honderden Tigreeërs.

„Laatst stelde een student in mijn bijzijn alle Tigreeërs gelijk aan moordenaars”, zegt de 39-jarige activist Kaleab Belay Nega via WhatsApp vanuit de Ethiopische hoofdstad. „Omdat de regering in conflict is met Tigray, worden wij anders behandeld dan andere etnische groepen. De politie mag zonder toestemming huizen van Tigreeërs doorzoeken. Tigreeërs kunnen zonder uitleg hun baan verliezen.” Het belangrijkste is volgens Nega nu dat er duidelijkheid komt over de situatie in Tigray. „We moeten weten hoe het met de mensen daar gaat. Ze hebben bescherming nodig!”

‘Bewijs verzamelen onmogelijk’

Het conflict tussen de regering van Ethiopië en de milities in deelstaat Tigray begon meer dan een maand geleden en het is nog steeds moeilijk om beweringen van de strijdende partijen te verifiëren. Zo is het onduidelijk hoeveel doden er zijn gevallen. Honderden werd lange tijd gezegd, maar inmiddels wordt er gesproken over duizenden. Ook blijft onduidelijk welke milities op welke plekken actief zijn geweest en waar en hoe fel er nu nog wordt gevochten.

Lees ook: Waarom voert vredestichter Abiy oorlog in noorden van Ethiopië?

Mensenrechtenorganisaties willen dan ook zo snel mogelijk het gebied in om zicht te krijgen op het aanhoudende geweld en bewijs te verzamelen van mogelijke mensenrechtenschendingen. „De regering zegt dat we toegang hebben tot het gebied, maar dat is niet zo”, vertelt Mesud Gebeyehu, voorzitter van het samenwerkingsverband van Ethiopische mensenrechtenorganisaties, CERO, in een Skype-gesprek. „Zolang zij ons geen bescherming biedt, is het te onveilig om Tigray binnen te gaan.” Een VN-team dat zondag in het noorden van Tigray een Eritrees vluchtelingenkamp wilde bezoeken, werd tegengehouden en beschoten, meldde persbureau Reuters op basis van twee anonieme diplomaten.

Vluchtelingen blijven komen

Hoewel de regering beweert dat de oorlog voorbij is, druppelen er ook nog iedere dag Ethiopische vluchtelingen buurland Soedan binnen.

„Nieuwe patiënten vertelden dat de bombardementen en beschietingen met artillerievuur afgelopen week gewoon doorgingen”, zegt Tefera Tedros, een 42-jarige Ethiopische chirurg die enkele weken terug in pyjama het vluchtelingenkamp in Hamdayat bereikte. Andere vluchtelingen komen helemaal niet weg. Het Ethiopische leger zou mensen aan de grens op weg naar Soedan proberen tegen te houden.

Vluchtelingen uit Tigray vragen er om plastic lakens in vluchtelingenkamp Um Raquba in Soedan.

Foto Yasuyoshi Chiba/AFP

Zo’n vijftigduizend mensen hebben Soedan inmiddels wel bereikt, van wie de helft kinderen. De Tekezé-rivier die door Ethiopië en Soedan stroomt, zou wegens watergebrek in het kamp als drinkwaterbron dienen. Intussen woedt de propagandaoorlog verder. Tigray beweert een ding, de Ethiopische regering iets anders. Op de staatstelevisie worden beelden getoond van Tigreeërs wier leven gewoon verder gaat. Kijk je naar Tigray TV, dan lijkt de oorlog nog in volle gang.

Lees ook: ‘Onze missie in Ethiopië is geslaagd

Debretsion Gebremichael, de leider van het Tigrese Bevrijdingsfront, het TPLF, is de meest gezochte man van Ethiopië en zou zich ergens in de bergen hebben verstopt. Vrijdag liet hij in een sms aan Reuters weten dat er volksprotesten waren uitgebroken in Mekelle, de hoofdstad van deelstaat Tigray, in reactie op plunderingen door Eritrese soldaten.

„Eritrese soldaten zijn overal”, zei hij, terwijl hij de beschuldiging herhaalde dat de Eritrese president Isaias Afwerki soldaten over de grens heeft gestuurd om de Ethiopische premier Abiy Ahmed te steunen. Bewijs hiervoor gaf hij echter niet – al kwamen eerder uit andere bronnen ook al sterke aanwijzingen voor Eritrese militaire betrokkenheid.

Toen de woordvoerder van de Ethiopische premier om een reactie werd gevraagd, zei zij geen commentaar te geven op niet-verifieerbare sms-berichten. Eerder werden dit soort aantijgingen nog „waanideeën” genoemd „van een criminele kliek”.