Terreurgroep Al-Shabaab profiteert van vertrek VS uit Somalië

Somalië De Amerikaanse president Donald Trump laat een militair vacuüm achter, waarvan terreurgroep Al-Shabaab kan profiteren.

Amerikaanse troepen tijdens een operatie in Somalië, eind juni.
Amerikaanse troepen tijdens een operatie in Somalië, eind juni. Foto AFP

Donald Trump trekt in de komende weken zevenhonderd speciale commando’s terug uit Somalië. De Amerikaanse president laat een militair vacuüm achter, waarvan Al-Shabaab kan profiteren. Volgens het Africa Command, de Amerikaanse basis in Djibouti, is Al-Shabaab de gevaarlijkste terreurgroep van Afrika. Niet nader genoemde bronnen binnen het commando zouden tegen het besluit van Trump zijn. De Somalische Senator Ayub Ismail Yusuf zei tegen Reuters dat het „op een uiterst kritiek moment” komt en noemde het „erg betreurenswaardig”.

De Hoorn van Afrika en ook Somalië verkeerden al in grote beroering. Ethiopië begon een maand geleden een grote militaire actie in de regio Tigray, een conflict dat in een burgeroorlog ontaardt. Ethiopië trok overhaast honderden van zijn antiterreursoldaten uit Somalië terug en stuurde ze naar Tigray.

Lees ook: Hoe de oorlog in Ethiopië de hele regio instabiel maakt

Het leger van Somalië is zwak

Met het vertrek van de Amerikanen zijn antiterreursoldaten nog dunner gezaaid op de Somalische bodem. De Amerikanen zijn sinds 2017 openlijk actief bij het trainen van een speciale eenheid van het Somalische leger, het zogenaamde Danab commando.

De reguliere soldaten van het Somalische leger zijn zwak en slecht opgeleid en uitgerust. Dat is niet het geval met de elite-eenheid Danab, die professionele training krijgt. Hoewel de Amerikanen niet rechtstreeks aan gevechten met Al-Shabaab deelnemen, gaan ze wel mee naar militaire confrontaties.

Als de terugtrekking permanent is, „zal dit enorme gevolgen hebben voor de terrorismebestrijding”, reageerde kolonel Ahmed Abdullahi Sheikh, die tot vorig jaar diende als commandant van Danab. Hij vertelde Reuters hoe hij aan de zijde van de Amerikaanse troepen vocht en tijdens zijn bevel waren twee Amerikanen en meer dan honderd van zijn eigen mannen omgekomen.

Zowel de Amerikaanse als de Somalische militairen waren tegen de terugtrekking, zei hij. Het Amerikaanse plan was eerder om Danab uit te breiden tot 3.000 mannen en zou doorgaan tot 2027.

Somalië zakte in 1991 in een burgeroorlog weg en pas sinds tien jaar is er weer sprake van een enigszins stabiele regering. Ruim 17.000 Afrikaanse vredestroepen spelen daarbij een sleutelrol. Die gaan volgens afspraak vanaf volgend jaar het land verlaten. Turkije helpt ook bij militaire training en heeft een militaire basis in de hoofdstad Mogadishu. Al-Shabaab controleert echter nog steeds grote gebiedsdelen en runt afpersingsnetwerken waardoor de organisatie over meer inkomsten beschikt dan de regering van president Mohammed Abdullahi, beter bekend onder zijn roepnaam Farmaajo.

Sommige troepen naar Kenia

Een deel van de Amerikaanse soldaten verhuist vermoedelijk naar Kenia, waar de VS op het eiland Manda een basis hebben. Die werd begin dit jaar door Al-Shabaab aangevallen, waarbij drie Amerikanen omkwamen. Vanuit Djibouti voert Amerika regelmatig per drone bomaanvallen uit in Somalië. Hoewel bij die acties prominenten van de terreurgroep zijn gedood, blijft de groep nieuwe kansen creëren. Het wordt dus aftellen voor de Somaliërs wanneer het moment gaat komen dat Al-Shabaab in staat zal zijn het land weer in te nemen. De terreurgroep streeft een conservatieve islam na en is nauw gelieerd aan Al-Qaida.

Onlangs besloot Trump al tot een forse vermindering van de troepen in Afghanistan en Irak. In heel Afrika heeft Amerika ongeveer 5.000 soldaten gelegerd, van wie een aanzienlijk deel in de Sahel.