Reportage

Liverpool is klaar voor massale vaccinatie – maar wil de bevolking de prik?

Liverpool Nadat de Britse toezichthouder deze week het Pfizer-vaccin goedkeurde, kunnen steden als Liverpool niet wachten om te beginnen met inenten.

Britse militairen aan het werk in een centrum voor coronasneltests in Liverpool. Mogelijk wordt dit testcentrum binnenkort ‘omgekat’ tot vaccinatiecentrum.
Britse militairen aan het werk in een centrum voor coronasneltests in Liverpool. Mogelijk wordt dit testcentrum binnenkort ‘omgekat’ tot vaccinatiecentrum. Foto’s Paul Ellis / AFP, Carl Recine / Reuters

Paul Brant droomt over vaccins. „Vannacht nog. Dat ik ze aan het uitdelen was”, zegt de wethouder voor Volksgezondheid van Liverpool in een directeursvertrek van het oude hoofdkantoor van rederij Cunard, dat inmiddels het stadsbestuur herbergt. Brant heeft geen medische achtergrond, hij is advocaat. „Maar we zijn al maanden bezig met voorbereidingen. Het beheerst mijn leven kennelijk.”

De stad aan de Mersey beleeft een heftige coronapandemie. Toen supporters van Liverpool FC in de lente luidkeels en samengeperst op straat het landskampioenschap vierden, leverde dat beschuldigingen op van onverantwoord gedrag. In de tweede golf werd Liverpool hard geraakt. De stad zat wekenlang in beperkingen voordat de Engelse lockdown van vier weken daar in november bovenop kwam.

Daarom voelen de eerste decemberdagen als een prille lente, ondanks de snijdende wind die komt aanwaaien over het grijze water. De winkels zijn open, net als restaurants. Een proefprogramma om via massaal sneltesten het virus in toom te houden, loopt steeds beter. En de Britse toezichthouder keurde deze week als eerste het Pfizer-vaccin goed. De eerste doses zijn al per vrachtwagen onderweg vanuit de fabriek in België. Premier Boris Johnson wil dat vanaf 7 december de eerste prikken worden uitgedeeld.

De premier heeft denderende haast en dat stoort wethouder Brant, een Labour-politicus. „Het is moeilijk werken als onze premier niet een kalme en beheerste boodschap kan overbrengen. Het is een slecht plan om het zo nadrukkelijk over 7 december te hebben, je kan beter aan underpromise and overdeliver doen. Maar ik twijfel er niet aan dat wij in staat zijn een succesvol vaccinprogramma uit te voeren. In Liverpool hebben we de laatste tijd ervaring met massale projecten.”

Lees ook dit artikel Corona vergroot de Brexitpijn van de Britten

Een kwartier lopen van het Cunard-gebouw is dat te zien. Aan een van de ingangen van een congrescentrum aan de waterkant schuifelen Liverpudlians naar binnen. Ze worden naar een rij pashokjes geleid. Via een luikje aan de achterkant krijgen ze een wattenstaafje aangereikt, dat diep in hun neusgat verdwijnt. Dan verlaten ze de hal. Binnen drie kwartier krijgen ze de testuitslag via app of e-mail.

Het sneltesten is omstreden. De uitslag is minder nauwkeurig dan die van tests via een lab. Toch gelooft het stadsbestuur dat door het sneltesten in combinatie met de lockdownmaatregelen het aantal besmettingen in de stad gedaald is van 700 op 100.000 inwoners tot onder de 100.

Saamhorigheid en burgerplicht

Paul Rogan diende bij het Britse Korps Mariniers, werd uitgezonden naar Afghanistan en vindt het gebergte van Mazar-i-Sharif nog steeds een van de mooiste plekken op aarde. Daarna patrouilleerde hij tien jaar lang als politieagent in de straten van Liverpool. Rogan is niet snel onder de indruk, maar van het massaal testen wordt hij even stil. „Het leger heeft het opgezet met hun logistieke ervaring. De soldaten zijn net een paar uur weg, terug naar hun basis in Yorkshire”, zegt Rogan, werkzaam bij een bedrijf gespecialiseerd in beveiliging en evenementen en manager van het testcentrum. „Ze hebben ons opgeleid en nu voeren wij alles zelf uit.”

Rogan vindt de saamhorigheid en de burgerplicht mooi. „Ik werk hier samen met bankiers, musici, geneeskundestudenten, barmannen en -vrouwen, vrachtwagenchauffeurs. Allemaal mensen die zijn ontslagen en zich nuttig willen maken.”

De oud-militair is ervan overtuigd dat het testcentrum binnen afzienbare tijd wordt ‘omgekat’ tot vaccinatiecentrum. Hij wijst op de andere helft van de gigantische zaal, achter een wegklapmuur. „Vol met schorten, kappen, handschoenen. Alles is hier, behalve het vaccin. Natuurlijk zijn er ook verschillen. Je kan niet iedere uitzendkracht een prik laten zetten. Maar de autoriteiten zijn al bezig gepensioneerde artsen en verpleegkundigen op te trommelen, en geneeskundestudenten. En dat vaccin moet diepgevroren worden. Daar heb je serieus materiaal voor nodig.”

Het stadsbestuur verwacht dat de kwetsbaarsten bij de huisarts in de buurt van hun verzorgingshuis geprikt gaan worden en medisch personeel in hun ziekenhuizen. Pas als hele leeftijdscohorten, alle zestigers bijvoorbeeld, aan de beurt zijn, zijn stadions en congrescentra nodig. Brant: „Ik weet nu al: op dat moment kunnen publieke diensten het niet alleen aan. Dan moeten we weer het leger om hulp vragen. Dat is een belangrijke les van het sneltesten.”

Liverpool maakt zich meer zorgen over de overredingskracht van de overheid. Tachtigers zullen de prik wel willen, want zij hebben er direct belang bij. Wethouder Brant vreest dat wat hij de low trust-groepen noemt wegblijven: migrantengemeenschappen, de armsten, mensen die slechte ervaringen hebben met de sociale dienst of boos zijn over het eindeloze gesteggel met hun uitkering. Zij hebben niet het idee dat de overheid barmhartig is en voor hen zorgt, waarom zouden ze dan nu opeens naar een vaccinatieoproep luisteren? Brant: „Hen overtuigen lukt alleen als je het zo lokaal mogelijk aanpakt. Gedragswetenschappers zeggen dat twijfelaars zich het beste laten overhalen door mensen die ze kennen. Een landelijke en afstandelijke pr-campagne werkt dan niet.”

In de zomer zette Liverpool een populaire deejay in om een uitbraak onder jonge, feestvierende vrouwen te bestrijden in het rijkere zuiden van de stad. Het bestuur betaalde zelfs een ijscoman om met een megafoon rondjes te rijden in een wijk met veel families met een migratieachtergrond, waar grootouders, ouders en kinderen in kleine appartementen samenwonen. „Het was de meest directe manier om een boodschap over te brengen via een bekend gezicht in de wijk”, aldus wethouder Brant.

Feestjes in eigen huis

’s Avonds is het druk voor de pubs die open zijn in Mathew Street. De Cavern Club, bekend van The Beatles, is nog potdicht – de volgende band die in Liverpool wil doorbreken moet nog even wachten. Voor een Ierse pub staat een groep eerstejaars van Edge Hill University in Ormskirk, vijftien kilometer ten noorden van Liverpool, in een van de gebieden waar strengere regels gelden. Daar mogen de pubs niet open en dus pakken studenten de bus naar Liverpool om te gaan stappen.

Eva Hampson (19) wijst naar haar housemates. „Drie van de vijf hebben corona gehad”, zegt ze. „Beetje koppijn. Moe. Maar we waren niet echt een bedreiging voor de buitenwereld. Op de campus komen we vooral andere jongeren tegen, en alleen af en toe een docent”, zegt Mark Tomlin (18). „Maar ik neem het virus wel serieus”, zegt Dorothea Lowther (18). Eens, zegt Hampson. „Mijn moeder heeft na een skiongeluk maar een long en is dus ook wel kwetsbaar.”

Lees ook dit artikel Corona verdeelt Britse scholieren in (kans)rijk en (kans)arm

De groep heeft geen campagnes met influencers nodig, ze willen zo snel mogelijk een vaccin. „Voor ons zal het lang duren, maar als iedereen zich laat inenten, kan ik weer naar mijn grootouders”, redeneert Hampson. Antivaxxers of mensen met twijfels kennen ze niet („een mediading”). Voor informatie over de veiligheid van vaccins kijken ze op de website van de BBC. Hampson: „Die is het betrouwbaarst.”

De groep is hechter geworden. Al maanden vieren de studenten samen feestjes in eigen huis. Nu mogen ze alleen als huishouden gaan stappen. Hampson: „Soms ben ik hen wel beu. Ik snak naar mijn eigen vrienden.”

In de gang van het testcentrum trekt Paul Rogan pijlsnel zijn mondkapje naar beneden om aan zijn borstelsnor te krabben. Hij weet dat de stad naar een uitweg verlangt. De muziekscene is dood. De kantoren zijn uitgestorven. De cabbies staan doelloos bij het station geparkeerd. In de jaren tachtig botste het linkse bestuur van Liverpool keihard met premier Margaret Thatcher, die de geldkraan dichtdraaide tot de stad bijkans failliet was. „Het duurde lang, maar toen krabbelden we weer op”, zegt Rogan. „Als we nu snel vaccineren zal Liverpool als de wiedeweerga herrijzen. Deze stad is niet klein te krijgen.”