Onthutsend veel overgeschreven, ach ja

Ophef De Franse filosofe Magali Elise Roques schreef over van collega’s, dode filosofen, Wikipedia en zichzelf.

Illustratie Malte Mueller

Het was een opvallend bericht van Vivarium, een tijdschrift voor middeleeuwse wijsbegeerte: de redactie had maar liefst drie artikelen van een Franse filosofe, Magali Elise Roques, teruggetrokken wegens extensive plagiarism. Roques (1983) publiceert voornamelijk over Willem van Ockham, een 14de-eeuwse Engelse Franciscaanse monnik die geldt als een van de grootste filosofen uit de Middeleeuwen. Roques heeft een vaste baan bij de elite-onderzoeksinstelling Centre National de la Recherche Scientifique.

Er was een Deense mediëviste, Pernille Harsting, voor nodig om het plagiaat te ontdekken. In een uitvoerig commentaar laten de redacteuren zien hoe onthutsend veel Roques heeft overgenomen, van collega’s zonder vaste aanstelling, van dode filosofen, van vooraanstaande levende filosofen en van Wikipedia, en zelfs als grootste deel van de conclusie van een van haar artikelen. Sindsdien zijn er meer artikelen van Roques teruggetrokken, zowel een Italiaans als een Frans filosofie-tijdschrift heeft zonder commentaar artikelen uit 2015 en 2018 teruggetrokken, evenals Oxford University Press. Meer terugtrekkingen worden binnenkort verwacht, schrijft de filosofische weblog Daily Nous.

Middeleeuwse wijsbegeerte is een klein deelgebied binnen de filosofie, mede omdat grondige kennis van Latijn vereist is. Een kleine kring van gelijkgestemde, vaak bevriende specialisten beoordeelt elkaars manuscripten voor publicatie op wetenschappelijke kwaliteit.

Sommige collega’s op internet tonen begrip voor Roques, omdat er moordende strijd bestaat tussen wetenschappers om vaste banen aan een universiteit, waarin publicaties en netwerken van levensbelang zijn. Onder haar concurrenten is de verontwaardiging echter groot. Een enkeling uit zijn of haar verontwaardiging op sociale media, maar de oudere generatie professoren reageert ondertussen mild en behandelt het als een – niet immoreel – Kavaliersdelikt. Brian Leiter, een Amerikaanse professor in de filosofie die een veel gelezen weblog onderhoudt, besteedt er geen aandacht aan, omdat hij haar leed niet wil vergroten. Op de vraag waarom hij de kwestie negeert, e-mailt hij: „Haar academische carrière is voorbij.”

Maar dat lijkt voorlopig niet het geval. John Marenbon, hoogleraar middeleeuwse wijsbegeerte aan de Universiteit van Cambridge, liet Roques, ook nadat bekend werd dat ze was betrapt, een voordracht houden aan een online conferentie.