Voor het milieu is het spiraaltje wellicht de beste keuze

Groen doen Elke week gidst NRC je richting een duurzaam leven.

Foto Getty Images

Al jaren gebruik ik een koperspiraal als anticonceptie. Maar deze maand vroeg ik me opeens af: zijn andere voorbehoedsmiddelen misschien duurzamer?

Allereerst: anticonceptie is enorm milieuvriendelijk. Minder kinderen krijgen is verreweg de duurzaamste keuze die je kunt maken, legt Marc Davidson, hoogleraar filosofie van duurzaamheid en milieu aan de Radboud Universiteit, uit. Hij refereert aan een onderzoek uit 2017 van twee wetenschappers aan Lund University en de University of British Columbia, waaruit blijkt hoe groot het verschil is met andere dingen die mensen doen of laten voor het milieu. Met autovrij leven bespaar je gemiddeld 2,4 ton CO2 per jaar, met groene energie 1,47 ton CO2, met het niet krijgen van een kind 58,6 ton CO2. „Je bent verantwoordelijk voor alle grondstoffen die je kinderen en de generaties daarna gebruiken.”

Maar de milieugevolgen door het gebruik van de pil en het hormoonspiraaltje moeten we volgens Rik Oldenkamp ook niet onderschatten. Hij deed bij de Radboud Universiteit onderzoek naar medicijnresten in water, waaronder synthetische hormonen afkomstig van anticonceptie.

Vissen en schaaldieren

„Als je de pil slikt, neem je een deel van de hormonen op, een ander deel komt via ontlasting en urine in het afvalwater terecht. Niet alles kan worden gefilterd bij de afvalzuivering, waardoor er uiteindelijk ook hormonen in het oppervlaktewater belanden. Het grootste probleem is dat die al in een heel lage hoeveelheden effecten kunnen hebben. Lagere hoeveelheden dan de meeste andere medicijnen. Je moet je voorstellen, zo’n pilletje is bedoeld om effect te hebben op de mens. Maar vissen en schaaldieren hebben vaak dezelfde receptoren die wij hebben, en zij zwemmen daar 24 uur per dag in.” Zo is in de jaren negentig in het Verenigd Koninkrijk al aangetoond dat mannelijke vissen die benedenstrooms een afvalwaterzuiveringsinstallatie zwemmen, vrouwelijke geslachtskenmerken ontwikkelen. „En daardoor kunnen ze zich verminderd voortplanten.”

Welke populaire voorbehoedsmiddelen blijven er dan over? Het spiraaltje zonder hormonen en het condoom. Volgens Rosalie van Zelm, onderzoeker aan de Radboud Universiteit naar de levenscyclusnalyse van producten, is nergens vergeleken wat de milieu-impact van voorbehoedsmiddelen is. Maar condoom en verpakkingsmateriaal moeten elke keer opnieuw worden geproduceerd. „Mijn gok is dat de productie van afval van het spiraaltje daarom laag is, omdat deze minimaal vijf jaar meegaat.”

Blijkbaar had ik per ongeluk dus al de juiste keuze gemaakt voor het milieu.