Opinie

Loyaal blijven aan je eigen vergissing

Tom-Jan Meeus

Niets zo vluchtig in Den Haag als loyaliteit. Voor je het weet is het weg. Mark Rutte en Hugo de Jonge zijn op het oog enorm loyaal aan elkaar als ze nieuwe coronamaatregelen bekendmaken. Maar als ik ze dan samen zie moet ik vaak denken aan de krachtterm die je in het CDA hoorde nadat Rutte een tijdje terug in De Telegraaf zei dat hij opnieuw VVD-lijsttrekker wordt, maar voorlopig geen campagne voert. „De kl**tzak.”

De aankondiging noopte het CDA – dat achter staat in de peilingen – ook de eigen campagne op te schorten, en sommige christen-democraten hebben daarover nog steeds de pest in.

Campagnetijd is sowieso ongeschikt voor loyaliteit. Campagnetijd draait om opponenten, dus prins Bernhard gaf de PvdA een groot cadeau toen hij de partij publiekelijk aansprak op een passage in het verkiezingsprogramma over hogere belasting (‘prins Bernhard-belasting’) voor huizenbezitters. Een zakenpartner van Bernhard vond het „demoniserend” voor particuliere beleggers, en Bernhard zelf adviseerde de partij „van eigen kracht uit te gaan”. Dit was misschien geen logisch verwijt uit de mond van een prins. Maar de PvdA genoot: geen beter bewijs van linkse zuiverheid dan een klagende prins die Bernhard heet.

Evengoed heb je nu twee interessante gevallen van mensen die hun loyaliteit tegen de stroom in volhouden. Dit zie je niet vaak in de politiek. Henk Bleker, de oud-CDA-politicus, zei bij WNL op Zondag dat hij de belaagde Thierry Baudet, op wie hij eerder neigde te stemmen, niet afvalt omdat veel kritiek „van horen zeggen” is. „Ik baseer mijn oordeel op wat ik zelf van iemand hoor, lees en zie.” Baudets mentor Paul Cliteur, ook loyaal aan de FVD-voorman, kwam zaterdag in het Leidse universiteitsblad Mare met een vergelijkbare redenering: Baudet ontkende na eerdere meldingen dat hij nazistische of andere dubieuze uitspraken had gedaan, zei Cliteur, en „dan is het voor mij einde onderzoek”. Beide mannen geloven dus pas dat Baudet kwalijke opvattingen heeft als ze die zelf gehoord hebben.

Nu leken de getuigenissen tegen Baudet me vorige week nogal overtuigend. Ook viel me bij andere thema’s nooit op dat Bleker en Cliteur hun oordeel over anderen (bij Cliteur: moslims, bij Bleker: veganisten) pas na uitvoerig weerwoord gaven. Het riep de vraag op aan wie precies ze loyaal zijn: aan Baudet, of aan hun eigen vergissing over Baudet.

Dat is misschien ook het echte gevaar dat van loyaliteit in politiek en bestuur uitgaat: mensen die hun eigen misvattingen niet zien, laten vaak de grootste ravage achter. Ook de monarchie biedt hiervoor trouwens vrij veel aanknopingspunten.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft elke dinsdag op deze plek een column.